Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Ақселеу Сланұлы Сейдімбек"

Қазақ Энциклопедиясы жобасынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
ш (1 түзету)
ш (1 түзету)
 
(басқа бір қатысуышының арадағы бір түзетуі көрсетілмеген)
Жол нөмірі 6: Жол нөмірі 6:
 
  |Суреттің аты        =  
 
  |Суреттің аты        =  
 
  |Туған кездегі есімі  =  
 
  |Туған кездегі есімі  =  
−
  |Лақап аты          = Ақселеу Тарақты
+
  |Лақап аты          = Ақселеу Тарақты, Арқа<ref>Писатели Казахстана. Справочник. Алма-Ата, Жазушы, 1982, стр. 210</ref>
 
  |Туған күні        = 12.12.1942
 
  |Туған күні        = 12.12.1942
 
  |Туған жері        = [[Жаңаарқа ауданы]], [[Қарағанды облысы]] [[Атасу]]
 
  |Туған жері        = [[Жаңаарқа ауданы]], [[Қарағанды облысы]] [[Атасу]]
Жол нөмірі 25: Жол нөмірі 25:
 
  |Commons            =
 
  |Commons            =
 
}}
 
}}
−
'''Ақселеу Сланұлы Сейдімбек''' ([[12 желтоқсан]] [[1942 жыл|1942]], [[Атасу]] ауылы, [[Жаңаарқа ауданы]], [[Қарағанды облысы]] - [[16 қыркүйек]] [[2009 жыл]], [[Астана қаласы|Астана]])- жазушы, [[әдебиет]] зерттеуші, ғалым, филология ғылымының докторы (1998), профессор (2003).
+
'''Ақселеу Сланұлы Сейдімбек''' ([[12 желтоқсан]] [[1942 жыл|1942]], [[Атасу]] ауылы, [[Жаңаарқа ауданы]], [[Қарағанды облысы]] – [[16 қыркүйек]] [[2009 жыл]], [[Астана қаласы|Астана]]) — жазушы, [[әдебиет]] зерттеуші, ғалым, филология ғылымының докторы (1998), профессор (2003).
  
−
Әкесі Слан Екінші дүниежүзілік соғыста қайтыс болып, әкесінің ағасы Аманбектің тәрбиесін көріп өскен.
+
== Өмірбаяны ==
−
 
+
Әкесі Слан Екінші дүниежүзілік соғыста қайтыс болып, әкесінің ағасы Аманбектің тәрбиесін көріп өскен. Орта жүздің [[Тарақты]] руынан.<ref>http://www.astana-akshamy.kz/aqseleu-zhane-auyzsha-tarih-arqauy/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181012213034/http://www.astana-akshamy.kz/aqseleu-zhane-auyzsha-tarih-arqauy/ |date=2018-10-12 }}</ref>
−
== Қызмет жолы ==
+
* 1959 жылы Жаңаарқа ауданының орталығында №1 қазақ орта мектебін бітірген соң, комсомолдық жолдамамен [[Қызылтау (Кәрім Мыңбаев ауылдық округі)|Қызылтау]], [[Ақтау (Ұлытау облысы)|Ақтау]] кеңшарларының мал шаруашылығында үш жыл еңбек етеді.  
−
* 1959 жылы Жаңаарқа ауданының орталығында №1 қазақ орта мектебін бітірген соң, комсомолдық жолдамамен [[Қызылтау (Кәрім Мыңбаев ауылдық округі)|Қызылтау]], [[Ақтау (Жаңаарқа ауданы)|Ақтау]] кеңшарларының мал шаруашылығында үш жыл еңбек етеді.
+
* 1961 жылы [[Қазақ ұлттық университеті|Әл-Фараби атындағы Қазақтың ұлттық университеті]]<nowiki/>не оқуға түсіп, 1968 жылы журналистика факультетін бітіріп шықты. Университетте оқып жүріп 1963-64 жылдары Троицк қаласында әскери міндетін атқарып қайтады. Ол Әл-Фараби атындағы университеттің «Журналист» газетін шығарушы алқаның және М.Әуезов атындағы Әдеби бірлестіктің мүшесі, «Қайнар» қолжазба журналының бас редакторы, Мәскеудегі қазақ жастары құрған «Жас тұлпар» атты мәдени қозғалыстың Қазақстандағы өкілі болып, шығармашылық және қоғамдық жұмыстарға сергек араласа бастайды.
−
* 1961 жылы Әл-Фараби атындағы Қазақтың ұлттық университетіне оқуға түсіп, 1968 жылы журналистика факультетін бітіріп шықты. Университетте оқып жүріп 1963-64 жылдары Троицк қаласында әскери міндетін атқарып қайтады. Ол Әл-Фараби атындағы университеттің «Журналист» газетін шығарушы алқаның және М.Әуезов атындағы Әдеби бірлестіктің мүшесі, «Қайнар» қолжазба журналының бас редакторы, Мәскеудегі қазақ жастары құрған «Жас тұлпар» атты мәдени қозғалыстың Қазақстандағы өкілі болып, шығармашылық және қоғамдық жұмыстарға сергек араласа бастайды.
+
 
* «Лениншіл жас» газетінің тілшісі (1968-1975)
 
* «Лениншіл жас» газетінің тілшісі (1968-1975)
 
* [[Қарағанды облысы]] «[[Орталық Қазақстан (газет)|Орталық Қазақстан]]»газетінің жауапты хатшысы (1975-1976)
 
* [[Қарағанды облысы]] «[[Орталық Қазақстан (газет)|Орталық Қазақстан]]»газетінің жауапты хатшысы (1975-1976)
Жол нөмірі 40: Жол нөмірі 39:
 
* 1997-1998 ж. Қазақтың Ы. Алтынсарин атындағы Білім проблемалары институтының директоры.
 
* 1997-1998 ж. Қазақтың Ы. Алтынсарин атындағы Білім проблемалары институтының директоры.
 
* 1999 жылдан [[Астана]]дағы [[Еуразия ұлттық университеті]]нде кафедра меңгерушісі.<ref>Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5</ref>
 
* 1999 жылдан [[Астана]]дағы [[Еуразия ұлттық университеті]]нде кафедра меңгерушісі.<ref>Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5</ref>
 +
Ақселеу Сейдімбек 2009 жылдың 16 қыркүйек күні Астана қаласында қайтыс болды. Жазушының өсиеті бойынша, Ақселеу Сейдімбек Жаңаарқа ауданының орталығы Атасу кентінің іргесіндегі Қарауылтөбеге жерленді. 19 күнгі қаралы митингке Астана қаласының әкімі Иманғали Тасмағамбетов, Асанәлі Әшімов, Алдан Смайыл, Ғалым Жайлыбай, Серік Тұрғынбеков қатысып, сөз сөйледі.
  
 
== Шығармашылығы ==
 
== Шығармашылығы ==
Жол нөмірі 59: Жол нөмірі 59:
 
* «Қазақ әлемі» (1997) атты ғылыми-танымдық еңбектері жарық көрді.  
 
* «Қазақ әлемі» (1997) атты ғылыми-танымдық еңбектері жарық көрді.  
 
=== Аудармалары ===
 
=== Аудармалары ===
−
* Гомердің «Илиада»
+
* [[Гомер]]<nowiki/>дің «Илиада»
 
* «Одиссеясын» (қара сөзбен әңгіме, 1974)
 
* «Одиссеясын» (қара сөзбен әңгіме, 1974)
 
* И. Можейқаның «Әлемнің 7 және 37 кереметін» (1981) қазақ тіліне аударды.
 
* И. Можейқаның «Әлемнің 7 және 37 кереметін» (1981) қазақ тіліне аударды.
Жол нөмірі 65: Жол нөмірі 65:
 
Шығармалары ағылшын, венгр, неміс, орыс, өзбек, чех, эстон тілдеріне аударылған.
 
Шығармалары ағылшын, венгр, неміс, орыс, өзбек, чех, эстон тілдеріне аударылған.
 
==Қанатты, нақыл сөзі==
 
==Қанатты, нақыл сөзі==
−
Ақселеу Сейдімбек өзінің «Қазақтың күй өнері» (2002) атты кітабында былай деген болатын: {{Дәйексөз|«Өзіндік қасиеттен айырылған ұлт өледі. Ұлтты өлтірмейтін оның төлтума мәдениеті ғана. Сондықтан бұл жолда еткен еңбек пен төккен терді Тәңірдің сыбағасына балай жүріп, өткеннің асылдары болашақ ұрпақтың жан-жүрегін жылытуы үшін қол жалғап жіберуіміз қажет-ақ»}}. Бұл сөз оның өмірі мен шығармашылығының бағдарламасы іспеттес.<ref>Ақселеу Сейдімбек. 1 том / Авторы Ақселеу Сланұлы Сейдімбек - «Фолиант» баспасы, 010000, Астана қаласы, Ш.Айманов көшесі, 13. 2010 ж. 3-10 б.</ref>
+
Ақселеу Сейдімбек өзінің «Қазақтың күй өнері» (2002) атты кітабында былай деген болатын: {{Дәйексөз|«Өзіндік қасиеттен айырылған ұлт өледі. Ұлтты өлтірмейтін оның төлтума мәдениеті ғана. Сондықтан бұл жолда еткен еңбек пен төккен терді Тәңірдің сыбағасына балай жүріп, өткеннің асылдары болашақ ұрпақтың жан-жүрегін жылытуы үшін қол жалғап жіберуіміз қажет-ақ»}}. Бұл сөз оның өмірі мен шығармашылығының бағдарламасы іспеттес.<ref>Ақселеу Сейдімбек. 1 том / Авторы Ақселеу Сланұлы Сейдімбек - «Фолиант» баспасы, 010000, Астана қаласы, Ш. Айманов көшесі, 13. 2010 ж. 3-10 б.</ref>
  
 
== Марапаттары ==
 
== Марапаттары ==
Жол нөмірі 71: Жол нөмірі 71:
 
* «Құрмет» орденімен марапатталған.<ref>Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref>
 
* «Құрмет» орденімен марапатталған.<ref>Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref>
  
−
==Қайтыс болуы==
+
== Естелік ==
−
Ақселеу Сейдімбек 2009 жылдың 16 қыркүйек күні Астана қаласында қайтыс болды. Жазушының өсиеті бойынша, Ақселеу Сейдімбек Жаңаарқа ауданының орталығы Атасу кентінің іргесіндегі Қарауылтөбеге жерленді. 19 күнгі қаралы митингке Астана қаласының әкімі [[Иманғали Тасмағамбетов]], [[Асанәлі Әшімов]], [[Алдан Зейноллаұлы Смайыл|Алдан Смайыл]], [[Ғалым Жайлыбай]], [[Серік Тұрғынбеков]] қатысып, сөз сөйледі.
+
* 2004 жылы «Қазақтың күй өнері» еңбегі үшін Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сыйлығын алды.
 +
* Қарағанды облысының Жаңарқа және Шет аудандарының Құрметті азаматы.
 +
* «Құрмет» орденінің кавалері.
 +
* Ақселеу Сейдімбек есімі Қазақстан астанасындағы бір [[Ақселеу Сейдімбек көшесі (Астана)|көшеге]] берілген.
 +
* Ақселеу Сейдімбек есімі Астана қаласындағы [[№54 мектеп-лицей (Астана)|№54 мектеп-лицейге]] берілген, және онда оның [[№54 мектеп-лицей (Астана)#Мұражай|мұражайы]] жұмыс істейді.
 +
* 2003 жыл — Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері.
 +
* 2008 жыл — «Астанаға 10 жыл» медалімен марапатталған.
  
 
== Дереккөздер ==
 
== Дереккөздер ==
−
<references/>
+
{{Дереккөздер}}
  
 
[[Санат:12 желтоқсанда туғандар]]
 
[[Санат:12 желтоқсанда туғандар]]

11:38, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі нұсқасы

Үлгі:Жазушы Ақселеу Сланұлы Сейдімбек (12 желтоқсан 1942, Атасу ауылы, Жаңаарқа ауданы, Қарағанды облысы – 16 қыркүйек 2009 жыл, Астана) — жазушы, әдебиет зерттеуші, ғалым, филология ғылымының докторы (1998), профессор (2003).

Өмірбаяны

Әкесі Слан Екінші дүниежүзілік соғыста қайтыс болып, әкесінің ағасы Аманбектің тәрбиесін көріп өскен. Орта жүздің Тарақты руынан.<ref>http://www.astana-akshamy.kz/aqseleu-zhane-auyzsha-tarih-arqauy/ Үлгі:Webarchive</ref>

  • 1959 жылы Жаңаарқа ауданының орталығында №1 қазақ орта мектебін бітірген соң, комсомолдық жолдамамен Қызылтау, Ақтау кеңшарларының мал шаруашылығында үш жыл еңбек етеді.
  • 1961 жылы Әл-Фараби атындағы Қазақтың ұлттық университетіне оқуға түсіп, 1968 жылы журналистика факультетін бітіріп шықты. Университетте оқып жүріп 1963-64 жылдары Троицк қаласында әскери міндетін атқарып қайтады. Ол Әл-Фараби атындағы университеттің «Журналист» газетін шығарушы алқаның және М.Әуезов атындағы Әдеби бірлестіктің мүшесі, «Қайнар» қолжазба журналының бас редакторы, Мәскеудегі қазақ жастары құрған «Жас тұлпар» атты мәдени қозғалыстың Қазақстандағы өкілі болып, шығармашылық және қоғамдық жұмыстарға сергек араласа бастайды.
  • «Лениншіл жас» газетінің тілшісі (1968-1975)
  • Қарағанды облысы «Орталық Қазақстан»газетінің жауапты хатшысы (1975-1976)
  • 1976-1983 ж. «Социалистік Қазақстан» газетінің әдебиет және өнер бөлімінің меңгерушісі.
  • 1983-1987 ж. «Білім және еңбек» журналының бас редакторы.
  • 1987-1988 ж. «Әлем» альманағының бас редакторы.
  • 1988-1997 ж. ҚазКСР ғылым академиясының Әдебиет және өнер институтында ғылыми қызметкер, аға ғылыми қызметкер, жетекші ғылыми қызметкер, бөлім меңгерушісі болды.
  • 1997-1998 ж. Қазақтың Ы. Алтынсарин атындағы Білім проблемалары институтының директоры.
  • 1999 жылдан Астанадағы Еуразия ұлттық университетінде кафедра меңгерушісі.<ref>Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5</ref>

Ақселеу Сейдімбек 2009 жылдың 16 қыркүйек күні Астана қаласында қайтыс болды. Жазушының өсиеті бойынша, Ақселеу Сейдімбек Жаңаарқа ауданының орталығы Атасу кентінің іргесіндегі Қарауылтөбеге жерленді. 19 күнгі қаралы митингке Астана қаласының әкімі Иманғали Тасмағамбетов, Асанәлі Әшімов, Алдан Смайыл, Ғалым Жайлыбай, Серік Тұрғынбеков қатысып, сөз сөйледі.

Шығармашылығы

  • Алғашқы әңгімелер жинағы "Ақиық" 1972 жылы жарық көрген
  • «Қыр хикаялары» (1977)
  • «Тауға біткен жалбыз» (1979)
  • «Кеніш» (1979)
  • «Алпамыс батыр» (1979)
  • «Серпер» (1982)
  • «Ақ қыз» (1991) және т.б. әнгіме, повесть, очерктері
  • «Күңгір-күңгір күмбездер» (1981)
  • «Мың бір маржан» (1989)
  • «Қазақтың әйгілі күйшілері» (1992)
  • «Балталы бағаналы ел аман бол» (1993)
  • «Күй шежіре» (1993)
  • «Көшпелілер тарихы» (1995)
  • «Ойтолғақ» (1997)
  • «Күй шежіре» (2-т.; 1997)
  • «Қазақ әлемі» (1997) атты ғылыми-танымдық еңбектері жарық көрді.

Аудармалары

  • Гомердің «Илиада»
  • «Одиссеясын» (қара сөзбен әңгіме, 1974)
  • И. Можейқаның «Әлемнің 7 және 37 кереметін» (1981) қазақ тіліне аударды.

Шығармалары ағылшын, венгр, неміс, орыс, өзбек, чех, эстон тілдеріне аударылған.

Қанатты, нақыл сөзі

Ақселеу Сейдімбек өзінің «Қазақтың күй өнері» (2002) атты кітабында былай деген болатын: Үлгі:Дәйексөз. Бұл сөз оның өмірі мен шығармашылығының бағдарламасы іспеттес.<ref>Ақселеу Сейдімбек. 1 том / Авторы Ақселеу Сланұлы Сейдімбек - «Фолиант» баспасы, 010000, Астана қаласы, Ш. Айманов көшесі, 13. 2010 ж. 3-10 б.</ref>

Марапаттары

  • «Кеніш» кітабы үшін Қазақстан Журналистер одағының лауреаты болып, бірінші дәрежелі сыйлықпен марапатталады.
  • «Құрмет» орденімен марапатталған.<ref>Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref>

Естелік

  • 2004 жылы «Қазақтың күй өнері» еңбегі үшін Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сыйлығын алды.
  • Қарағанды облысының Жаңарқа және Шет аудандарының Құрметті азаматы.
  • «Құрмет» орденінің кавалері.
  • Ақселеу Сейдімбек есімі Қазақстан астанасындағы бір көшеге берілген.
  • Ақселеу Сейдімбек есімі Астана қаласындағы №54 мектеп-лицейге берілген, және онда оның мұражайы жұмыс істейді.
  • 2003 жыл — Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері.
  • 2008 жыл — «Астанаға 10 жыл» медалімен марапатталған.

Дереккөздер

Үлгі:Дереккөздер

«https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=Ақселеу_Сланұлы_Сейдімбек&oldid=120588» бетінен алынған