Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Мұрат Мұхтарұлы Әуезов"

Қазақ Энциклопедиясы жобасынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
ш (1 түзету)
ш (1 түзету)
 
(басқа бір қатысуышының арадағы бір түзетуі көрсетілмеген)
Жол нөмірі 1: Жол нөмірі 1:
 +
{{шатастырмаңыз|Мұхтар Омарханұлы Әуезов{{!}}Мұхтар Әуезовпен}}
 
{{Жазушы
 
{{Жазушы
 
  |Есімі              = Мұрат Әуезов
 
  |Есімі              = Мұрат Әуезов
 
  |Шынайы есімі        = Мұрат Мұхтарұлы Әуезов
 
  |Шынайы есімі        = Мұрат Мұхтарұлы Әуезов
−
  |Суреті              =
+
  |Суреті              =
−
|Ені                =  
+
 
  |Суреттің аты        =  
 
  |Суреттің аты        =  
−
|Туған кездегі есімі  =
 
−
|Лақап аты          =
 
 
  |Туған күні        = 1.01.1943
 
  |Туған күні        = 1.01.1943
−
  |Туған жері        = [[Меркі ауылы]], [[Жамбыл облысы]], {{KAZ}}
+
  |Туған жері        = {{туғанжері|Меркі|Меркіде}}, [[Меркі ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
−
  |Қайтыс болған күні  =  
+
  |Қайтыс болған күні  = 14.06.2024
−
  |Қайтыс болған жері  =  
+
  |Қайтыс болған жері  = {{қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]]<ref name="qoctasiw">{{Cite web|url= https://www.azattyq.org/a/kazakhstan-almaty-public-memorial-service-for-murat-auezov/32994888.html |title= Мұрат Әуезовпен қоштасу |lang= kk |publisher= [[Азаттық радиосы]] |date= 2024-06-16 |accessdate= 2024-06-16}}</ref>
−
  |Азаматтығы          = {{KAZ}}
+
  |Азаматтығы          = {{КСРО}}{{KAZ}}
 
  |Ұлты                = қазақ  
 
  |Ұлты                = қазақ  
 
  |Мансабы            = мәдениеттанушы, дипломат  
 
  |Мансабы            = мәдениеттанушы, дипломат  
−
  |Шығармашылық жылдары  =  
+
  |Марапаттары        ={{Құрмет ордені}}
−
|Бағыты              =
+
{{Парасат ордені}}
−
|Жанры              =
+
{{Барыс ордені}}
−
|Шығармалардың тілі  =
+
{{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}}
−
|Дебюті              =
+
−
|Марапаттары        =
+
 
  |Сыйлықтары          =  
 
  |Сыйлықтары          =  
−
|Қолтаңбасы          =
+
  |Сайты              = {{URL|http://www.auezov.kz/}}
−
  |Сайты              = http://www.auezov.kz/
+
  |Білімі=[[М.В. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университеті]]}}
−
  |Commons            =
+
'''Мұрат Мұхтарұлы Әуезов''' ([[1 қаңтар]] [[1943 жыл]], [[Мерке|Мерке кенті]], [[Жамбыл облысы]]<ref>Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл</ref> – [[14 маусым]] [[2024 жыл]],<ref>{{Cite web|url= https://www.azattyq.org/a/32993504.html |title= Қоғам қайраткері, ғалым Мұрат Әуезов қайтыс болды |lang= kk |publisher= [[Азаттық радиосы]] |date= 2024-06-14 |accessdate= 2024-06-14}}</ref> [[Алматы]]<ref name="qoctasiw" />) — мемлекет және қоғам қайраткері, мәдениеттанушы, фиолология ғылымдарының кандидаты (1969), Қазақстанның [[Қытай]]дағы [[Төтенше және Өкілетті Елші]]сі (1992–1996), жазушы [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]]тың ұлы.
−
}}
+
  
−
'''Мұрат Мұхтарұлы Әуезов''' ([[1 қаңтар]] [[1943 жыл]], [[Мерке|Мерке кенті]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақстан]])<ref>Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса  - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл</ref> — мәдениеттанушы-ғалым, дипломат, мемлекет және қоғам қайраткері. Қазақстанның [[Қытай Халық Республикасы]]ндағы [[Төтенше және Өкілетті Елші]]сі ([[1992]]-[[1996]]). Қазақтың заңғар жазушысы — [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]]тың баласы.
+
== Өмірбаяны ==
 +
1943 жылғы 1 қаңтарда [[Жамбыл облысы]]нда [[Мерке|Мерке кентінде]] қазақтың жазушысы [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]] пен [[Фатима Ғабитова]]ның отбасында дүниеге келді. [[Қожа|Қожа руынан]] шыққан.  
  
−
== Биографиясы ==
+
1949 жылы әкесі Мұхтар Алматы қаласындағы екі қазақ мектебінің бірі – ұлдарға арналған №18 мектеп-интернатқа апарып, оқытады. Қазақ мектебінде 3 жыл оқып, орыс тілді №39 мектепке ауысады.  
−
[[1943 жыл]]ы [[1 қаңтар]] күні [[Жамбыл облысы]]нда [[Мерке|Мерке кентінде]] қазақтың жазушысы Мұхтар Омарханұлы Әуезов пен Фатима Ғабитованың отбасында дүниеге келді.
+
  
 
[[М.В. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университеті]]нің Шығыс тілдері институтын «Қытай филологиясы» мамандығы бойынша бітірді.
 
[[М.В. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университеті]]нің Шығыс тілдері институтын «Қытай филологиясы» мамандығы бойынша бітірді.
 +
 +
Мәскеу қаласында оқып жүрген кезінде, 1963 жылғы 7 қараша күні [[Жас тұлпар|"Жас тұлпар"]] ұйымының негізін салады. Ұйым Мәскеуде оқып жүрген қазақ студенттерінің басын қосып, қазақ мәдениетін, тарихын, тілін, әдебиетін насихаттауды көздеді. "Жас тұлпар" сұрапыл Сталиндік заманнан соң, қазақ жастарының алғашқы ұлттық намысын көрсетуі еді. Ұйым ықпалымен жастар қазақша әуен тыңдай бастап, аты-аңызға айналған [[Гүлдер (ансамбль)|"Гүлдер"]], [[Дос-Мұқасан|"Дос-Мұқасан"]] ансамбльдері құрылды.
  
 
КСРО Ғылым Академиясының әлем әдебиеті институтында әдебиет теориясы бойынша филология ғылымының кандидаты дәрежесіне диссертация қорғады.
 
КСРО Ғылым Академиясының әлем әдебиеті институтында әдебиет теориясы бойынша филология ғылымының кандидаты дәрежесіне диссертация қорғады.
  
−
Қазақстан Журналистика Академиясының 27.02.2007 жылғы жалпы жиналысы арқылы Академияның толық мүшесі болып сайланды (диплом N 44 27.02.2007 жыл).
+
Қазақстан Журналистика Академиясының 2007 жылғы 27 ақпандағы жалпы жиналысы арқылы Академияның толық мүшесі болып сайланды (диплом №44; 2007 жылғы 27 ақпан).
  
−
== Қоғамдық қызметі ==
+
2024 жылғы 14 маусымда Әуезов [[Алматы]]да қайтыс болды. Онымен қоштасу рәсімі 16 маусымда өтті де, ол [[Орталық зират (Алматы)|Алматы Орталық зираты]]нда, әкесі [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов|Мұхтар Әуезов]]тің қасында жерленді.<ref name="qoctasiw" />
−
[[1970]]—[[1976 жыл]]дарда М.М.Әуезов'' «Эстетика кочевья''» ұжымдық монографиясын әзірлеген ([[1975 жыл]]) философия және құқық институтындағы эстетика тобына жетекшілік етті.
+
  
−
[[1981]]—[[1987 жыл]]дарда «[[Қазақфильм]]»'' киностудиясында бас редактор болып қызмет атқарды.
+
== Қызметі ==
 +
1963–1966 жылдарда [[Жас тұлпар|"Жас тұлпар" ұйымына]] көшбасшылық етті.  
  
−
[[1988]]—[[1990 жыл]]дарда [[Қазақстан жазушылар одағы]]ның көркем аударма және әдеби өзара байланыстар жөніндегі Алқасын басқарды.
+
1965–1966 жылдарда [[КСРО Ғылым Академиясы|КСРО Ғылым академиясының]] Азия және Африка халықтары институтында зерттеуші болып қызмет етті.  
  
−
[[1990]]-шы жылдардың соңында М.М. Әуезов [[Қазақстан]]дағы «Мир» телерадиокомпаниясының көркемдік жетекшісі болды.
+
1970–1976 жылдарда Мұрат Әуезов «''Эстетика кочевья''» ұжымдық монографиясын әзірлеген (1975) философия және құқық институтындағы эстетика тобына жетекшілік етті.
  
−
[[1990 жыл]]ы Әуезов М.М. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Халық депутаты болып сайланып, онда Кеңес Президумының мүшесі, парламентаралық байланыстар жөніндегі Комитеттің төрағасы болды.
+
1977–1980 жылдарда [[Қазақстан жазушылар одағы|Қазақстан жазушылар одағында]] әдеби кеңесші;
  
−
[[1992 жыл]]ғы желтоқсаннан ҚХР-дағы Төтенше және Өкілетті Елшісі қызметіне тағайындалды. Ол ҚР ерекше тапсырмалар бойынша Төтенше және Өкілетті Елшісі болып табылады.
+
1980–1982 жылдарда Қазақ КСР тарихи және мәдени ескерткіштерді қорғау қоғамының Орталық кеңесінде бөлім меңгерушісі;
  
−
[[1995 жыл]]ы [[Алматы облысы]] әкімдігінің ақпарат және Қоғамдық келісім Департаментін басқарды.
+
1982–1987 жылдарда [[Қазақфильм]] киностудиясында бас редактор және көркемдік жетекші болып қызмет атқарды.
  
−
[[1999 жыл]]ғы желтоқсаннан «Сорос-Қазақстан» қорының атқарушы директоры, [[2002 жыл]]ғы шілдеден қордың Президенті.
+
1988–1989 жылдарда [[Қазақстан жазушылар одағы]]ның көркем аударма және әдеби өзара байланыстар жөніндегі бас алқасын басқарды.
  
−
[[2003]]-[[2006 жыл]]дары [[Қазақстан Республикасы Ұлттық кітапханасы]]ның Бас директоры қызметіне тағайындалды.
+
1989–1990 жылдарда Халықаралық антиядролық "Невада-Семей" қозғалысының Вице-Президенті;
 +
 
 +
1990–1992 жылдарда [[Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің]] Халық депутаты, Президиум мүшесі, сыртқы қарым-қатынас пен парламентаралық байланыстар жөніндегі Комитеттің төрағасы болды.
 +
 
 +
1992–1995 жылдарда Қазақстанның [[Қытай|Қытай Халық Республикасындағы]] Төтенше және Өкілетті Елшісі қызметін атқарды.
 +
 
 +
1995–1998 жылдарда Мұрат Әуезов Мәдениет проблемалары ғылыми орталығының тарих және мәдениет теориясы бөлімінің меңгерушісі; «Мир» телерадиокомпаниясының Қазақстандағы көркемдік жетекшісі болды.
 +
 
 +
1996–1999 жылдарда "Азамат" демократиялық партиясының төрағасы;
 +
 
 +
1998 жылы [[Алматы облысы|Алматы облыстық]] ақпарат және қоғамдық келісім басқармасының басшысы;
 +
 
 +
1998–1999 жылдарда Мұхтар Әуезов мұражай-үйінің жетекші ғылыми-қызметкері;
 +
 
 +
1999 жылғы желтоқсаннан [[Сорос-Қазақстан қоры|«Сорос-Қазақстан»]] қорының атқарушы директоры, 2002 жылғы шілдеден 2003 жылғы шілдеге дейін қордың президенті.
 +
 
 +
2003–2007 жылдары [[Қазақстан Республикасының ұлттық кітапханасы|Қазақстан Республикасы Ұлттық кітапханасының]] Бас директоры қызметіне тағайындалды.
 +
 
 +
2003 жылдан бастап [[Бішкек|Бішкек қаласындағы]] "Планетарное око" фестивалінің Президенті;
 +
 
 +
2005 жылғы сәуірден бастап "Алматы мәдениеттанушылар форумының" төрағасы;
 +
 
 +
2007 жылдан бастап Мұхтар Әуезов қорының Президенті.
 +
 
 +
=== Мүшелігі ===
 +
 
 +
* [[Қазақстан жазушылар одағы|Қазақстан жазушылар одағының]] мүшесі;
 +
* [[Қазақстан Кинематографияшылар Одағы]] мүшесі;
 +
* Қазақстан ПЕН-Клубының мүшесі;
 +
* ҚР Президенті жанындағы Ұлттық құрылтай мүшесі;
 +
* "Мәдени мұра" мемлекеттік бағдарламасының қоғамдық кеңес мүшесі;
 +
* ЮНЕСКО ісі жөніндегі Қазақстан Республикасының Ұлттық комиссиясы мүшесі;
 +
* "Ұлы Жібек жолындағы талқы" үкіметтік емес ұйым мүшесі;
 +
* ҚР Параламенті Мәжілісі жанындағы қоғамдық кеңес мүшесі;
 +
 
 +
== Өлімі ==
 +
2024 жылы 14 маусымда созылмалы дерттен көз жұмды. Алматыдағы Орталық зиратта жерленген.
 +
[[Сурет:Әкелі-балалы_Мұхтар_және_Мұрат_Әуезовтер_жерленген_орын._Орталық_зират,_Алматы_қаласы.jpg|нобай]]
  
 
== Марапаттары ==
 
== Марапаттары ==
−
* «Дни своей долгой-долгой жизни» деген мақаласы «Дружба народов» журналының (N«8, 1968) сыйлығын алған.
+
'''Мемлекеттік марапаттар'''
−
* Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері.
+
* 2001 — [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері|«Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері»]] атағы берілді;
−
* [[2004 жыл]]ы - "[[Тарлан сыйлығы]]ның лауреаты
+
* 2006 — [[Құрмет ордені|«Құрмет» ордені]];
 +
* 2011 — [[Парасат ордені|«Парасат» ордені]];
 +
* 2022 (22 қазан) — 1 дәрежелі [[Барыс ордені|«Барыс» ордені]] (Ақордада ҚР Президенті табыстаған);
 +
* 2024 (18 сәуір) — «Данакер» ордені ([[Қырғызстан]]) — ''Қырғызстан мен Қазақстан арасындағы достық пен ынтымақтастықты нығайтқаны үшін''
 +
'''Халықаралық және қоғамдық марапаттар'''
 +
* 2003 — "Тарлан" сыйлығының лауреаты (''"Ағарту ісіне қосқан үлесі үшін"'' санатында);
 +
* 2005 — «Алтын асық» сыйлығының лауреаты, «Алтын Адам-Человек года» фестивалінің арнайы сыйлық лауреаты;
 +
* 2005 — «Интеллигенция для интеллигенции» номинациясында сыйлық лауреаты;
 +
* 2005 — Қазақстан журналистика академиясының "Алтын жұлдыз-2005" сыйлығының лауреаты (''"Үздік авторлық бағдарлама"'' номинациясында);
 +
* ЮНЕСКО қола медалі – ''Ұлы жібек жолының зерттелуі мен жаңғыруы қосқан үлесі үшін;''
 +
'''Үкіметтік медальдер'''
 +
 
 +
* "Қазақстан Республикасының Конституциясына 10 жыл" медалі (2005);
 +
* "Қазақстан Республикасының Парламентіне 10 жыл" медалі (2006);
 +
* "Астана 10 жыл" медалі (2008);
 +
* "Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 10 жыл" медалі (2011);
 +
* "Қазақстан Республикасының Конституциясына 20 жыл" медалі (2015);
 +
* "Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл" медалі (2015);
 +
* "Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл" медалі (2016);
 +
* "Астана 20 жыл" медалі (2018);
 +
* "Қазақстан халқы Ассамблеясына 25 жыл" медалі (2020);
 +
* "Қазақстан Республикасының Конституциясына 25 жыл" медалі (2020);
 +
* "Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 30 жыл" медалі (2021);
  
 
== Шығармашылығы ==
 
== Шығармашылығы ==
−
*''Времен связу-щая нить. Монография. Алматы, «Жазушы», [[1972]];  
+
*Времён связущая нить. Монография. Алматы, «Жазушы» (1972);  
−
*''«Иппокрена Хождение к колодцам времен», [[1997]].
+
*Иппокрена Хождение к колодцам времен (1997).
 +
* Ділім
 +
* Қазақ рухы
  
 
== Отбасы ==
 
== Отбасы ==
−
* Әкесі - [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]]  
+
* Әкесі — [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]]  
−
* Анасы - [[Фатима Ғабитова]]  
+
* Анасы — [[Фатима Ғабитова]]  
−
* [[Мұғамила Мұхтарқызы Әуезова]]  
+
* Әпкелері — [[Мұғамила Мұхтарқызы Әуезова]]
 
* [[Ләйла Мұхтарқызы Әуезова]]  
 
* [[Ләйла Мұхтарқызы Әуезова]]  
−
* Інісі - [[Ернар Мұхтарұлы Әуезов]]
+
* Інісі — [[Ернар Мұхтарұлы Әуезов]]
−
* Баласы - [[Мағжан Мұратұлы Әуезов]]
+
* Ұлы — [[Мағжан Мұратұлы Әуезов]]
−
* Қызы - [[Зифа-Алуа Мұратқызы Әуезова]]
+
* Қызы — [[Зифа-Алуа Мұратқызы Әуезова]]
 
'''Әйелдері''':
 
'''Әйелдері''':
−
* Хорлан Рахiмбек (қызы - Зифа-Алуа Мұратқызы Әуезова)
+
* Хорлан Рахiмбек (қызы — Зифа-Алуа Мұратқызы Әуезова)
−
* Зәуреш (ұлдары - Мағжан Мұратұлы Әуезов)
+
* Зәуреш (ұлдары — Мағжан Мұратұлы Әуезов)
 
* Тамара
 
* Тамара
 +
== Құрметіне ==
 +
[[Сурет:Мұрат_Әуездің_жеке_кәдесый_заттары._Мұхтар_Әуезов_кітапханасы,_Алматы_қаласы.jpg|нобай]]
 +
[[Сурет:Мұрат_Әуез._Бюст._Чолпон-Ата_қаласы.jpg|нобай]]
 +
 +
* Алматыдағы Мұхтар Әуезов атындағы №4 кітапхана экспозициясына Мұрат Әуезовтің жеке заттары қойылған.
 +
* 2026 жылы 20 маусымда Чолпон-Ата қаласында Мұрат Әуезовтің бюсті салтанатты түрде ашылды.
  
 
== Дереккөздер ==
 
== Дереккөздер ==
−
<references/>
+
{{дереккөздер}}
  
−
[[Санат:Тұлғалар]]
 
 
[[Санат:Қазақстан жазушылары]]
 
[[Санат:Қазақстан жазушылары]]
−
[[Санат:Меркі ауданында туғандар]]
 
 
[[Санат:Қазақстанның Қытайдағы елшілері]]
 
[[Санат:Қазақстанның Қытайдағы елшілері]]
 +
[[Санат:Фатима Ғабитованың жанұясы]]

00:15, 2026 ж. шілденің 13 кезіндегі нұсқасы

Үлгі:Шатастырмаңыз Үлгі:Жазушы Мұрат Мұхтарұлы Әуезов (1 қаңтар 1943 жыл, Мерке кенті, Жамбыл облысы<ref>Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл</ref> – 14 маусым 2024 жыл,<ref>Үлгі:Cite web</ref> Алматы<ref name="qoctasiw" />) — мемлекет және қоғам қайраткері, мәдениеттанушы, фиолология ғылымдарының кандидаты (1969), Қазақстанның Қытайдағы Төтенше және Өкілетті Елшісі (1992–1996), жазушы Мұхтар Омарханұлы Әуезовтың ұлы.

Өмірбаяны

1943 жылғы 1 қаңтарда Жамбыл облысында Мерке кентінде қазақтың жазушысы Мұхтар Омарханұлы Әуезов пен Фатима Ғабитованың отбасында дүниеге келді. Қожа руынан шыққан.

1949 жылы әкесі Мұхтар Алматы қаласындағы екі қазақ мектебінің бірі – ұлдарға арналған №18 мектеп-интернатқа апарып, оқытады. Қазақ мектебінде 3 жыл оқып, орыс тілді №39 мектепке ауысады.

М.В. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетінің Шығыс тілдері институтын «Қытай филологиясы» мамандығы бойынша бітірді.

Мәскеу қаласында оқып жүрген кезінде, 1963 жылғы 7 қараша күні "Жас тұлпар" ұйымының негізін салады. Ұйым Мәскеуде оқып жүрген қазақ студенттерінің басын қосып, қазақ мәдениетін, тарихын, тілін, әдебиетін насихаттауды көздеді. "Жас тұлпар" сұрапыл Сталиндік заманнан соң, қазақ жастарының алғашқы ұлттық намысын көрсетуі еді. Ұйым ықпалымен жастар қазақша әуен тыңдай бастап, аты-аңызға айналған "Гүлдер", "Дос-Мұқасан" ансамбльдері құрылды.

КСРО Ғылым Академиясының әлем әдебиеті институтында әдебиет теориясы бойынша филология ғылымының кандидаты дәрежесіне диссертация қорғады.

Қазақстан Журналистика Академиясының 2007 жылғы 27 ақпандағы жалпы жиналысы арқылы Академияның толық мүшесі болып сайланды (диплом №44; 2007 жылғы 27 ақпан).

2024 жылғы 14 маусымда Әуезов Алматыда қайтыс болды. Онымен қоштасу рәсімі 16 маусымда өтті де, ол Алматы Орталық зиратында, әкесі Мұхтар Әуезовтің қасында жерленді.<ref name="qoctasiw" />

Қызметі

1963–1966 жылдарда "Жас тұлпар" ұйымына көшбасшылық етті.

1965–1966 жылдарда КСРО Ғылым академиясының Азия және Африка халықтары институтында зерттеуші болып қызмет етті.

1970–1976 жылдарда Мұрат Әуезов «Эстетика кочевья» ұжымдық монографиясын әзірлеген (1975) философия және құқық институтындағы эстетика тобына жетекшілік етті.

1977–1980 жылдарда Қазақстан жазушылар одағында әдеби кеңесші;

1980–1982 жылдарда Қазақ КСР тарихи және мәдени ескерткіштерді қорғау қоғамының Орталық кеңесінде бөлім меңгерушісі;

1982–1987 жылдарда Қазақфильм киностудиясында бас редактор және көркемдік жетекші болып қызмет атқарды.

1988–1989 жылдарда Қазақстан жазушылар одағының көркем аударма және әдеби өзара байланыстар жөніндегі бас алқасын басқарды.

1989–1990 жылдарда Халықаралық антиядролық "Невада-Семей" қозғалысының Вице-Президенті;

1990–1992 жылдарда Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Халық депутаты, Президиум мүшесі, сыртқы қарым-қатынас пен парламентаралық байланыстар жөніндегі Комитеттің төрағасы болды.

1992–1995 жылдарда Қазақстанның Қытай Халық Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі қызметін атқарды.

1995–1998 жылдарда Мұрат Әуезов Мәдениет проблемалары ғылыми орталығының тарих және мәдениет теориясы бөлімінің меңгерушісі; «Мир» телерадиокомпаниясының Қазақстандағы көркемдік жетекшісі болды.

1996–1999 жылдарда "Азамат" демократиялық партиясының төрағасы;

1998 жылы Алматы облыстық ақпарат және қоғамдық келісім басқармасының басшысы;

1998–1999 жылдарда Мұхтар Әуезов мұражай-үйінің жетекші ғылыми-қызметкері;

1999 жылғы желтоқсаннан «Сорос-Қазақстан» қорының атқарушы директоры, 2002 жылғы шілдеден 2003 жылғы шілдеге дейін қордың президенті.

2003–2007 жылдары Қазақстан Республикасы Ұлттық кітапханасының Бас директоры қызметіне тағайындалды.

2003 жылдан бастап Бішкек қаласындағы "Планетарное око" фестивалінің Президенті;

2005 жылғы сәуірден бастап "Алматы мәдениеттанушылар форумының" төрағасы;

2007 жылдан бастап Мұхтар Әуезов қорының Президенті.

Мүшелігі

  • Қазақстан жазушылар одағының мүшесі;
  • Қазақстан Кинематографияшылар Одағы мүшесі;
  • Қазақстан ПЕН-Клубының мүшесі;
  • ҚР Президенті жанындағы Ұлттық құрылтай мүшесі;
  • "Мәдени мұра" мемлекеттік бағдарламасының қоғамдық кеңес мүшесі;
  • ЮНЕСКО ісі жөніндегі Қазақстан Республикасының Ұлттық комиссиясы мүшесі;
  • "Ұлы Жібек жолындағы талқы" үкіметтік емес ұйым мүшесі;
  • ҚР Параламенті Мәжілісі жанындағы қоғамдық кеңес мүшесі;

Өлімі

2024 жылы 14 маусымда созылмалы дерттен көз жұмды. Алматыдағы Орталық зиратта жерленген.

Сурет:Әкелі-балалы Мұхтар және Мұрат Әуезовтер жерленген орын. Орталық зират, Алматы қаласы.jpg

Марапаттары

Мемлекеттік марапаттар

Халықаралық және қоғамдық марапаттар

  • 2003 — "Тарлан" сыйлығының лауреаты ("Ағарту ісіне қосқан үлесі үшін" санатында);
  • 2005 — «Алтын асық» сыйлығының лауреаты, «Алтын Адам-Человек года» фестивалінің арнайы сыйлық лауреаты;
  • 2005 — «Интеллигенция для интеллигенции» номинациясында сыйлық лауреаты;
  • 2005 — Қазақстан журналистика академиясының "Алтын жұлдыз-2005" сыйлығының лауреаты ("Үздік авторлық бағдарлама" номинациясында);
  • ЮНЕСКО қола медалі – Ұлы жібек жолының зерттелуі мен жаңғыруы қосқан үлесі үшін;

Үкіметтік медальдер

  • "Қазақстан Республикасының Конституциясына 10 жыл" медалі (2005);
  • "Қазақстан Республикасының Парламентіне 10 жыл" медалі (2006);
  • "Астана 10 жыл" медалі (2008);
  • "Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 10 жыл" медалі (2011);
  • "Қазақстан Республикасының Конституциясына 20 жыл" медалі (2015);
  • "Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл" медалі (2015);
  • "Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл" медалі (2016);
  • "Астана 20 жыл" медалі (2018);
  • "Қазақстан халқы Ассамблеясына 25 жыл" медалі (2020);
  • "Қазақстан Республикасының Конституциясына 25 жыл" медалі (2020);
  • "Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 30 жыл" медалі (2021);

Шығармашылығы

  • Времён связущая нить. Монография. Алматы, «Жазушы» (1972);
  • Иппокрена Хождение к колодцам времен (1997).
  • Ділім
  • Қазақ рухы

Отбасы

Әйелдері:

  • Хорлан Рахiмбек (қызы — Зифа-Алуа Мұратқызы Әуезова)
  • Зәуреш (ұлдары — Мағжан Мұратұлы Әуезов)
  • Тамара

Құрметіне

Сурет:Мұрат Әуездің жеке кәдесый заттары. Мұхтар Әуезов кітапханасы, Алматы қаласы.jpg
Сурет:Мұрат Әуез. Бюст. Чолпон-Ата қаласы.jpg
  • Алматыдағы Мұхтар Әуезов атындағы №4 кітапхана экспозициясына Мұрат Әуезовтің жеке заттары қойылған.
  • 2026 жылы 20 маусымда Чолпон-Ата қаласында Мұрат Әуезовтің бюсті салтанатты түрде ашылды.

Дереккөздер

Үлгі:Дереккөздер

«https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=Мұрат_Мұхтарұлы_Әуезов&oldid=140780» бетінен алынған