Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Құттыбай"
ш (1 түзету) |
|||
| Жол нөмірі 1: | Жол нөмірі 1: | ||
| − | '''Құттыбай''', '''Қу дауысты Құттыбай''' (шамамен | + | '''Құттыбай''', '''Қу дауысты Құттыбай''' (шамамен 1700–1770) — би. [[Найман]] тайпасының [[Қаракерей]] руының [[Сыбан]] бөлімінен шыққан. Арғы аталары Жанкөбек, [[Нарынбай]]лар өз заманында әйгілі билер болған. Құттыбай 1760 жылы [[Абылай]] және [[Әбілмәмбет]] хандардың тапсырмасымен [[Пекин]]ге Цинь императоры Цяньлунге қазақ елшілігін басқарып барды. Елшіліктің сапары нәтижелі болып, Қытаймен шекарадағы аймақтарға қазақтардың қоныстануына жол ашылды. Қазақ саудагерлерінің [[Үрімжі]], [[Құлжа]], [[Шәуешек]] қалаларына келіп сауда жасауына рұқсат етілді. |
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
| + | Құттыбайдың баласы Байғара, немересі [[Ақтайлақ]] билер де әйгілі адамдар болды. Ақтайлақ би 1773 жылы [[Әбілпейіз]] хан мен [[Болат]] сұлтанның атынан [[Ежен]] ханға елші болып барған. Даналық, озық ойлылылық, батылдық, батырлық, қаталдық пен мейірім, байлық, біліктік, кісілік, парасат пен тектілік аталатын бар қасиет бір басынан табылып елге қызметі айырықша өткендіктен де болар Дулат жырау бабамыздың тұлғасын былай сомдаған ғой: <br />"Қу дауысты Құтыбай,<br />Қазақ туын көтерді.<br />Даналықпен айырды, <br />Келер менен кетеді.<br />Өтірік деші қанеки,<br />Мен айтпаймын бекерді.<br />Тұлпар мініп, ту алып,<br />Олжа салды еліне.<br />Тояттаған сұңқардай,<br />Құйылып еді жеміне.<br />Қазықтай жерге қадады.<br />Дұшпанын деген "сені ме".<br />Тізе қосып теңесті, <br />Тепкісі тең теңіне!"<ref>(Заман сазы) Алматы. 1991 жыл 69–70 бет.</ref><ref name="source1">«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, I том</ref> | ||
== Дереккөздер== | == Дереккөздер== | ||
<references/> | <references/> | ||
| Жол нөмірі 31: | Жол нөмірі 12: | ||
[[Санат:1700 жылы туғандар]] | [[Санат:1700 жылы туғандар]] | ||
[[Санат:1770 жылы қайтыс болғандар]] | [[Санат:1770 жылы қайтыс болғандар]] | ||
| − | [[Санат:Қазақ | + | [[Санат:Қазақ би-шешендері]] |
20:30, 2024 ж. шілденің 23 кезіндегі түзету
Құттыбай, Қу дауысты Құттыбай (шамамен 1700–1770) — би. Найман тайпасының Қаракерей руының Сыбан бөлімінен шыққан. Арғы аталары Жанкөбек, Нарынбайлар өз заманында әйгілі билер болған. Құттыбай 1760 жылы Абылай және Әбілмәмбет хандардың тапсырмасымен Пекинге Цинь императоры Цяньлунге қазақ елшілігін басқарып барды. Елшіліктің сапары нәтижелі болып, Қытаймен шекарадағы аймақтарға қазақтардың қоныстануына жол ашылды. Қазақ саудагерлерінің Үрімжі, Құлжа, Шәуешек қалаларына келіп сауда жасауына рұқсат етілді.
Құттыбайдың баласы Байғара, немересі Ақтайлақ билер де әйгілі адамдар болды. Ақтайлақ би 1773 жылы Әбілпейіз хан мен Болат сұлтанның атынан Ежен ханға елші болып барған. Даналық, озық ойлылылық, батылдық, батырлық, қаталдық пен мейірім, байлық, біліктік, кісілік, парасат пен тектілік аталатын бар қасиет бір басынан табылып елге қызметі айырықша өткендіктен де болар Дулат жырау бабамыздың тұлғасын былай сомдаған ғой:
"Қу дауысты Құтыбай,
Қазақ туын көтерді.
Даналықпен айырды,
Келер менен кетеді.
Өтірік деші қанеки,
Мен айтпаймын бекерді.
Тұлпар мініп, ту алып,
Олжа салды еліне.
Тояттаған сұңқардай,
Құйылып еді жеміне.
Қазықтай жерге қадады.
Дұшпанын деген "сені ме".
Тізе қосып теңесті,
Тепкісі тең теңіне!"<ref>(Заман сазы) Алматы. 1991 жыл 69–70 бет.</ref><ref name="source1">«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, I том</ref>
Дереккөздер
<references/>
