Поти

Үлгі:Елді мекен Поти — Батыс Грузиядағы Самегрело-Жоғарғы Сванети аймағындағы қала.<ref>Үлгі:Citeweb</ref> Поти қаласының халқының саны 2026 жылғы мәліметтер бойынша 41 465 адамды құрайды.<ref>Үлгі:Citeweb</ref>

Географиялық сипаттамасы

Грузияның астанасы Тбилисиден батысқа қарай 312 км жерде, теңіз деңгейінен 2 метр биіктікте орналасқан. Риони өзенінің сағасында, Қара теңіз жағалауындағы портты қала. Поти ылғалды субтропикалық климаттық белдеуде орналасқан.<ref>Үлгі:Citeweb</ref>

Тарихы

Қала ежелгі грек колониясы Фазистің орнында орналасқан. 20 ғасырда Поти Грузияның үш негізгі теңіз портының бірі мәртебесін алды. Грек географы Страбон Фазистің Палеостоми көлі, Риони өзені және Понт теңізі (Қара теңіз) арасында орналасқанын жазған. Қаланы қазіргі Түркияда орналасқан ежелгі Милет қаласының тұрғындары сауда мақсатында құрған. Ежелгі Рим тарихшысы Аммианның кезінде қалада төрт жүз таңдаулы әскерден тұратын гарнизон болған. Фазисте Олимпия құдайларының анасы Кибела құдайына арналған ғибадатхана болған. Фазис Понт патшалығының ең шығыс қаласы болған.

4 ғасырда қалада Колхида академиясы, сондай-ақ Жоғары риторикалық мектеп орналасқан. Онда гректер мен грузиндер оқыған, ал оқыту екі тілде - грек және грузин тілдерінде жүргізілген. Колхида академиясында философия, риторика, математика, физика, логика және басқа да пәндер оқытылды. Бұл академияда белгілі грузин философы Иоан Лази оқыды.

Поти қаласының атауы алғаш рет тарихи дереккөздерде VII ғасырда айтылады. Поти аймағы Грузиядағы экономикалық тұрғыдан ең маңызды аймақтардың бірі болып табылады. Поти порты Қара теңіздегі ең ірі порттардың бірі болып табылады және Еуропа мен Азия арасындағы маңызды көлік торабы қызметін атқарады.<ref>Үлгі:Citeweb</ref>

Бірінші орыс революциясы кезінде Поти 1905 жылдың желтоқсанында жұмысшылардың ереуілдері мен баррикадаларының орталығына айналды. 1918 жылдан 1921 жылға дейінгі қысқа мерзімді тәуелсіздік кезеңінде Поти Грузияның Еуропаға қарайтын негізгі терезесі болды және неміс және британ экспедициялық күштерінің кіру нүктесі болды. 1918 жылы 28 мамырда Потиде неміс-грузин одақтастығының алдын ала шартына қол қойылды. 1921 жылы 14 наурызда Потиді Грузияда кеңес үкіметін орнатқан Кеңес Ресейінің Қызыл Армиялары басып алды. 2008 жылы Ресеймен соғыс кезінде ресейлік әскери ұшақтар портқа шабуыл жасады. 2008 жылдың 13 қыркүйегінде Ресей әскерлері халықаралық қысымның ықпалымен қаладан кетті.

Экономикасы және инфрақұрылымы

Қызмет көрсету және тамақ өнеркәсібі экономиканың ең маңызды салалары болып табылады. Поти порты Грузиядағы (сол кездегі Батумидегі) екінші маңызды порт қана емес, сонымен қатар бүкіл Кавказ аймағында маңызды рөл атқарады. 2007 жылы жүк айналымы 7,7 миллион тоннаны құрады. Порт пен қала Грузиядағы ең көне теміржол желісі Поти-Баку темір жолының батыс бастапқы нүктесі болып табылады, ол Әзербайжаннан Потиге мұнай мен мұнай өнімдерін тасымалдау үшін пайдаланылады.

Көрікті жерлері

Потидің көрікті жерлерінің қатарына жергілікті тарих мұражайы мен театр кіреді. Колхида қорығының құрамына кіретін Палиастоми көлі қала маңында орналасқан. Колхида қорығында ерекше реликттік флора өседі. Потидің жанында денсаулыққа пайдалы Малтаква курорты орналасқан. Шомылу маусымы мамырдан қазанға дейін созылады.

Бауырлас қалалар

• Үлгі:Flagicon Джорджия, АҚШ
• Үлгі:Мемлекет туы Бургас
• Үлгі:Flagicon Ларнака, Кипр
• Үлгі:Flagicon Ақтау, Қазақстан (2005)
• Үлгі:Flagicon Нафплио, Грекия (1990)<ref name="Greek twinnings">Үлгі:Cite web</ref>