Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы

Үлгі:Мемлекеттік орган Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы — Республика сайлау комиссияларының біртұтас жүйесіне басшылық ететін Қазақстан Республикасының мемлекеттік органы.

Комиссияның негізгі міндеті Қазақстан Республикасында әділ, шынайы және еркін сайлаулар мен республикалық референдумдар өткізу болып табылады. Миссиясы — еркін және әділ сайлау мен республикалық референдумдар өткізу жолымен азаматтардың тікелей немесе өз өкілдері арқылы мемлекет істерін басқаруға қатысу құқықтарын қамтамасыз ету.<ref>Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы туралы ережені бекіту туралы</ref> 1993 жылдан бастап тұрақты негізде жұмыс істейді.<ref>Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы туралы ереженi бекiту туралы</ref>

Қысқаша тарихы

Қазақ КСР-і депутаттарын сайлау және кері шақырып алу бойынша Орталық сайлау комиссиясы Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 1989 жылғы 22 қыркүйектегі қаулысымен 25 адамнан құрылған болатын. 1989 жылғы 18 қазанда Қазақ КСР-і депутаттарын сайлау және кері шақырып алу бойынша Орталық сайлау комиссиясы аппаратының құрамы бекітілді. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының қаулысына сәйкес Ортсайлауком аппараты 7 адамнан құралды. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі 1991 жылғы 28 маусымда Қазақ КСР-і депутаттарын сайлау және кері шақырып алу бойынша Орталық сайлау комиссиясы құрамына өзгерістер енгізді. 1993 жылғы 8 желтоқсан күні Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің «Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясын сайлау туралы» қаулысы қабылданды. Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының құрамын Қазақстан Республикасы Президентінің ұсынысы бойынша Жоғарғы Кеңес сайлады. Осы жылдың 21 желтоқсанында Қазақстан Республикасы Президентінің Қаулысымен Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы туралы Ереже бекітілді. 1995 жылғы 17 наурызда Қазақстан Республикасы Президентінің «Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы туралы» Жарлығы қабылданды. Орталық сайлау комиссиясының отставкаға кету туралы өтінішін қарай келе, Орталық сайлау комиссиясының бүкіл құрамын қызметтен босату туралы шешім қабылданды. 1995 жылғы 25 наурызда Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының жаңа құрамы бекітілді. 1996 жылғы 11 қарашада Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен Орталық сайлау комиссиясы туралы жаңа Ереже бекітілді.

Сайлау комиссиясын құру және сайлау тәртібі

2007 жылғы конституциялық реформаға дейін Республиканың Орталық сайлау комиссиясы Төрағасын, Төрағаның орынбасарын және мүшелерін Қазақстан Республикасы Президентінің ұсынысы бойынша сайлау Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің айрықша құзіретіне жататын. Қазіргі кезде қолданыстағы Конституцияға сәйкес Орталық сайлау комиссиясын қалыптастырудың келесі тәртібі қолданылады:

• Ортсайлаукомның Төрағасы мен екі мүшесін бес жыл мерзімге Қазақстан республикасының Президенті тағайындайды;
• Ортсайлаукомның екі мүшесін бес жыл мерзімге Парламент Сенаты тағайындайды;
• Ортсайлаукомның екі мүшесін бес жыл мерзімге Парламент Мәжілісі тағайындайды.

Парламент Мәжілісі депутаттарын сайлау жөніндегі аумақтық және округтік сайлау комиссияларын Орталық сайлау комиссиясы, ал мәслихат депутаттарын сайлау жөніндегі округтік және учаскелік сайлау комиссияларын тиісті аумақтық сайлау комиссиялары құрады. Егер бірмандаттық аумақтық сайлау округінің шекарасы әкімшілік аумақтық бірліктің шекарасымен тұспа-тұс келсе, округтік сайлау комиссиясы құрылмай, оның қызметін аумақтық сайлау комиссиясы жүзеге асырады.

Төменгі деңгейдегі сайлау комиссиясының төрағасы, төрағасының орынбасары, хатшысы сайлау комиссиясының отырысында сайланады. Сайлау комиссияларының өкілеттiк мерзiмi бес жылды құрайды.

Аумақтық, округтік және учаскелік сайлау комиссияларының мүшелерін саяси партиялардың ұсыныстары негізінде тиісті мәслихаттар сайлайды. Әрбiр саяси партия тиiстi сайлау комиссиясының құрамына бiр кандидатура ұсынуға құқылы.

Аппарат құрылымы

• Төрағаның Хатшылығы
• Ұйымдастыру-бақылау және кадр жұмысы бөлімі
• Сайлау процесін ұйымдастыру бөлімі
• Халықаралық ынтымақтастық бөлімі
• Электораттық оқытуды ұйымдастыру бөлімі
• Заң бөлімі
• Талдау және коммуникациялар бөлімі
• Бюджетті жоспарлау және атқару бөлімі<ref>Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының ҚҰРЫЛЫМЫ Үлгі:Webarchive</ref>

Қарамағындағы ұйымдар

• «Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының Инженерлiк-техникалық орталығы» ШЖҚ РМК — электрондық сайлау жүйесi инфрақұрылымының объектiлерi торабын ұстау және дамыту саласында шаруашылық қызметтi жүзеге асыратын мемлекеттік кәсіпорын. 2005 жылы құрылған.<ref>«ҚР ОСК ИТО» РМК ҚҰРУ ТУРАЛЫ ҚАУЛЫҮлгі:Deadlink</ref>

Төрағалары

№	Суреті	Аты-жөні Үлгі:Small	Басқарған уақыты
Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы (1993–)
1	99px	Қаратай Тұрысов Үлгі:Small	8 желтоқсан 1993	17 наурыз 1995
2	99px	Юрий Ким Үлгі:Small	25 наурыз 1995	24 қаңтар 1996
3	99px	Зағипа Балиева Үлгі:Small	қаңтар 1996	13 сәуір 2005
4	99px	Оңалсын Жұмабеков Үлгі:Small	13 сәуір 2005	17 қаңтар 2007
5	99px	Қуандық Тұрғанқұлов Үлгі:Small	17 қаңтар 2007	13 қыркүйек 2016
6	99px	Берік Имашев Үлгі:Small	13 қыркүйек 2016	25 қаңтар 2022
7	99px	Нұрлан Әбдіров Үлгі:Small	25 қаңтар 2022	—

Комиссия мүшелері

Реті	Аты-жөні	Тағайындалған уақыты	Тағайындаған билік органы	Лауазымы
1	Нұрлан Әбдіров	25 қаңтар 2022	Президент	ОСК төрағасы
2	Мұхтар Ерман	30 наурыз 2022	Мәжіліс	ОСК хатшысы
		13 қараша 2024		ОСК төрағасының орынбасары
3	Шавхат Өтемісов	24 ақпан 2022	Сенат	ОСК мүшесі
		13 қараша 2024		ОСК хатшысы
4	Азамат Айманақұмов	7 қараша 2024	Президент	ОСК мүшесі
5	Михаил Бортник	7 қараша 2024	Президент	ОСК мүшесі
6	Әсел Жанәбілова	22 қазан 2025	Мәжіліс	ОСК мүшесі
7	Ләззат Сүйіндік	7 қараша 2024	Сенат	ОСК мүшесі

Бұрынғы мүшелерінің тізімі

Аты-жөні	Мүше болған уақыты	Лауазымы
Қаратай Тұрысов	1993 — 1995	Орталық сайлау комиссиясының төрағасы
Александр Судьин	1993 — 1995	Орталық сайлау комиссиясы төрағасының орынбасары
Владимир Волков	1993 — 1994	Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
Талғатбек Абайділдин	1993 — 1995	Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
Юрий Ким	1995 — 1996	Орталық сайлау комиссиясының төрағасы
Үсен Жетенов	1995 — 1996	Орталық сайлау комиссиясы төрағасының орынбасары
	2008 — 2012	Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
Зағипа Балиева	1995 — 1996	Орталық сайлау комиссиясының хатшысы
	1996 — 2005	Орталық сайлау комиссиясының төрағасы
Қапар Бөкенов	1995 — 2003	Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
Майдаш Оспанова	1995 — 2008	Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
Татьяна Охлопкова	1995 — 2016	Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
Қуандық Тұрғанқұлов	1996 — 2007	Орталық сайлау комиссиясы төрағасының орынбасары
	2007 — 2016	Орталық сайлау комиссиясының төрағасы
Елена Кулешова	1996 — 2003	Орталық сайлау комиссиясының хатшысы
Владимир Фоос	2000 — 2017	Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
	2003 — 2007	Орталық сайлау комиссиясының хатшысы
	2007 — 2017	Орталық сайлау комиссиясы төрағасының орынбасары
Бақыт Мелдешов	2003 — 2020	Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
	2007 — 2017	Орталық сайлау комиссиясының хатшысы
Ләззат Сүлеймен	2003 — 2019	Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
Оңалсын Жұмабеков	2005 — 2007	Орталық сайлау комиссиясының төрағасы
Марат Сәрсембаев	2007 — 2017	Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
Берік Имашев	2016 — 2022	Орталық сайлау комиссиясының төрағасы
Сәбила Мұстафина	2016 — 2024	Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
	2017 — 2021	Орталық сайлау комиссиясының хатшысы
Константин Петров	2016 — 2024	Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
	2017 — 2024	Орталық сайлау комиссиясы төрағасының орынбасары
Наталья Годунова	2017 — 2018	Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
Зәуреш Баймолдина	2017 — 2019	Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
Ақылбек Ихданов	2018 — 2020	Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
Анастасия Щегорцова	2019 — 2024	Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
	2021 — 2022	Орталық сайлау комиссиясының хатшысы
Серік Сыдықов	2020 — 2022	Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
Ерлан Дауылбаев	2020 — 2022	Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
Асылбек Смағұлов	2020 — 2025	Орталық сайлау комиссиясының мүшесі