Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Төре"
ш (1 түзету) |
ш (1 түзету) |
||
| (басқа бір қатысуышының арадағы бір түзетуі көрсетілмеген) | |||
| Жол нөмірі 1: | Жол нөмірі 1: | ||
| − | [[ | + | {{Әулет |
| − | '''Төре''' – [[Шыңғыс хан]]ның үлкен ұлы [[Жошы]]дан тарайтын ұрпақ, қазақ даласында әлеуметтік топ. Олар [[қазақ рулары]]на қосылмайтын өз алдына дербес қауым болып саналған. Төрелер өздерін “[[ақсүйек]]” қатарына жатқызған. Қазақ қоғамында [[хан]]дар тек төрелерден шыққан [[сұлтан]]дар арасынан сайланатын. | + | | атауы = Төре әулеті |
| + | | титул = [[Қазақ хандары|Қазақ ханы]] | ||
| + | | негізгі үй = [[Шыңғыс хан әулеті]] | ||
| + | | негізін салушы = [[Жәнібек хан|Әз-Жәнібек хан]] | ||
| + | | пайда болды = 1464 | ||
| + | | құлауы = 1847 | ||
| + | | ұлты = [[Қазақтар|қазақ]] | ||
| + | | ел = [[Қазақ хандығы]]<br>([[Ұлы жүз]], [[Орта жүз]], [[Кіші жүз]])<br>[[Бөкей Ордасы]] | ||
| + | }} | ||
| + | '''Төре''' – [[Шыңғыс хан]]ның үлкен ұлы [[Жошы хан|Жошы]]дан тарайтын ұрпақ, қазақ даласында әлеуметтік топ. Олар [[қазақ рулары]]на қосылмайтын, өз алдына дербес қауым болып саналған. Төрелер өздерін “[[ақсүйек]]” қатарына жатқызған. Қазақ қоғамында [[хан]]дар тек төрелерден шыққан [[сұлтан]]дар арасынан сайланатын. | ||
| − | Төрелер әкімшілік және сот билігін жүзеге асырды. Сонымен қатар олардың соғыс кезінде жасақ құрып, оған қолбасшылық ету құқығы болды. Қазақ жүздерінің [[Ресей]]ге қосылуы барысында [[Орта жүз]] бен [[Кіші жүз]]де бірте-бірте хандық жүйе жойылып, төрелер қазақ қоғамының саяси-экономикалық өмірінде бұрынғыдай рөл атқара алмады. [[Қазақстан]]да | + | Төрелер әкімшілік және сот билігін жүзеге асырды. Сонымен қатар олардың соғыс кезінде жасақ құрып, оған қолбасшылық ету құқығы болды. Қазақ жүздерінің [[Ресей империясы|Ресей]]ге қосылуы барысында [[Орта жүз]] бен [[Кіші жүз]]де бірте-бірте хандық жүйе жойылып, соның нәтижесінде төрелер қазақ қоғамының саяси-экономикалық өмірінде бұрынғыдай рөл атқара алмады. [[Қазақстан]]да 1867–1868 жылдардағы реформалардың енгізілуі төрелердің экономикалық және саяси артықшылықтарын біржола жойды.<ref>{{кітап|авторы= Нысанбаев, Ә. |тақырыбы= «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия, VIII том |орны= [[Алматы]] |баспасы= «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы |жыл= 1998 |isbn= 5-89800-123-9 }}</ref> |
| − | == | + | == Шежіресі == |
| − | * | + | <ref>{{кітап| тақырыбы=Генеалогия Торе |сілтеме= http://files.istorichka.ru/FTP/Vostokovedenie/sabitov_genealogy_juchid.pdf |жазған=Сабитов Ж. М. |isbn = 9965-9416-2-9}}</ref> |
| − | * | + | * 1. [[Жошы хан]] |
| − | * Әлихан Бөкейханов | + | * 2. [[Тоқа Темір]] |
| − | + | * 3. Ұрың Темір | |
| − | + | * 4. Ашық | |
| + | * 5. Тақтақ | ||
| + | * 6. Темір Қожа | ||
| + | * 7. Бадық | ||
| + | * 8. [[Ұрыс хан]] — Ақ Орда ханы (1361—1377) және [[Алтын Орда]] ханы (1372—1374, 1375) | ||
| + | ** 9. [[Құтлұғ Бұға]] | ||
| + | ** 9. [[Тоқтақия хан]] — Ақ Орда ханы (1376—1377) | ||
| + | *** 10. [[Болат сұлтан]] | ||
| + | **** 11. [[Керей хан]] — алғаш Қазақ ханы (1465—1474), [[Қазақ хандығы|Қазақ хандығын]] құрған | ||
| + | ***** 12. [[Бұрындық хан]] — Қазақ ханы (1474/1480—1511) | ||
| + | ****** 13. Шайхым | ||
| + | ****** 13. Санжар-Жаһан | ||
| + | ****** 13. Жаһан-Бақты | ||
| + | ****** 13. Кімсін | ||
| + | ***** 12. Қожа-Мұхаммед | ||
| + | ***** 12. Сұлтан Әлі | ||
| + | *** 10. Бұғұшақ | ||
| + | **** 11. Мұхаммед | ||
| + | **** 11. Ахмет | ||
| + | **** 11. Имен би | ||
| + | *** 10. Тәңірберді | ||
| + | ** 9. [[Темір Мәлік хан]] | ||
| + | ** 9. [[Қойыршақ хан]] — Ақ Орда ханы (1395—1410) және Алтын Орда ханы (1395-1396) | ||
| + | *** 10. [[Барақ хан]] — Ақ Орда ханы (1410—1428) және Алтын Орда ханы (1423—1426, 1427—1428) | ||
| + | **** 11. Мір-Сейіт | ||
| + | **** 11. Мір-Қасым | ||
| + | **** 11. [[Жәнібек хан]] — Қазақ ханы (1474—1480), Қазақ хандығын құрған | ||
| + | ***** 12. [[Еренші сұлтан]] — 1470 жылдары Сауран билеушісі | ||
| + | ***** 12. [[Махмұд сұлтан]] — Созақ билеушісі (?—1476) | ||
| + | ***** 12. [[Қасым хан]] — Қазақ ханы (1511—1521) | ||
| + | ****** 13. [[Мамаш хан]] — Қазақ ханы (1521—1523) | ||
| + | ****** 13. [[Хақназар хан]] — Қазақ ханы (1538—1580) | ||
| + | ******* 14. Дінмұхаммед (Тыным) сұлтан — Ташкент билеушісі (1600—1603) | ||
| + | ******* 14. Маңғытай сұлтан | ||
| + | ******* 14. Бозғыл сұлтан | ||
| + | ****** 13. Әбілқайыр сұлтан | ||
| + | ****** 13. Жалым сұлтан | ||
| + | ******* 14.[[Тұрсын хан]] — Қазақ ханы, Ташкент билеушісі (1613—1627) | ||
| + | ******** 15. Шах Саид-хан | ||
| + | ******** 15. Бақи сұлтан | ||
| + | ******** 15. Мұхамедияр | ||
| + | ***** 12. [[Әдік сұлтан|Әдік-сұлтан]] | ||
| + | ****** 13. [[Тахир хан]] — Қазақ ханы (1523—1533) | ||
| + | ****** 13. [[Бұйдаш хан]] — Қазақ ханы Жетісу билеушісі (1533—1538) | ||
| + | ****** 13. [[Бауыш хан]] — Қазақ ханы Жетісу билеушісі (1533—1537) | ||
| + | ***** 12. [[Жаныш сұлтан]] | ||
| + | ****** 13. [[Ахмет сұлтан]] | ||
| + | ***** 12. Қанбар | ||
| + | ***** 12. [[Тыныш сұлтан]] | ||
| + | ***** 12. [[Өсек сұлтан]] | ||
| + | ****** 13. Бөлекей сұлтан | ||
| + | ******* 14. Батыр | ||
| + | ******** 15. Айшуақ | ||
| + | ********* 16. Ырыс | ||
| + | ********** 17. Қажы сұлтан | ||
| + | *********** 18. Тохтамыш | ||
| + | ************ 19. Қылышқара | ||
| + | *********** 18. Білқайыр | ||
| + | ************ 19. [[Досалы сұлтан]] | ||
| + | *********** 18. [[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)|Әбілқайыр хан]] — Кіші жүз ханы (1718—1748) | ||
| + | ************ 19. [[Нұралы хан]] — Кіші жүз ханы (1748—1786) | ||
| + | ************* 20. Орман | ||
| + | ************** 21. Күсепғали | ||
| + | ************* 20. [[Есім хан (Кіші жүз)|Есім Нұралұлы]] — Кіші жүз ханы (1796—1797) | ||
| + | ************* 20. [[Бөкей хан]] — [[Бөкей Ордасы|Бөкей ордасының]] ханы (1812—1815) | ||
| + | ************** 21. Тәуке | ||
| + | *************** 22. Нұрмұхамед | ||
| + | **************** 23. [[Махамбет Нұрмұхамбетұлы Бөкейханов|Махамбет Бөкейханов]] (1890—1937) — күйші-композитор. | ||
| + | **************** 23. [[Ғабдол Хакім Нұрмұхамедұлы Бөкейханов|Ғабдол Хакім Бөкейханов]] — Қазақтың мемлекет және қоғам қайраткері | ||
| + | ************** 21. [[Әділ Бөкейханов]] — Бөкей Ордасын басқару кеңесінің төрағасы (1845—1854) | ||
| + | *************** 22. Мырзагерей Бөкейханов | ||
| + | **************** 23. [[Науша Мырзагерейұлы Бөкейханов]] (1870—1944) — домбырашы, күйші. | ||
| + | ************** 21. [[Жәңгір-Керей хан|Жәңгір-Керей-хан]] — [[Бөкей Ордасы|Бөкей ордасының]] ханы (1815/1823—1845) | ||
| + | *************** 22. [[Ахметкерей Жәңгірұлы Бөкеев]] (1834—1914) | ||
| + | *************** 22. [[Ыбырайым Жәңгірұлы Бөкеев]] (1833—1865) | ||
| + | *************** 22. [[Сайып Керей хан|Сайып-Керей]] — Бөкей ордасының соңғы ханы (1845—1849) | ||
| + | *************** 22. [[Ғұбайдолла Жәңгіров|Ғұбайдұлла Шыңғысхан]] (1840—1909) — әскери қолбасшы, атты әскер генералы | ||
| + | ************** 21. [[Меңдікерей Бөкейханов]] (1808—1868) | ||
| + | ************* 20. [[Шығай хан (Кіші жүз)|Шығай сұлтан]] — Бөкей Ордасының регенті (1815—1823) | ||
| + | ************** 21. [[Дәулеткерей Шығайұлы|Дәулеткерей]] (1820—1887) — композитор-күйші. | ||
| + | ************* 20. [[Қаратай Нұралыұлы|Қаратай сұлтан]] — Кіші жүз ханы (1806—1816) | ||
| + | ************** 21. Бейсәлі Қаратаев | ||
| + | *************** 22. ? | ||
| + | **************** 23. Дәулетжан Қаратаев | ||
| + | ***************** 24. [[Бақытжан Бейсәліұлы Қаратаев|Қаратаев, Бахытжан]] | ||
| + | ************** 21. Мерәлі | ||
| + | *************** 22. [[Мұхит Мерәліұлы]] | ||
| + | **************** 23. Шоң (Мұхаметжан) | ||
| + | ***************** 24. [[Лұқпан Мұхамеджанұлы Мұхитов|Мұхитов, Луқпан Мұхамеджанұлы]] | ||
| + | ************ 18. [[Ералы хан|Ералы]] [[Ералы хан|хан]] — Кіші жүз ханы (1791—1794) | ||
| + | ************* 19. [[Бөлекей|Бөлекей хан]] — Хиуа ханы (1770) | ||
| + | ************ 18. [[Айшуақ хан]] — Кіші жүз ханы (1797—1805) | ||
| + | ************* 19. Сығалы сұлтан | ||
| + | ************** 20. Аспендиар султан | ||
| + | *************** 21. [[Сейітжафар Асфендиарұлы|Сейітжапар (Әскери-медициналық академияның түлектері).]] | ||
| + | **************** 22. [[Санжар Сейітжафарұлы Асфендиаров]] — әскери дәрігер, мемлекет қайраткері | ||
| + | ************* 19. [[Жантөре хан]] — Кіші жүз ханы (1805—1809) | ||
| + | ************** 20. Жантөреұлы Арыстан | ||
| + | ************* 19. [[Шерғазы хан]] — Кіші жүз соңғы ханы (1812—1824) | ||
| + | ************* 19. [[Баймұхамед Айшуақов]] — Жетіру руының билеушісі (1815 —?) | ||
| + | ************** 20. [[Мұхамеджан Баймұхамедов]] — Кіші жүз аға сұлтаны (1855—1869) | ||
| + | ***** 12. [[Жәдік сұлтан]] | ||
| + | ****** 13. [[Тоғым хан]] — Қазақ ханы (1533—1537) | ||
| + | ******* 14. Сығай сұлтан | ||
| + | ******** 15. Иман хан (Аман-Булан) — Ұлы жүз ханы (1628—1642) | ||
| + | ********* 16. Рүстем хан — Ұлы жүз ханы (1642—1698) | ||
| + | ********** 17. Асфендияр хан (Есмандыр) — Ұлы жүз ханы (1698—1712) | ||
| + | *********** 18. Мамыт хан | ||
| + | ************ 19. Ханбаба хан | ||
| + | ********* 16. Батыр сұлтан | ||
| + | ********** 17. Абдұлла хан — Ұлы жүз ханы (1712—1718) | ||
| + | *********** 18. [[Қарт-Әбілқайыр хан|Қарт Әбілқайыр хан]] — Ұлы жүз ханы (1718—1730) | ||
| + | *********** 18. [[Жолбарыс хан|Жолбарыс]] [[Жолбарыс хан|хан]] — Ұлы жүз ханы (1730—1739) | ||
| + | ************ 19. Әбілпейіз сұлтан — Ұлы жүз сұлтаны (1740—1744) | ||
| + | ************* 20. [[Тентек төре|Аспандияр төре —«Тентек төре»]] деген атпен белгілі | ||
| + | ************** 21. Рүстем төре — [[Кенесары хан|Кенесары ханның]] 1845-47 жылғы [[Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс|көтерілістегі]] қаруласы, кейін көтеріліске опасыздық жасаған | ||
| + | ************ 19. Рүстем сұлтан | ||
| + | ************* 20. Қошай Арыстан | ||
| + | ****** 13. [[Шығай хан]] — Қазақ ханы (1580—1582) | ||
| + | ******* 14. Шах-Мұхаммед султан | ||
| + | ******* 14. [[Ондан сұлтан|Ондан]] [[Ондан сұлтан|сұлтан]] | ||
| + | ******** 15. [[Ораз-Мұхаммед сұлтан]] — [[Қасым хандығы|Қасым хандығының]] билеушісі (1600—1610) | ||
| + | ******** 15. Абылай сұлтан — Ташкент билеушісі (1628) | ||
| + | ******** 15. Кайнар Көшек сұлтан | ||
| + | ********* 16. Бөкей сұлтан | ||
| + | ********** 17. Құдайменді | ||
| + | *********** 18. Тұрсын сұлтан I — Ташкент билеушісі (1712—1717) | ||
| + | ************ 19. [[Барақ хан (Орта жүз)|Барақ сұлтан]] | ||
| + | ************* 20. [[Дайыр сұлтан]] | ||
| + | ************* 20. [[Бөкейхан Барақұлы|Бөкей сұлтан]] — Орта жүз сұлтаны (1815—1817) | ||
| + | ************** 21. Шыңғыс сұлтан — Орта жүз сұлтаны (1819—1822) | ||
| + | ************** 21. Батыр | ||
| + | *************** 22. Мырзатай | ||
| + | **************** 23. Нұрмұхаммед | ||
| + | ***************** 24. [[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]] — Алаш-Орда үкіметінің төрағасы (1917—1920) | ||
| + | ************** 21. Сұлтанғазы Бөкейханов (1779—1856) | ||
| + | *************** 22. Ханқожа | ||
| + | **************** 23. [[Дін-Мұхамед Сұлтанғазин]] — журналист, аудармашы | ||
| + | ************** 21. Тәуке | ||
| + | *************** 22. [[Құсбек Тәукеұлы|Құсбек Таукин]] — Қарқаралы аға сұлтаны (1843—1849) | ||
| + | ************* 20. Ханқожа — Түркістан билеушісі (1783—1799) | ||
| + | ************* 20. Шығай — Ферғана билеушісі (1748—1750) | ||
| + | ************* 20. Нұралы хан II — [[Хиуа хандығы|Хиуа]] билеушісі (1767—1769) | ||
| + | ************ 19. [[Көшек хан|Көшек (Қосмұхаммед) сұлтан]] | ||
| + | ************* 20. Сыңқай | ||
| + | ************** 21. Қарабас | ||
| + | *************** 20. Тоқай — Түркістан билеушісі (?—1826) | ||
| + | *************** 22. [[Әлікен|Әликен]] — Түркістан билеушісі (1858—1860) | ||
| + | ******* 14. [[Тәуекел хан]] — Қазақ ханы (1582—1598) | ||
| + | ******** 15. Хусейн ханзада | ||
| + | ******** 15. Мұрат ханзада | ||
| + | ******** 15. Сайжал ханзада | ||
| + | ******** 15. Батыр хан — Қарақалпақ ханы (1598—1618) | ||
| + | ******* 14. [[Есім хан]] — Қазақ ханы (1598—1628) | ||
| + | ******** 15. [[II Жәнібек хан|Жәнібек хан II]] — Қазақ ханы (1628—1643) | ||
| + | ********* 16. [[Батыр (Баһадүр) хан|Батыр хан]] — Қазақ ханы (1652—1680) | ||
| + | ******** 15. [[Салқам Жәңгір хан|Жәңгір хан]] — Қазақ ханы (1643—1652) | ||
| + | ********* 16. [[Тәуке хан]] — Қазақ ханы (1680—1715) | ||
| + | ********** 17. [[Болат хан|Болат]] [[Болат хан|хан]] — Қазақ ханы (1718—1729) | ||
| + | *********** 18. [[Әбілмәмбет хан]] — Орта жүз ханы (1734—1771) | ||
| + | ************ 19. [[Әбілпейіз сұлтан|Әбілпейіз хан]] — Орта жүз ханы (1771—1783) | ||
| + | ************* 20. [[Көгедай Әбілпейізұлы|Көгедай сұлтан]] — Орта жүздің Абақкерей руының билеушісі | ||
| + | ************* 20. [[Жошы сұлтан елшіліктері|Жолшы сұлтан]] | ||
| + | ************* 20. Бопы сұлтан | ||
| + | ************** 21. Солтыбай сұлтан | ||
| + | *************** 22. [[Барақ Солтыбайұлы|Барақ Солтыбайулы]] — Аягөз ауданының аға сұлтаны | ||
| + | ************ 19. Болат сұлтан — Түркістан билеушісі (1771—?) | ||
| + | ************ 19. [[Тәуке сұлтан]] (Құдайдат) — Түркістан билеушісі (1784–1798) | ||
| + | ********** 17. Тұрсын хан II — Ташкент билеушісі (1717—1720) | ||
| + | *********** 18. Иманқұл | ||
| + | ************ 19. Бөріхан | ||
| + | ************* 20. Бабахан | ||
| + | ************* 20. Сырдақ | ||
| + | ************* 20. Әбілқайыр | ||
| + | ************* 20. Абылай | ||
| + | ************** 21. Шүрегей сұлтан (1785 жылы Қаңлы және Шанышқылы сұлтаны) | ||
| + | ************* 20. Әпіш | ||
| + | ************ 19. Батырхан | ||
| + | ********** 17. [[Сәмеке хан]] — Орта жүз ханы (1719—1734) | ||
| + | *********** 18. Сеиіт сұлтан — Түркістан билеушісі (1734—1745) | ||
| + | *********** 18. Есім сұлтан — Түркістан билеушісі (1758—1798) | ||
| + | ************ 19. Құдайменді | ||
| + | ************* 20. [[Қоңырқұлжа Құдаймендеұлы|Қоңырқұлжа Құдаймендіұлы]] — Ақмола аға сұлтаны (1832—1842, 1845—1849) | ||
| + | ************** 21. Абылай (Абышеке) Қоңырқұлжин | ||
| + | *************** 22. Жақыш Аблаев | ||
| + | **************** 23. Ғазиз Жакишев | ||
| + | ***************** 24. Еркін Жакишев | ||
| + | ****************** 25. Мұхтар Жакишев — Қазақстандық кәсіпкер және Қазатомпром бұрынғы басшысы | ||
| + | ********* 16. Уәли сұлтан | ||
| + | ********** 17. [[Қанішер Абылай|Абылай]] [[Қанішер Абылай|Қанішер]] | ||
| + | *********** 18. Көркем Уәли сұлтан | ||
| + | ************ 19. [[Абылай хан|Абылай]] [[Абылай хан|хан]] — Орта жүз ханы (1771—1781) | ||
| + | ************* 20. [[Уәли хан]] — Орта жүз ханы (1781—1819) | ||
| + | ************** 21. [[Ғұбайдолла хан]] — Орта жүз соңғы ханы (1821—1824) | ||
| + | *************** 22. Болат | ||
| + | **************** 23. [[Ғазы Болатұлы Уәлиханов]] — Ресей империялық армиясының генерал-майоры | ||
| + | ************** 21. [[Шыңғыс Уәлиұлы Уәлиханов]] — Көкшетау [[Аға сұлтан|аға сұлтаны]] | ||
| + | *************** 22. [[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов|Шоқан Уәлиханов]] — Қазақ ғалымы, тарихшы, этнограф, фольклоршы, саяхатшы, ағартушы және шығыстанушы | ||
| + | *************** 22. Мақы | ||
| + | **************** 23. Ыдырыс | ||
| + | ***************** 24. [[Шот-Аман Ыдырысұлы Уәлихан]] — кеңестік және Қазақстандық мүсінші, сәулетші | ||
| + | ************* 20. [[Қасым сұлтан|Қасым султан]] | ||
| + | ************** 21. [[Саржан Қасымұлы|Саржан]] [[Саржан Қасымұлы|Қасымұлы]] — ұлт-азаттық көтерілістің басшысы | ||
| + | ************** 21. [[Кенесары хан|Кенесары]] [[Кенесары хан|Қасымұлы]] — ұлт-азаттық көтерілістің басшысы (1841—1847) | ||
| + | *************** 22. [[Сыздық Сұлтан|Сыздық сұлтан]] (1837—1910) | ||
| + | *************** 22. [[Ахмет Кенесарыұлы]] | ||
| + | **************** 23. [[Әзімхан Ахметұлы Кенесарин]] (1878—1937) — саясаткер, «Алаш» партиясының мүшесі | ||
| + | ***************** 24. [[Нәтай Әзімханұлы Кенесарин]] (1908—1975) — геолог | ||
| + | ************* 20. Сөк төре — Жалайыр руының аға сұлтаны және Шапырашты руының билеушісі | ||
| + | ************* 20. [[Әділ Абылайұлы|Әділ-төре]] — Үйсін аға сұлтаны | ||
| + | ************** 21. Абылай (Құлан) | ||
| + | ************** 21. Нұралы | ||
| + | *************** 22. [[Тезек төре|Тезек сұлтан]] — Албан-Суан аға сұлтаны | ||
| + | ************* 20. Тәуке сұлтан | ||
| + | ************** 21. Жанбөбек | ||
| + | *************** 22. Беген | ||
| + | **************** 23. Бекмахан | ||
| + | ***************** 24. [[Ермұхан Бекмаханұлы Бекмаханов]] (1915—1966) — Қазақ совет тарихшысы, тарих ғылымының докторы | ||
| + | *********** 18. Есім сұлтан — Жаркент билеушісі (1693—?) | ||
| + | ************ 19. Бабақ сұлтан | ||
| + | ************ 19. Дәулеткерей | ||
| + | ************ 19. Жолбарыс сұлтан | ||
| + | ************* 20. Қарамойын | ||
| + | ************* 20. Есен баба | ||
| + | *********** 18. Жаһангер сұлтан — Ташкент билеушісі (1717—?) | ||
| + | ************ 19. [[Сұлтанбет сұлтан|Султанбет сұлтан]] | ||
| + | ************* 20. Ұрыс сұлтан | ||
| + | ************* 20. Тортан | ||
| + | ************** 21. Қасым | ||
| + | *************** 22. Шыңғыс | ||
| + | **************** 23. Қанапиә | ||
| + | ***************** 24. Мұсахан (1918—1962) | ||
| + | ****************** 25. [[Бақытжан Мұсаханұлы Қанапиянов]] (род. 1951) — Қазақ ақыны, аудармашы, сценарист, кинорежиссер | ||
| + | ****************** 25. Ерулан Мұсаханұлы Қанапиянов (род.1958) — композитор, меценат, Қазақстан Республикасының белгілі қоғам қайраткері | ||
| + | ****************** 25. Сержан Мұсаханұлы Қанапиянов (1949—2003) — Министр – Үкіметке қарасты Инвестициялар жөніндегі мемлекеттік комитеттің атқарушы директоры | ||
| + | ******** 15. [[Сартақ сұлтан]] | ||
| + | ********* 16. Құсырау сұлтан | ||
| + | ********** 17. [[Қайып хан]] — Қазақ ханы (1715—1718) | ||
| + | *********** 18. [[Батыр Қайыпұлы|Батыр хан II]] — [[Хиуа хандығы|Хиуа]] билеушісі, Кіші жүздің Әлімұлы руының сұлтаны (1748—1771) | ||
| + | ************ 19. Қайып хан II — [[Хиуа хандығы|Хиуа]] билеушісі, Кіші жүздің Әлімұлы руының сұлтаны (1747—1757) | ||
| + | ************* 20. Жаһангер | ||
| + | ************** 21. Жантөре — Орта жүз ханы (1817—1822) | ||
| + | *************** 22. Ахмет Жантөрин | ||
| + | **************** 23. [[Сейітхан Ахметұлы Жантөрин|Сеиітхан Жантөрин]] | ||
| + | ***************** 24. [[Сәлімгерей Сейітханұлы Жантөрин]] — Мемлекеттік Думаның 1-шақырылымының депутаты (1864—1920/1926) | ||
| + | ****************** 25. Жантөрин Жәңгір Сәлімгерейұлы | ||
| + | ************* 20. [[Әбілғазы Қайыпұлы]] — Хиуа билеушісі (1767-1768), Әлімұлы руының сұлтаны (1794—1815) | ||
| + | ************** 21. [[Арынғазы хан]] — Кіші жүз ханы (1816—1821) | ||
| + | ************** 21. Мұхаммед Зарлық төре — Қарақалпақ билеушісі (1855-1856) | ||
| + | ************* 20. Абдалазиз — Хиуа билеушісі (1772—1774) | ||
| + | ************* 20. Әбілпейіз — Хиуа билеушісі (1776—1779) | ||
| + | ************ 19. Абдаллах Қарабай — Хиуа билеушісі (1757) | ||
| + | ************ 19. Байбөрі сұлтан — Қарақалпақ билеушісі (?-1762) | ||
== Сыртқы сілтемелер == | == Сыртқы сілтемелер == | ||
| − | [http://www.elim.kz/chigiz-han/ Төрелердің шежіресі] | + | * [http://www.elim.kz/chigiz-han/ Төрелердің шежіресі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629193724/http://www.elim.kz/chigiz-han/ |date=2011-06-29 }} |
== Дереккөздер == | == Дереккөздер == | ||
| − | + | {{Дереккөздер}} | |
{{Қазақ рулары}} | {{Қазақ рулары}} | ||
| + | [[Санат:Төрелер| ]] | ||
| + | [[Санат:Шыңғыс ханның ұрпақтары]] | ||
[[Санат:Қазақ хандығы]] | [[Санат:Қазақ хандығы]] | ||
[[Санат:Қазақ рулары]] | [[Санат:Қазақ рулары]] | ||
| − | |||
00:10, 2026 ж. шілденің 13 кезіндегі нұсқасы
Үлгі:Әулет Төре – Шыңғыс ханның үлкен ұлы Жошыдан тарайтын ұрпақ, қазақ даласында әлеуметтік топ. Олар қазақ руларына қосылмайтын, өз алдына дербес қауым болып саналған. Төрелер өздерін “ақсүйек” қатарына жатқызған. Қазақ қоғамында хандар тек төрелерден шыққан сұлтандар арасынан сайланатын.
Төрелер әкімшілік және сот билігін жүзеге асырды. Сонымен қатар олардың соғыс кезінде жасақ құрып, оған қолбасшылық ету құқығы болды. Қазақ жүздерінің Ресейге қосылуы барысында Орта жүз бен Кіші жүзде бірте-бірте хандық жүйе жойылып, соның нәтижесінде төрелер қазақ қоғамының саяси-экономикалық өмірінде бұрынғыдай рөл атқара алмады. Қазақстанда 1867–1868 жылдардағы реформалардың енгізілуі төрелердің экономикалық және саяси артықшылықтарын біржола жойды.<ref>Үлгі:Кітап</ref>
Шежіресі
<ref>Үлгі:Кітап</ref>
- 1. Жошы хан
- 2. Тоқа Темір
- 3. Ұрың Темір
- 4. Ашық
- 5. Тақтақ
- 6. Темір Қожа
- 7. Бадық
- 8. Ұрыс хан — Ақ Орда ханы (1361—1377) және Алтын Орда ханы (1372—1374, 1375)
- 9. Құтлұғ Бұға
- 9. Тоқтақия хан — Ақ Орда ханы (1376—1377)
- 10. Болат сұлтан
- 11. Керей хан — алғаш Қазақ ханы (1465—1474), Қазақ хандығын құрған
- 12. Бұрындық хан — Қазақ ханы (1474/1480—1511)
- 13. Шайхым
- 13. Санжар-Жаһан
- 13. Жаһан-Бақты
- 13. Кімсін
- 12. Қожа-Мұхаммед
- 12. Сұлтан Әлі
- 12. Бұрындық хан — Қазақ ханы (1474/1480—1511)
- 11. Керей хан — алғаш Қазақ ханы (1465—1474), Қазақ хандығын құрған
- 10. Бұғұшақ
- 11. Мұхаммед
- 11. Ахмет
- 11. Имен би
- 10. Тәңірберді
- 10. Болат сұлтан
- 9. Темір Мәлік хан
- 9. Қойыршақ хан — Ақ Орда ханы (1395—1410) және Алтын Орда ханы (1395-1396)
- 10. Барақ хан — Ақ Орда ханы (1410—1428) және Алтын Орда ханы (1423—1426, 1427—1428)
- 11. Мір-Сейіт
- 11. Мір-Қасым
- 11. Жәнібек хан — Қазақ ханы (1474—1480), Қазақ хандығын құрған
- 12. Еренші сұлтан — 1470 жылдары Сауран билеушісі
- 12. Махмұд сұлтан — Созақ билеушісі (?—1476)
- 12. Қасым хан — Қазақ ханы (1511—1521)
- 13. Мамаш хан — Қазақ ханы (1521—1523)
- 13. Хақназар хан — Қазақ ханы (1538—1580)
- 14. Дінмұхаммед (Тыным) сұлтан — Ташкент билеушісі (1600—1603)
- 14. Маңғытай сұлтан
- 14. Бозғыл сұлтан
- 13. Әбілқайыр сұлтан
- 13. Жалым сұлтан
- 14.Тұрсын хан — Қазақ ханы, Ташкент билеушісі (1613—1627)
- 15. Шах Саид-хан
- 15. Бақи сұлтан
- 15. Мұхамедияр
- 14.Тұрсын хан — Қазақ ханы, Ташкент билеушісі (1613—1627)
- 12. Әдік-сұлтан
- 13. Тахир хан — Қазақ ханы (1523—1533)
- 13. Бұйдаш хан — Қазақ ханы Жетісу билеушісі (1533—1538)
- 13. Бауыш хан — Қазақ ханы Жетісу билеушісі (1533—1537)
- 12. Жаныш сұлтан
- 13. Ахмет сұлтан
- 12. Қанбар
- 12. Тыныш сұлтан
- 12. Өсек сұлтан
- 13. Бөлекей сұлтан
- 14. Батыр
- 15. Айшуақ
- 16. Ырыс
- 17. Қажы сұлтан
- 18. Тохтамыш
- 19. Қылышқара
- 18. Білқайыр
- 19. Досалы сұлтан
- 18. Әбілқайыр хан — Кіші жүз ханы (1718—1748)
- 19. Нұралы хан — Кіші жүз ханы (1748—1786)
- 20. Орман
- 21. Күсепғали
- 20. Есім Нұралұлы — Кіші жүз ханы (1796—1797)
- 20. Бөкей хан — Бөкей ордасының ханы (1812—1815)
- 21. Тәуке
- 22. Нұрмұхамед
- 23. Махамбет Бөкейханов (1890—1937) — күйші-композитор.
- 23. Ғабдол Хакім Бөкейханов — Қазақтың мемлекет және қоғам қайраткері
- 22. Нұрмұхамед
- 21. Әділ Бөкейханов — Бөкей Ордасын басқару кеңесінің төрағасы (1845—1854)
- 22. Мырзагерей Бөкейханов
- 23. Науша Мырзагерейұлы Бөкейханов (1870—1944) — домбырашы, күйші.
- 22. Мырзагерей Бөкейханов
- 21. Жәңгір-Керей-хан — Бөкей ордасының ханы (1815/1823—1845)
- 22. Ахметкерей Жәңгірұлы Бөкеев (1834—1914)
- 22. Ыбырайым Жәңгірұлы Бөкеев (1833—1865)
- 22. Сайып-Керей — Бөкей ордасының соңғы ханы (1845—1849)
- 22. Ғұбайдұлла Шыңғысхан (1840—1909) — әскери қолбасшы, атты әскер генералы
- 21. Меңдікерей Бөкейханов (1808—1868)
- 21. Тәуке
- 20. Шығай сұлтан — Бөкей Ордасының регенті (1815—1823)
- 21. Дәулеткерей (1820—1887) — композитор-күйші.
- 20. Қаратай сұлтан — Кіші жүз ханы (1806—1816)
- 21. Бейсәлі Қаратаев
- 22. ?
- 23. Дәулетжан Қаратаев
- 22. ?
- 21. Мерәлі
- 22. Мұхит Мерәліұлы
- 23. Шоң (Мұхаметжан)
- 22. Мұхит Мерәліұлы
- 21. Бейсәлі Қаратаев
- 20. Орман
- 18. Ералы хан — Кіші жүз ханы (1791—1794)
- 19. Бөлекей хан — Хиуа ханы (1770)
- 18. Айшуақ хан — Кіші жүз ханы (1797—1805)
- 19. Сығалы сұлтан
- 20. Аспендиар султан
- 21. Сейітжапар (Әскери-медициналық академияның түлектері).
- 22. Санжар Сейітжафарұлы Асфендиаров — әскери дәрігер, мемлекет қайраткері
- 21. Сейітжапар (Әскери-медициналық академияның түлектері).
- 20. Аспендиар султан
- 19. Жантөре хан — Кіші жүз ханы (1805—1809)
- 20. Жантөреұлы Арыстан
- 19. Шерғазы хан — Кіші жүз соңғы ханы (1812—1824)
- 19. Баймұхамед Айшуақов — Жетіру руының билеушісі (1815 —?)
- 20. Мұхамеджан Баймұхамедов — Кіші жүз аға сұлтаны (1855—1869)
- 19. Сығалы сұлтан
- 19. Нұралы хан — Кіші жүз ханы (1748—1786)
- 18. Тохтамыш
- 17. Қажы сұлтан
- 16. Ырыс
- 15. Айшуақ
- 14. Батыр
- 13. Бөлекей сұлтан
- 12. Жәдік сұлтан
- 13. Тоғым хан — Қазақ ханы (1533—1537)
- 14. Сығай сұлтан
- 15. Иман хан (Аман-Булан) — Ұлы жүз ханы (1628—1642)
- 16. Рүстем хан — Ұлы жүз ханы (1642—1698)
- 17. Асфендияр хан (Есмандыр) — Ұлы жүз ханы (1698—1712)
- 18. Мамыт хан
- 19. Ханбаба хан
- 18. Мамыт хан
- 17. Асфендияр хан (Есмандыр) — Ұлы жүз ханы (1698—1712)
- 16. Батыр сұлтан
- 17. Абдұлла хан — Ұлы жүз ханы (1712—1718)
- 18. Қарт Әбілқайыр хан — Ұлы жүз ханы (1718—1730)
- 18. Жолбарыс хан — Ұлы жүз ханы (1730—1739)
- 19. Әбілпейіз сұлтан — Ұлы жүз сұлтаны (1740—1744)
- 20. Аспандияр төре —«Тентек төре» деген атпен белгілі
- 21. Рүстем төре — Кенесары ханның 1845-47 жылғы көтерілістегі қаруласы, кейін көтеріліске опасыздық жасаған
- 20. Аспандияр төре —«Тентек төре» деген атпен белгілі
- 19. Рүстем сұлтан
- 20. Қошай Арыстан
- 19. Әбілпейіз сұлтан — Ұлы жүз сұлтаны (1740—1744)
- 17. Абдұлла хан — Ұлы жүз ханы (1712—1718)
- 16. Рүстем хан — Ұлы жүз ханы (1642—1698)
- 15. Иман хан (Аман-Булан) — Ұлы жүз ханы (1628—1642)
- 14. Сығай сұлтан
- 13. Шығай хан — Қазақ ханы (1580—1582)
- 14. Шах-Мұхаммед султан
- 14. Ондан сұлтан
- 15. Ораз-Мұхаммед сұлтан — Қасым хандығының билеушісі (1600—1610)
- 15. Абылай сұлтан — Ташкент билеушісі (1628)
- 15. Кайнар Көшек сұлтан
- 16. Бөкей сұлтан
- 17. Құдайменді
- 18. Тұрсын сұлтан I — Ташкент билеушісі (1712—1717)
- 19. Барақ сұлтан
- 20. Дайыр сұлтан
- 20. Бөкей сұлтан — Орта жүз сұлтаны (1815—1817)
- 21. Шыңғыс сұлтан — Орта жүз сұлтаны (1819—1822)
- 21. Батыр
- 22. Мырзатай
- 23. Нұрмұхаммед
- 24. Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов — Алаш-Орда үкіметінің төрағасы (1917—1920)
- 23. Нұрмұхаммед
- 22. Мырзатай
- 21. Сұлтанғазы Бөкейханов (1779—1856)
- 22. Ханқожа
- 23. Дін-Мұхамед Сұлтанғазин — журналист, аудармашы
- 22. Ханқожа
- 21. Тәуке
- 22. Құсбек Таукин — Қарқаралы аға сұлтаны (1843—1849)
- 20. Ханқожа — Түркістан билеушісі (1783—1799)
- 20. Шығай — Ферғана билеушісі (1748—1750)
- 20. Нұралы хан II — Хиуа билеушісі (1767—1769)
- 19. Көшек (Қосмұхаммед) сұлтан
- 20. Сыңқай
- 21. Қарабас
- 20. Тоқай — Түркістан билеушісі (?—1826)
- 22. Әликен — Түркістан билеушісі (1858—1860)
- 21. Қарабас
- 20. Сыңқай
- 19. Барақ сұлтан
- 18. Тұрсын сұлтан I — Ташкент билеушісі (1712—1717)
- 17. Құдайменді
- 16. Бөкей сұлтан
- 14. Тәуекел хан — Қазақ ханы (1582—1598)
- 15. Хусейн ханзада
- 15. Мұрат ханзада
- 15. Сайжал ханзада
- 15. Батыр хан — Қарақалпақ ханы (1598—1618)
- 14. Есім хан — Қазақ ханы (1598—1628)
- 15. Жәнібек хан II — Қазақ ханы (1628—1643)
- 16. Батыр хан — Қазақ ханы (1652—1680)
- 15. Жәңгір хан — Қазақ ханы (1643—1652)
- 16. Тәуке хан — Қазақ ханы (1680—1715)
- 17. Болат хан — Қазақ ханы (1718—1729)
- 18. Әбілмәмбет хан — Орта жүз ханы (1734—1771)
- 19. Әбілпейіз хан — Орта жүз ханы (1771—1783)
- 20. Көгедай сұлтан — Орта жүздің Абақкерей руының билеушісі
- 20. Жолшы сұлтан
- 20. Бопы сұлтан
- 21. Солтыбай сұлтан
- 22. Барақ Солтыбайулы — Аягөз ауданының аға сұлтаны
- 21. Солтыбай сұлтан
- 19. Болат сұлтан — Түркістан билеушісі (1771—?)
- 19. Тәуке сұлтан (Құдайдат) — Түркістан билеушісі (1784–1798)
- 19. Әбілпейіз хан — Орта жүз ханы (1771—1783)
- 18. Әбілмәмбет хан — Орта жүз ханы (1734—1771)
- 17. Тұрсын хан II — Ташкент билеушісі (1717—1720)
- 18. Иманқұл
- 19. Бөріхан
- 20. Бабахан
- 20. Сырдақ
- 20. Әбілқайыр
- 20. Абылай
- 21. Шүрегей сұлтан (1785 жылы Қаңлы және Шанышқылы сұлтаны)
- 20. Әпіш
- 19. Батырхан
- 19. Бөріхан
- 18. Иманқұл
- 17. Сәмеке хан — Орта жүз ханы (1719—1734)
- 18. Сеиіт сұлтан — Түркістан билеушісі (1734—1745)
- 18. Есім сұлтан — Түркістан билеушісі (1758—1798)
- 19. Құдайменді
- 20. Қоңырқұлжа Құдаймендіұлы — Ақмола аға сұлтаны (1832—1842, 1845—1849)
- 21. Абылай (Абышеке) Қоңырқұлжин
- 22. Жақыш Аблаев
- 23. Ғазиз Жакишев
- 24. Еркін Жакишев
- 25. Мұхтар Жакишев — Қазақстандық кәсіпкер және Қазатомпром бұрынғы басшысы
- 24. Еркін Жакишев
- 23. Ғазиз Жакишев
- 22. Жақыш Аблаев
- 21. Абылай (Абышеке) Қоңырқұлжин
- 20. Қоңырқұлжа Құдаймендіұлы — Ақмола аға сұлтаны (1832—1842, 1845—1849)
- 19. Құдайменді
- 17. Болат хан — Қазақ ханы (1718—1729)
- 16. Уәли сұлтан
- 17. Абылай Қанішер
- 18. Көркем Уәли сұлтан
- 19. Абылай хан — Орта жүз ханы (1771—1781)
- 20. Уәли хан — Орта жүз ханы (1781—1819)
- 21. Ғұбайдолла хан — Орта жүз соңғы ханы (1821—1824)
- 22. Болат
- 23. Ғазы Болатұлы Уәлиханов — Ресей империялық армиясының генерал-майоры
- 22. Болат
- 21. Шыңғыс Уәлиұлы Уәлиханов — Көкшетау аға сұлтаны
- 22. Шоқан Уәлиханов — Қазақ ғалымы, тарихшы, этнограф, фольклоршы, саяхатшы, ағартушы және шығыстанушы
- 22. Мақы
- 23. Ыдырыс
- 24. Шот-Аман Ыдырысұлы Уәлихан — кеңестік және Қазақстандық мүсінші, сәулетші
- 23. Ыдырыс
- 21. Ғұбайдолла хан — Орта жүз соңғы ханы (1821—1824)
- 20. Қасым султан
- 21. Саржан Қасымұлы — ұлт-азаттық көтерілістің басшысы
- 21. Кенесары Қасымұлы — ұлт-азаттық көтерілістің басшысы (1841—1847)
- 22. Сыздық сұлтан (1837—1910)
- 22. Ахмет Кенесарыұлы
- 23. Әзімхан Ахметұлы Кенесарин (1878—1937) — саясаткер, «Алаш» партиясының мүшесі
- 24. Нәтай Әзімханұлы Кенесарин (1908—1975) — геолог
- 23. Әзімхан Ахметұлы Кенесарин (1878—1937) — саясаткер, «Алаш» партиясының мүшесі
- 20. Сөк төре — Жалайыр руының аға сұлтаны және Шапырашты руының билеушісі
- 20. Әділ-төре — Үйсін аға сұлтаны
- 21. Абылай (Құлан)
- 21. Нұралы
- 22. Тезек сұлтан — Албан-Суан аға сұлтаны
- 20. Тәуке сұлтан
- 21. Жанбөбек
- 22. Беген
- 23. Бекмахан
- 24. Ермұхан Бекмаханұлы Бекмаханов (1915—1966) — Қазақ совет тарихшысы, тарих ғылымының докторы
- 23. Бекмахан
- 22. Беген
- 21. Жанбөбек
- 20. Уәли хан — Орта жүз ханы (1781—1819)
- 19. Абылай хан — Орта жүз ханы (1771—1781)
- 18. Есім сұлтан — Жаркент билеушісі (1693—?)
- 19. Бабақ сұлтан
- 19. Дәулеткерей
- 19. Жолбарыс сұлтан
- 20. Қарамойын
- 20. Есен баба
- 18. Жаһангер сұлтан — Ташкент билеушісі (1717—?)
- 19. Султанбет сұлтан
- 20. Ұрыс сұлтан
- 20. Тортан
- 21. Қасым
- 22. Шыңғыс
- 23. Қанапиә
- 24. Мұсахан (1918—1962)
- 25. Бақытжан Мұсаханұлы Қанапиянов (род. 1951) — Қазақ ақыны, аудармашы, сценарист, кинорежиссер
- 25. Ерулан Мұсаханұлы Қанапиянов (род.1958) — композитор, меценат, Қазақстан Республикасының белгілі қоғам қайраткері
- 25. Сержан Мұсаханұлы Қанапиянов (1949—2003) — Министр – Үкіметке қарасты Инвестициялар жөніндегі мемлекеттік комитеттің атқарушы директоры
- 24. Мұсахан (1918—1962)
- 23. Қанапиә
- 22. Шыңғыс
- 21. Қасым
- 19. Султанбет сұлтан
- 18. Көркем Уәли сұлтан
- 17. Абылай Қанішер
- 16. Тәуке хан — Қазақ ханы (1680—1715)
- 15. Сартақ сұлтан
- 16. Құсырау сұлтан
- 17. Қайып хан — Қазақ ханы (1715—1718)
- 18. Батыр хан II — Хиуа билеушісі, Кіші жүздің Әлімұлы руының сұлтаны (1748—1771)
- 19. Қайып хан II — Хиуа билеушісі, Кіші жүздің Әлімұлы руының сұлтаны (1747—1757)
- 20. Жаһангер
- 21. Жантөре — Орта жүз ханы (1817—1822)
- 22. Ахмет Жантөрин
- 23. Сеиітхан Жантөрин
- 24. Сәлімгерей Сейітханұлы Жантөрин — Мемлекеттік Думаның 1-шақырылымының депутаты (1864—1920/1926)
- 25. Жантөрин Жәңгір Сәлімгерейұлы
- 24. Сәлімгерей Сейітханұлы Жантөрин — Мемлекеттік Думаның 1-шақырылымының депутаты (1864—1920/1926)
- 23. Сеиітхан Жантөрин
- 22. Ахмет Жантөрин
- 21. Жантөре — Орта жүз ханы (1817—1822)
- 20. Әбілғазы Қайыпұлы — Хиуа билеушісі (1767-1768), Әлімұлы руының сұлтаны (1794—1815)
- 21. Арынғазы хан — Кіші жүз ханы (1816—1821)
- 21. Мұхаммед Зарлық төре — Қарақалпақ билеушісі (1855-1856)
- 20. Абдалазиз — Хиуа билеушісі (1772—1774)
- 20. Әбілпейіз — Хиуа билеушісі (1776—1779)
- 20. Жаһангер
- 19. Абдаллах Қарабай — Хиуа билеушісі (1757)
- 19. Байбөрі сұлтан — Қарақалпақ билеушісі (?-1762)
- 19. Қайып хан II — Хиуа билеушісі, Кіші жүздің Әлімұлы руының сұлтаны (1747—1757)
- 18. Батыр хан II — Хиуа билеушісі, Кіші жүздің Әлімұлы руының сұлтаны (1748—1771)
- 17. Қайып хан — Қазақ ханы (1715—1718)
- 16. Құсырау сұлтан
- 15. Жәнібек хан II — Қазақ ханы (1628—1643)
- 13. Тоғым хан — Қазақ ханы (1533—1537)
- 10. Барақ хан — Ақ Орда ханы (1410—1428) және Алтын Орда ханы (1423—1426, 1427—1428)