Сергей Александрович Терещенко

Үлгі:Мемлекеттік қайраткер Сергей Александрович Терещенко (Үлгі:Lang-uk; 30 наурыз 1951, Лесозаводск – 10 ақпан 2023) — кеңестік және қазақстандық мемлекет және қоғам қайраткері, экономика ғылымдарының кандидаты, Қазақ КСР 14-үкімет басшысы және тәуелсіз Қазақстанның тұңғыш премьер-министрі (1991–1994).

Отбасы

Анасы — Тамара Ивановна және әкесі Александр Иванович Терещенко — Түлкібас ауданында болған «Победа» колхозының төрағасы, бірнеше орденнің, соның ішінде Ленин орденінің иегері, Социалистік Еңбек Ері,<ref name="juzhanka" /> Ванновка округінен сайланған Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі VIII–IX шақырылымдарының депутаты<ref>Үлгі:Кітап</ref><ref>Үлгі:Кітап</ref> болған. Әкесі Иван Терещенконың тағы Алексей мен Павел есімді ұлдары болған, олар соғыста қайтыс болған.<ref name="juzhanka" />

Өмірбаяны

Терещенко 1951 жылғы 30 наурызда Кеңестік Ресейдің Приморск өлкесіндегі Лесозаводск қаласында дүниеге келген. Ұлты — украин.<ref name="juzhanka" /> 1969 жылы Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасына қоныс аударып, Қазақ ауыл шаруашылығы институтында инженер-механик мамандығы бойынша білім алып, оны 1973 жылы бітірді. Оқуын бітіргеннен кейін Терещенко Шымкент қаласындағы колхоздың бас инженері қызметіне жіберілді. 1975 жылы Түлкібас аудандық комсомол комитетінің бірінші хатшысы болып сайланып, төрт жыл қызмет етті. Қызметтен кеткеннен кейін жеті жыл ішінде Терещенко Шымкентте жергілікті партия-атқарушы лауазымдарды атқарды.

1987 жылы Алматы жоғары партия мектебін бітірген. Экономика ғылымдарының кандидаты (1993).

1990 жылғы көктемде Терещенко Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі төрағасының орынбасары қызметін атқарды. Сол қызметтен кеткеннен кейін бір жарым жылдай Шымкентте компартия Орталық Комитетінің бірінші хатшысы болды. 1990 жылғы сәуірден мамырға дейін ол Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі қысқаша мерзімге вице-президент болып сайланды.<ref>Үлгі:Кітап</ref> 1991 жылдың қалған айларында Терещенко Қазақ КСР Премьер-министрі қызметін атқарды.<ref>Үлгі:Cite web</ref> 16 желтоқсанда ел тәуелсіздік алған кезде ол жаңадан құрылған Премьер-министр қызметіне тағайындалды. Оның үкіметі кезінде бұрынғы мемлекеттік компанияларды жекешелендіру жұмыстары басталған.<ref>Үлгі:Кітап</ref> Ол сондай-ақ елдегі экономикалық реформаларды жүзеге асыру үшін атқарушы билікті күшейтуді ұсынды.<ref>Үлгі:Кітап</ref>

1994 жылғы мамырдың соңында Жоғарғы Кеңес Терещенко үкіметіне қарсы сенімсіздік вотумын қабылдағанда Терещенко жеңіліске ұшырады. 12 қазанда ішкі істер министріне қатысты сыбайлас жемқорлық дауына байланысты президент Нұрсұлтан Назарбаев оны қызметінен босатты. Терещенконың мемлекеттік қызметтен кеткеннен кейін оның ізбасары болып Әкежан Қажегелдин сайланды. Қызметінен босатылғаннан кейін ол негізгі мақсаты Қазақстанның әлемдік аренаның экономикалық, саяси және мәдени кеңістігіне интеграциялану үдерісін бастау болып табылатын «Интеграция» халықаралық қорының президенті қызметін атқарды. 1998 жылы ол Нұрсұлтан Назарбаевтың президенттікке қайта сайлануын қолдағандардың қатарында болды.<ref>Үлгі:Cite web</ref>

1999 жылғы наурыздан 2002 жылғы қазанға дейін ол — өз қатарларында 300 мыңнан астам адамы бар "Отан" Республикалық саяси партиясы төрағасының міндетін атқарушы. 2002 жылғы қарашадан бастап Терещенко — Қазақстан халқы ассамблеясы төрағасының орынбасары (іс жүзінде оның басшысы, өйткені төрағасы Президент Назарбаев болған). 2004 жылғы 15 сәуірден бастап ол — Қазақстанның сақтандыру нарығына қатысушылар қауымдастығының президенті болса, 2010 жылғы наурызда ұлттық омарташылар одағын құрды.

2023 жылғы 10 ақпанда, 71 жасында қайтыс болған.<ref>Үлгі:Cite web</ref>

Өз өмірі

Терещенко этникалық украин болды.<ref name="juzhanka" /> Жұбайы Евгения Григорьевна (1950 жылы туған) орыс тілі әдебиетінің мұғалімі болған. Олардың Нина (1974) және Елена (1978) атты екі қызы болды.<ref name="zakonkz" />

Марапаттары

• Қазақстанның Еңбек Ері (2011)
• Отан ордені (2011)
• Президенттің бейбітшілік пен рухани татулық сыйлығы (1999)
• 1-дәрежелі Достық ордені (1999)
• 2-дәрежелі Барыс ордені (2005)
• Достық ордені (Ресей, 2004)<ref>Үлгі:Cite web</ref>
• Алғыс ордені (Орыс православие шіркеуі, Қазақстандағы Митрополиттік аймақ, 2012)<ref>Үлгі:Cite web Үлгі:Wayback</ref>
• Оңтүстік Қазақстан облысының құрметті азаматы
• Алматының құрметті азаматы

Тағы қараңыз

• Сергей Терещенко үкіметі — 1991–1994 қызмет еткен, Терещенко басқарған Министрлер Кабинеті.