Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Кахексия"
ш (1 түзету) |
(→Пайда болуы) |
||
| Жол нөмірі 1: | Жол нөмірі 1: | ||
| − | + | {{Ауру|Name=Кахексия|ICD10={{ICD10|R|64}}|ICD9={{ICD9|799.4}}|MeshID=D002100|Image=Riehl Zumbusch Tafel LVIII (2).jpg}} | |
| − | == | + | |
| + | '''Кахексия''' ({{Lang-grc|kakos}} – „нашар“ + {{lang-grc2|hexіs}} – жағдай) – адамның қатты арықтап, жүдеуі; біртіндеп семуі.<ref name="source1">«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том</ref> | ||
| + | |||
| + | == Этиологиясы == | ||
Аштықтан, витамин жетіспеушіліктен ([[бери-бери]], [[цинга]], [[пеллагра]], [[мешел]], тағы басқа аурулардан), қатерлі ісіктен , созылмалы, жұқпалы аурулардан ([[туберкулез]], [[безгек]], [[мерез]], тағы басқа), бауыр циррозынан, организмнің күшәла, қорғасын, сынап, фтор, тағы басқа улы заттармен улануынан, ішкі секреция бездері ауруының асқынуынан болады. | Аштықтан, витамин жетіспеушіліктен ([[бери-бери]], [[цинга]], [[пеллагра]], [[мешел]], тағы басқа аурулардан), қатерлі ісіктен , созылмалы, жұқпалы аурулардан ([[туберкулез]], [[безгек]], [[мерез]], тағы басқа), бауыр циррозынан, организмнің күшәла, қорғасын, сынап, фтор, тағы басқа улы заттармен улануынан, ішкі секреция бездері ауруының асқынуынан болады. | ||
| − | == | + | ==Клиникалық көріністері== |
| − | Организмде май мөлшері азаяды, кейде май қабаттары мүлдем жойылады. Май клетчаткалары ылғалданып, кілкілдек, қоймалжың түрге айналады. Мұны серозды сему (атрофия) деп атайды. Сондай-ақ, адамның бұлшық еттері босап, көзі шүңірейіп, сүйек остеопорозы (сүйек тіндерінің ыдырауы) басталады. Шашы құрғап, түсе бастайды, тырнақтары сынғыш келеді, тістері босап, түседі. Тері құрғап, ақшыл тартады, денеге қызыл түсті бөртпелер мен шиқан шығады. Кахексия кезінде гипотония (қан қысымы төмендеуі), қан аздық айқын байқалып, науқас әлсірейді. | + | Организмде май мөлшері азаяды, кейде май қабаттары мүлдем жойылады. Май клетчаткалары ылғалданып, кілкілдек, қоймалжың түрге айналады. Мұны серозды сему (атрофия) деп атайды. Сондай-ақ, адамның бұлшық еттері босап, көзі шүңірейіп, сүйек остеопорозы (сүйек тіндерінің ыдырауы) басталады. Шашы құрғап, түсе бастайды, тырнақтары сынғыш келеді, тістері босап, түседі. Тері құрғап, ақшыл тартады, денеге қызыл түсті бөртпелер мен шиқан шығады. Кахексия кезінде гипотония (қан қысымы төмендеуі), қан аздық айқын байқалып, науқас әлсірейді. Кахексияны емдеу үшін ең алдымен ағзада метаболизм процесінің дұрыс жүруін қадағалау керек. Кахексияның қандай аурудан пайда болғанын анықтап, соған байланысты ем қолданылады. |
| − | == | + | == Емі == |
| − | < | + | Кахексиямен ауыратын науқастарды емдеу ең алдымен негізгі ауруға бағытталған, бірақ міндетті түрде науқастардың тамақтануын қалпына келтіру шараларын және оларға мұқият жалпы күтімді қамтиды. Рационға міндетті түрде ақуыздар мен майлар, дәрумендер енгізіледі, сонымен бірге жеңіл сіңірілетін өнімдерді қолдану ұсынылады. Тамақты қорыту және сіңіру бұзылған жағдайда панкреатин сияқты полиферменттік препараттар тағайындалады. Кахексиямен ауыратын науқастарды ауыр жағдайдан шығару үшін парентеральды түрде [[глюкоза]], электролиттер, [[дәрумен]]дер, ақуыз гидролизаттары, амин қышқылдарының қоспалары енгізіледі. Қажет болған жағдайда анаболикалық стероидтер қолданылады. Психогендік анорексияда емді психиатр тағайындайды және жүргізеді; тәбетті арттыратын препараттар қолданылуы мүмкін. Онкологиялық кахексияға қарсы қандағы [[Никотинамидадениндинуклеотид|НАД]]<sup>+</sup> деңгейін ниацин көмегімен қалпына келтіру қолданылады.<ref>Beltrà, M., Pöllänen, N., Fornelli, C., Tonttila, K., Hsu, M. Y., Zampieri, S., ... & Penna, F. (2023). NAD+ repletion with niacin counteracts cancer cachexia. Nature Communications, 14(1), 1849. {{DOI|10.1038/s41467-023-37595-6}}</ref> |
| − | + | == Тағы қараңыз == | |
| − | + | * [[Пангипопитуитаризм]] | |
| + | * [[Анорексия]] | ||
| − | + | == Дереккөздер == | |
| + | {{дереккөздер}} | ||
| + | == Сыртқы сілтемелер == | ||
| + | {{Сыртқы сілтемелер}} | ||
| + | |||
| + | {{wikify}} | ||
{{stub}} | {{stub}} | ||
| + | |||
| + | [[Санат:Онкология]] | ||
| + | [[Санат:Метаболикалық аурулар]] | ||
| + | [[Санат:Тамақтану физиологиясы]] | ||
00:09, 2026 ж. наурыздың 10 кезіндегі түзету
Кахексия (Үлгі:Lang-grc – „нашар“ + Үлгі:Lang-grc2 – жағдай) – адамның қатты арықтап, жүдеуі; біртіндеп семуі.<ref name="source1">«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том</ref>
Мазмұны
Этиологиясы
Аштықтан, витамин жетіспеушіліктен (бери-бери, цинга, пеллагра, мешел, тағы басқа аурулардан), қатерлі ісіктен , созылмалы, жұқпалы аурулардан (туберкулез, безгек, мерез, тағы басқа), бауыр циррозынан, организмнің күшәла, қорғасын, сынап, фтор, тағы басқа улы заттармен улануынан, ішкі секреция бездері ауруының асқынуынан болады.
Клиникалық көріністері
Организмде май мөлшері азаяды, кейде май қабаттары мүлдем жойылады. Май клетчаткалары ылғалданып, кілкілдек, қоймалжың түрге айналады. Мұны серозды сему (атрофия) деп атайды. Сондай-ақ, адамның бұлшық еттері босап, көзі шүңірейіп, сүйек остеопорозы (сүйек тіндерінің ыдырауы) басталады. Шашы құрғап, түсе бастайды, тырнақтары сынғыш келеді, тістері босап, түседі. Тері құрғап, ақшыл тартады, денеге қызыл түсті бөртпелер мен шиқан шығады. Кахексия кезінде гипотония (қан қысымы төмендеуі), қан аздық айқын байқалып, науқас әлсірейді. Кахексияны емдеу үшін ең алдымен ағзада метаболизм процесінің дұрыс жүруін қадағалау керек. Кахексияның қандай аурудан пайда болғанын анықтап, соған байланысты ем қолданылады.
Емі
Кахексиямен ауыратын науқастарды емдеу ең алдымен негізгі ауруға бағытталған, бірақ міндетті түрде науқастардың тамақтануын қалпына келтіру шараларын және оларға мұқият жалпы күтімді қамтиды. Рационға міндетті түрде ақуыздар мен майлар, дәрумендер енгізіледі, сонымен бірге жеңіл сіңірілетін өнімдерді қолдану ұсынылады. Тамақты қорыту және сіңіру бұзылған жағдайда панкреатин сияқты полиферменттік препараттар тағайындалады. Кахексиямен ауыратын науқастарды ауыр жағдайдан шығару үшін парентеральды түрде глюкоза, электролиттер, дәрумендер, ақуыз гидролизаттары, амин қышқылдарының қоспалары енгізіледі. Қажет болған жағдайда анаболикалық стероидтер қолданылады. Психогендік анорексияда емді психиатр тағайындайды және жүргізеді; тәбетті арттыратын препараттар қолданылуы мүмкін. Онкологиялық кахексияға қарсы қандағы НАД+ деңгейін ниацин көмегімен қалпына келтіру қолданылады.<ref>Beltrà, M., Pöllänen, N., Fornelli, C., Tonttila, K., Hsu, M. Y., Zampieri, S., ... & Penna, F. (2023). NAD+ repletion with niacin counteracts cancer cachexia. Nature Communications, 14(1), 1849. Үлгі:DOI</ref>
