Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Қырғыз сомы"

Қазақ Энциклопедиясы жобасынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
ш («Қырғызстан» деген санатты қосты (HotCat құралының көмегімен))
 
Жол нөмірі 1: Жол нөмірі 1:
−
[[Сурет:5000 som 2009 ob.jpg|нобай|оңға|2009 жылғы 5000 сом]]
+
{{Валюта
 +
|Атауы            = Қырғыз сомы
 +
|Шынайы атауы = Сом
 +
|Тіл коды            = ky
 +
|ВЖК-kk                = сом
 +
|ISO-en                = som
 +
|ISO-fr                = som
 +
|Сурет           = 5000 som 2009 ob.jpg
 +
|Сурет2          =
 +
|Жалпы сурет атауы        = 2009 жылғы 5000 сом  
 +
|Сурет атауы              =
 +
|Сурет атауы2              =
 +
|Ені              =
 +
|Сурет ені    =
 +
|Сурет ені2  =
 +
|ISO                  = KGS
 +
|ISO сандық        = 417
 +
|ISO2                  =
 +
|ISO сандық2        =
 +
|ISO3                  =
 +
|ISO сандық3        =
 +
|Эмитент              = {{байрақ|Қырғызстан}}
 +
|Ресми қолданушылар      =
 +
|Бейресми қолданушылар    =
 +
|Тұрады1              = [[Тиын (Қырғызстан)|тиын]]  
 +
|Сәйкестік1          = 100
 +
|Тұрады2              =
 +
|Сәйкестік2          =
 +
|Тұрады3              =
 +
|Сәйкестік3          =
 +
|Тұрады4              =
 +
|Сәйкестік7          =
 +
|Еселік1              =
 +
|Сәйкестік4          =
 +
|Еселік2              =
 +
|Сәйкестік5          =
 +
|Еселік3              =
 +
|Сәйкестік6          =
 +
|Параллельді1        =
 +
|Параллельді2        =
 +
|Параллельді3        =
 +
|Символ                =
 +
|Аббревиатура          = {{Валюта таңбасы|KGS|all|sep= •}}
 +
|Белгіленуі          =
 +
|Мәнеттер              = ''10 мен 50 тиын''<br>1, 3, 5 және 10 сом
 +
|Банкноталар              = ''1, 10 және 50 тиын''<br>''1, 5, 10'', 20, 50, 100, 200, 500, 1000, 2000 және 5000 сом
 +
|Еңгізілді            = 10.05.1993
 +
|Еңгізілді-соңы        = 14.05.1993
 +
|Алмастырды            = [[КСРО рублі]] (SUR) / [[Ресей рублі]] (RUR)
 +
|Хроника              =
 +
|Орталық банк          = [[Қырғызстан Республикасы Ұлттық банкі]]
 +
|Орталық банк_сайт      = www.nbkr.kg
 +
|Басып шығарады              = [[De La Rue]]
 +
|Басып шығарады_сайт        = www.delarue.com
 +
|Ақша сарайы        = [[Қазақстан теңге сарайы]]
 +
|Ақша сарайы_сайт    = kazmint.kz
 +
|Ақша сарайы2        =
 +
|Ақша сарайы_сайт2  =
 +
|Ортаққор          = Money of Kyrgyzstan
 +
|СілтемеТобы        =
 +
}}
 +
'''Сом''' ({{lang-ky|сом}}) — Қырғызстанның ұлттық [[валюта]]сы. Бір сом жүз тиынға тең.
  
−
'''Сом''' ({{lang-ky|сом}}) — Қырғызстанның ұлттық [[валюта]]сы. Бір сом жүз [[тыйын]]ға тең.
+
Қырғызстан өзінің ұлттық валютасын қабылдаған бұрынғы КСРО (және посткеңестік Орталық Азияда бірінші) елдерінің бірі болды. Оны енгізу туралы қаулыны Қырғызстан Жоғарғы Кеңесі 1993 жылы 3 мамырда қабылдады. 1993 жылғы 10 мамырдағы сағат 4 бастап Қырғызстан Республикасы Ұлттық Банкі атаулы құны 1, 5 және 20 сомдық 1 топтама банкноттарды, сондай-ақ атаулы құны 1, 10 және 50 тиындық айырбастау белгілерін айналымға енгізді. Рубль мен сомның параллель айналымының мерзімі 1993 жылдың 14 мамырында сағат 18 белгіленді, сол сәттен кейін заңды төлем құралы ретінде тек қырғыз сомы қалды. Бұл кезде рублді сомға айырбастау 200:1 мөлшерлемесі бойынша жүргізілді, бірақ айналымдағы қолма-қол соманың жетіспеушілігіне байланысты алдымен 17-21 мамыр аралығында, содан кейін 3-4 маусымға ұзартылып, енді 260 рубль: 1 сом мөлшерлемесі бойынша жүргізілді. Айырбастау фактісі паспорттың немесе оны алмастыратын құжаттың «Ерекше белгілер» бөліміне жазылды.
  
−
Қырғызстан парламенті ұлттық валютаны енгізу бойынша қаулыны [[1993 жыл]]дың [[10 мамыр]]ында қабылдаған <ref> [http://www.inform.kz/kaz/article/2556916. 10 МАМЫР. ҚАЗАҚПАРАТ КҮНТІЗБЕСІ] </ref> Бұрынғы орта азиялық КСРО республикаларының ішінде алғашқы болып өзінің ұлттық валютасын енгізген мемлекет болды.
+
ТМД елдерінің валюталары арасында сом посткеңестік кезеңдегі инфляцияның жиынтық деңгейінің ең төменгі деңгейіне ие.
  
−
{{бастама}}
+
== Шақалары ==
 +
=== Стандартты шақалар ===
 +
Номиналы 1 тиындық шақа жиынтық үшін шығарылды және айналыста пайдаланылмайды. 10 және 50 тиындық шақалар да елеусіз сатып алу қабілетіне байланысты айналыста іс жүзінде кездеспейді. Бағасы белгіленген тиындарда, шақалардың сырт жағында (реверсінде) 1998 жылғы орыс тиындарында қолданылған өсімдік өрнек соғылып, шекілген. Сомдағы шақаларда бағасы белгіленген және қымыз құйылатын [[Көөкөр|ыдыстың]] стилдендірілген бейнесі бар. Барлық бағасы белгіленген шақалардың бет жағында (аверс) елтаңба және шығарылған жылы бейнеленген.
 +
 
 +
{|class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center"
 +
!colspan="2"| Бейнесі
 +
! Белгіленген бағасы
 +
! Материал
 +
! Диаметрі<br>(мм)
 +
! Жуандығы<br>(мм)
 +
! Салмағы<br>(г)
 +
! Қыры
 +
! Шығарылған жылы
 +
|-
 +
| [[Сурет:KG 2008 CuZn 1tyiyn a.png|42px]]
 +
| [[Сурет:KG 2008 CuZn b.png|42px]]
 +
| <big>1 тиын
 +
| [[Жез|жез]]
 +
| 14
 +
| 0,95
 +
| 1,0
 +
| бұжыр
 +
|rowspan="6"| 2008
 +
|-
 +
| [[Сурет:KG 2008 CuZn 10tyiyn a.png|45px]]
 +
| [[Сурет:KG 2008 CuZn b.png|45px]]
 +
| <big>10 тиын
 +
|rowspan="2"| [[Болат|болат]], жез<br>[[Металдандыру|жалат]].
 +
| 15
 +
| 1,15
 +
| 1,3
 +
|rowspan="2"| тегіс
 +
|-
 +
| [[Сурет:KG 2008 CuZn 50tyiyn a.png|51px]]
 +
| [[Сурет:KG 2008 CuZn b.png|51px]]
 +
| <big>50 тиын
 +
| 17
 +
| 1,22
 +
| 1,8
 +
|-
 +
| [[Сурет:KG 2008 Ni 1som a.png|57px]]
 +
| [[Сурет:KG 2008 Ni b.png|57px]]
 +
| <big>1 сом
 +
|rowspan="5"| болат, [[Никель|никель]]<br>жалат.
 +
| 19
 +
| 1,36
 +
| 2,5
 +
|rowspan="3"| бедерлі
 +
|-
 +
| [[Сурет:KG 2008 Ni 3som a.png|63px]]
 +
| [[Сурет:KG 2008 Ni b.png|63px]]
 +
| <big>3 сом
 +
| 21
 +
| 1,4
 +
| 3,2
 +
|-
 +
| [[Сурет:KG 2008 Ni 5som a.png|69px]]
 +
| [[Сурет:KG 2008 Ni b.png|69px]]
 +
| <big>5 сом
 +
| 23
 +
| 1,55
 +
| 4,2
 +
|-
 +
|rowspan="2"| [[Сурет:KG 2009 Ni 10som a.png|74px]]
 +
|rowspan="2"| [[Сурет:KG 2009 Ni 10som b.png|74px]]
 +
|rowspan="2"| <big>10 сом
 +
|rowspan="2"| 24,5
 +
|rowspan="2"| 1,65
 +
|rowspan="2"| 5,4
 +
| үзілмелі-бұжыр
 +
| 2009
 +
|-
 +
| үзілмелі-бұжыр <br>«ОН СОМ — 10 СОМ» жазуымен
 +
| 2009<br>(2014)
 +
|-
 +
|colspan="9" align="left"|<small>Кескін масштабы - 1 миллиметрге 3,0 пиксель.
 +
|}
 +
 
 +
=== Естелік және инвестициялық шақалары ===
 +
{{main|Қырғызстанның естелік шақалары}}
 +
Қырғызстан Республикасының Ұлттық банкі бағалы (алтын – 100 және 200 сомдық белгіленген бағамен және күміс – 10 сом белгіленген бағамен) және бағалы емес (мыс-никель қорытпасы – 1 және 5 сом белгіленген бағамен) металдардан ескерткіштік және мерекелік шақаларды шығарады. 2018 жылы қырғыз жазушысы Ш.Айтматовтың 90 жылдығын мерекелеу аясында белгіленген бағасы 20 сом болатын мыс-никель шақасы айналымға шығарылды. Алғаш рет Орталық банк коллекциялық шақаларды шығаруды 1995 жылдан бастап, «Манас» эпосының 1000 жылдығына арналған екі шақа шығара бастады.
 +
 
 +
2021 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша шақалардың 82 сұрыпы, оның ішінде мыс-никелден 22, 925 сынама күмістен 56, 916 сынама алтыннан 1 және 999 сынама алтыннан 4 шақа шығарылды.
 +
 
 +
Қырғызстанда инвестициялық шақалар шығарылмайды.
 +
 
 +
== Банкноттары ==
 +
=== 1993 жылғы үлгідегі банкноттар ===
 +
Тиындардың бет жағында — күн сәулесінің аясында қалықтап ұшқан [[Бүркіт|бүркіттің]] бейнесі, мемлекет атауы мен белгіленген бағасы, ал арт жағында — күн сәулесімен жиектелген түндік, мемлекет атауы және белгіленген бағасы бейнеленген.
 +
 
 +
Сомдардың бет жағында — [[Манас дастаны|Манастың]] атты мүсіні, эмитент-банктің қысқаша атауы, белгіленген бағасы және ҚРҰБ төрағасы К. К. Нанаевтың қолы, ал арт жағында — Манас кесенесі, эмитент-банктің қысқаша атауы, белгіленген бағасы көрсетілген.
 +
 
 +
Банкноттарда шығарылған жылы көрсетілмеген. КТ және ZT серияларының 1 және 10 тиын банкноттары 1999 жылы, КТ және ZT серияларының 50 тиындары - 2001 жылы, басқа сериялардағы тиындар және сомдар - 1993 жылы шығарылды. Сутаңба — даладағы бүркіттің стилденген суреті (1993 жылы шығарылған банкноттар) мен саңырауқұлақ өрнегі (1999 және 2001 жылдары шығарылған банкноттар). Банкноттардың әрленімін Д.Е.Лысогоров пен А.П.Цыганок әзірлеген.
 +
 
 +
Түрлердің сериялық нөмірлері 12345678 немесе 12345678.
 +
 
 +
{|class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center"
 +
!colspan="8"| I сериядағы Қырғызстан банкінің банкноттары
 +
|-
 +
!colspan="2"| Бейнесі
 +
!rowspan="2"| Белгіленген бағасы
 +
!rowspan="2"| Өлшемі<br>(мм)
 +
!rowspan="2"| Негізгі<br>түстері
 +
!colspan="3"| Уақыты
 +
|-
 +
! Бет жағы
 +
! Арт жағы
 +
! шығарылымы
 +
! басылымы
 +
! алынуы
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:KyrgyzstanP1-1Tyiyn-(1993)-doy f.jpg|90px]]
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:KyrgyzstanP1-1Tyiyn-(1993)-doy b.jpg|90px]]
 +
| <big>1 тиын
 +
|rowspan="3"| 90×70
 +
| красный
 +
|rowspan="6"| 10 мамыр<br>1993
 +
|rowspan="2"| ''1993''<br>''1999''
 +
|rowspan="6"| 1 қаңтар<br>2008<ref name="Ескер1">{{cite web|author = |url = http://www.msn.kg/ru/news/26303/ |title = Тиынды ешкім алып тастаған жоқ |lang = ru |website = www.msn.kg |date = |accessdate = 2020-12-02 |deadlink = no}}</ref>
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:KyrgyzstanP2-10Tyiyn-(1993)-doy f.jpg|90px]]
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:KyrgyzstanP2-10Tyiyn-(1993)-doy b.jpg|90px]]
 +
| <big>10 тиын
 +
| жасыл
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:KyrgyzstanP3-50Tyiyn-(1993)-doy f.jpg|90px]]
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:KyrgyzstanP3-50Tyiyn-(1993)-doy b.jpg|90px]]
 +
| <big>50 тиын
 +
| көк
 +
| ''1993''<br>''2001''
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:KyrgyzstanP4-1Som-(1993)-doy f.jpg|140px]]
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:KyrgyzstanP4-1Som-(1993)-doy b.jpg|140px]]
 +
| <big>1 сом
 +
|rowspan="3"| 140×70
 +
| қызыл
 +
|rowspan="3"| ''1993''
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:KyrgyzstanP5-5Som-(1993)-doy f.jpg|140px]]
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:KyrgyzstanP5-5Som-(1993)-doy b.jpg|140px]]
 +
| <big>5 сом
 +
| жасыл
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:KyrgyzstanP6-20Som-(1993)-doy f.jpg|140px]]
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:KyrgyzstanP6-20Som-1993-donatedoy b.jpg|140px]]
 +
| <big>20 сом
 +
| көк
 +
|-
 +
|colspan="8" align="left"|<small>Кескін масштабы 1 миллиметрде 1,0 пикселді құрайды. Банкноттарда курсивпен жазылған жылдар көрсетілмеген.
 +
|}
 +
 
 +
=== 1994 жылғы үлгідегі банкноттар ===
 +
Банкноттардың бет жағында — тиісті мәдениет қайраткерінің портреті мен аты-жөні, эмитент-банктің қысқаша атауы, белгіленген бағасы және ҚРҰБ төрағасы К.К. Нанаевтың қолтаңбасы, ал арт жағында — Қырғызстанның әртүрлі рәміздері, эмитент-банктің қысқаша атауы және белгіленген бағасы көрсетілген. Банкноттарда шығарылған жылы көрсетілмеген.
 +
 
 +
Барлық банкноттардың сутаңбасы – [[Тоқтықұл Сатылғанов|Тоқтықұл Сатылғановтың]] портреті. Банкноталардың әрленімін Д.Е.Лысогоров пен А.П.Цыганок әзірлеген.
 +
 
 +
Түрдің сериялық нөмірлері AB1234567.
 +
 
 +
{|class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center"
 +
!colspan="8"| II сериядағы Қырғызстан банкінің банкноттары
 +
|-
 +
!colspan="2"| Бейнесі
 +
!rowspan="2"| Белгіленген бағасы (сом)
 +
!rowspan="2"| Өлшемі<br>(мм)
 +
!rowspan="2"| Негізгі<br>түстері
 +
!colspan="2"| Сипаттамасы
 +
!colspan="2"| Уақыты
 +
|-
 +
! Бет жағы
 +
! Арт жағы
 +
! Бет жағы
 +
! Арт жағы
 +
! шығарылымы
 +
! алынуы
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:1 som 1994 ob.jpg|135px]]
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:1 som 1994 rev.jpg|135px]]
 +
| <big>1
 +
|rowspan="6"| 135×65
 +
| қоңыр<br>сары
 +
| композитор<br>[[Абдылас Малдыбаев]] (1906—1978)
 +
| Ұлттық филармония ғимаратының аясындағы <br /> [[Қобыз|қобыз]] бен [[Қияқ (аспап)|қияқ]] музыкалық аспаптары
 +
|rowspan="2"| 11 сәуір<br>1994
 +
|rowspan="6"| 1 қаңтар<br>2008<ref name="Ескер1" />
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:5 som 1994 ob.jpg|135px]]
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:5 som 1994 rev.jpg|135px]]
 +
| <big>5
 +
| көк<br>сары
 +
| балерина<br>[[Бибісара Бейшеналиева]] (1926—1973)
 +
| Ұлттық опера және балет театрының ғимараты
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:10 som 1994 ob.jpg|135px]]
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:10 som 1994 rev.jpg|135px]]
 +
| <big>10
 +
| жасыл<br>сары
 +
| ғылым және мәдениет қайраткері<br>[[Қасым Тыныстанов]] (1901—1938)
 +
| Қырғызстанның тау жоталары мен [[Жеті Өгіз]] шатқалы
 +
| 28 қаңтар<br>1994
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:20 som 1994 ob.jpg|135px]]
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:20 som 1994 rev.jpg|135px]]
 +
| <big>20
 +
| қызыл<br>тоқсары<br>қоңыр
 +
| ақын<br>[[Тоғылық Молда]] (1860—1942)
 +
| Манас кесенесі
 +
| 11 сәуір<br>1994
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:50 som 1994 ob.jpg|135px]]
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:50 som 1994 rev.jpg|135px]]
 +
| <big>50
 +
| қызыл-қоңыр<br>бозқызғылт
 +
| Алай қырғыздарының билеушісі<br>[[Құрманжан Датқа]] (1811—1907)
 +
| [[Өзген]] сәулет кешені<br>([[Қарахан мемлекеті|Қарахандардың]] мешіті мен кесенесі)
 +
| 29 августа<br>1994
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:100 som 1994 ob.jpg|135px]]
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:100 som 1994 rev.jpg|135px]]
 +
| <big>100
 +
| сұр<br>қоңыр<br>сарғыш
 +
| Қырғызстанның халық ақыны<br>[[Тоқтықұл Сатылғанов]] (1864—1933)
 +
| [[Тоқтықұл СЭС|Тоқтықұл су электр станциясының]] бөгеті
 +
| 20 марта<br>1995
 +
|-
 +
|colspan="9" align="left"|<small>Кескін масштабы 1 миллиметрде 1,0 пикселді құрайды.
 +
|}
 +
 
 +
=== 1997—2005 жылдардың үлгісіндегі банкноттар ===
 +
Банкноталардың бет жағында тиісті мәдениет қайраткерінің портреті, аты-жөні мен өмір сүрген жылдары, эмитент-банктің қысқаша атауы, белгіленген бағасы және ҚРҰБ төрағасының Ұ.Қ. Сарбановтың қолы (1, 50, 100, 200, 500 және 1000 сом) немесе М.А Сұлтанов (5 және 10 сом), сырт жағында – Қырғызстанның әртүрлі рәміздерінің суреттері, эмитент банкінің қысқаша атауы, белгіленген бағасы және шығарылған жылы көрсетілген.
 +
 
 +
Сутаңбасы — банкнотта (1-10 сом) бейнеленген адамның портреті немесе портрет пен белгіленген бағасы (20-1000 сом). 1-10 және 200-1000 сом белгіленген бағадағы банкноттардың әрленімін А.П.Цыганк, 20-100 сомды - М.Қ.Сағымбаев әзірлеген.
 +
 
 +
Түрдің сериялық нөмірлері AB1234567.
 +
 
 +
{|class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center"
 +
!colspan="10"| III сериядағы Қырғызстан банкінің банкноттары
 +
|-
 +
!colspan="2"| Бейнесі
 +
!rowspan="2"| Белгіленген бағасы (сом)
 +
!rowspan="2"| Өлшемі<br>(мм)
 +
!rowspan="2"| Негізгі<br>түстері
 +
!colspan="2"| Сипаттамасы
 +
!colspan="2"| Уақыты
 +
|-
 +
! Бет жағы
 +
! Арт жағы
 +
! Бет жағы
 +
! Арт жағы
 +
! енгізуі
 +
! басылымы
 +
! алынуы
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:KyrgyzstanP15-1Som-1999(2000) a.jpg|120px]]
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:KyrgyzstanP15-1Som-1999(2000) b.jpg|120px]]
 +
| <big>1
 +
| 120×60
 +
| қоңыр
 +
| композитор<br>Абдылас Малдыбаев (1906—1978)
 +
| Ұлттық филармония ғимаратының аясындағы <br />қобыз бен қияқ музыкалық аспаптары
 +
| 7 ақпан<br>2000
 +
| 1999
 +
|rowspan="3"| 1 қаңтар<br>2010<ref>{{cite web|author = |url = http://www.for.kg/ru/news/54908/ |title = Қырғызстан Республикасындағы қағаз банкноттар 2 жыл ішінде шақаларға ауыстырылады |lang = ru |website = www.for.kg |date = |accessdate = 2020-12-02 |deadlink = no}}</ref>
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:KyrgyzstanP13-5Som-1997 a.jpg|135px]]
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:KyrgyzstanP13-5Som-1997 b.jpg|135px]]
 +
| <big>5
 +
|rowspan="3"| 135×65
 +
| көк
 +
| балерина<br>Бибісара Бейшеналиева (1926—1973)
 +
| Ұлттық опера және балет театрының ғимараты
 +
|rowspan="2"| 17 желтоқсан<br>1997
 +
|rowspan="2"| 1997
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:KyrgyzstanP14-10Som-1997 a.jpg|135px]]
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:KyrgyzstanP14-10Som-1997 b.jpg|135px]]
 +
| <big>10
 +
| жасыл
 +
| ғылым және мәдениет қайраткері<br>Қасым Тыныстанов (1901—1938)
 +
| Қырғызстанның тау жоталары мен Жеті Өгіз шатқалы
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:KyrgyzstanP19-20Som-2002 a.jpg|135px]]
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:KyrgyzstanP19-20Som-2002 b.jpg|135px]]
 +
| <big>20
 +
| тоқсары
 +
| ақын<br>Тоғылық Молда (1860—1942)
 +
| Манас кесенесі
 +
|rowspan="3"| 15 тамыз<br>2002
 +
|rowspan="3"| 2002
 +
|rowspan="8"| айланымда
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:KyrgyzstanP20-50Som-2002 a.jpg|145px]]
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:KyrgyzstanP20-50Som-2002 b.jpg|145px]]
 +
| <big>50
 +
| 145×70
 +
| ақшыл көк<br>бозқызғылт
 +
| Алай қырғыздарының билеушісі<br>Құрманжан Датқа (1811—1907)
 +
| Өзген сәулет кешені<br>(Қарахандардың мешіті мен кесенесі)
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"|[[Сурет:KyrgyzstanP21-100Som-2002 a.jpg|150px]]
 +
|bgcolor="#000000"|[[Сурет:KyrgyzstanP21-100Som-2002 b.jpg|150px]]
 +
| <big>100
 +
| 150×72
 +
| сұр-жасыл
 +
| Қырғызстанның халық ақыны<br>Тоқтықұл Сатылғанов (1864—1933)
 +
| [[Хан Тәңірі шыңы]]
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"|[[Сурет:KyrgyzstanP22-200Som-2000 a.jpg|155px]]
 +
|bgcolor="#000000"|[[Сурет:KyrgyzstanP22-200Som-2000 b.jpg|155px]]
 +
|rowspan="2"| <big>200
 +
|rowspan="2"| 155×74
 +
|rowspan="2"| сары
 +
|rowspan="2"| ақын және драматург [[Алықұл Осмонов]]<br>(1915—1950)
 +
|rowspan="2"| [[Ыстықкөл]] көлі,<br>Осмоновтың «Жеңішбек» поэмасынан үзінді
 +
| 28 тамыз<br>2000
 +
| 2000
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"|[[Сурет:KyrgyzstanP22-200Som-2004 a.jpg|155px]]
 +
|bgcolor="#000000"|[[Сурет:KyrgyzstanP22-200Som-2004 b.jpg|155px]]
 +
| 2 тамыз<br>2004
 +
| 2004
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:KyrgyzstanP22-500Som-2000 a.jpg|160px]]
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:KyrgyzstanP22-500Som-2000 b.jpg|160px]]
 +
|rowspan="2"| <big>500
 +
|rowspan="2"| 160×76
 +
|rowspan="2"| бозқызғылт
 +
|rowspan="2"| ақын және [[Манасшы|манасшы]]<br>[[Саяқбай Қаралаев]] (1894—1971)
 +
|rowspan="2"| Эпостағы бейнелер аясында<br /> Қаралаевтың Манасты орындауы
 +
| 28 тамыз<br>2000
 +
| 2000
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:KyrgyzstanP23-500Som-2005 a.jpg|160px]]
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:KyrgyzstanP23-500Som-2005 b.jpg|160px]]
 +
| 1 қараша<br>2005
 +
| 2005
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:KyrgyzstanP18-1000Som-2000 a.jpg|165px]]
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:KyrgyzstanP18-1000Som-2000 b.jpg|165px]]
 +
| <big>1000
 +
| 165×78
 +
| сұр
 +
| жазушы<br>[[Жүсіп Баласағұни]] (XI ғасыр)
 +
| [[Сүлеймен Тау]] аясындағы [[Тақты Сүлеймен]] мешіті,<br>{{lang-ky|ОШКО ҮЧ МИҢ ЖЫЛ}} жазу —<br>«[[Ош|Ошке]] үш мың жыл»
 +
| 28 тамыз<br>2000
 +
| 2000
 +
|-
 +
|colspan="10" align="left"|<small>Кескін масштабы 1 миллиметрде 1,0 пикселді құрайды.
 +
|}
 +
 
 +
=== 2009—2016 жылдардың үлгісіндегі банкноттар ===
 +
Банкноталардың бет жағында — тиісті мәдениет қайраткерінің аты-жөні мен өмір сүрген жылдары, портреті, эмитент-банктің қысқаша атауы, белгіленген бағасы және ҚРҰБ төрағасы М.О. Алапаевтың қолы, арт жағында — табиғат көрінісі, эмитент банктің қысқаша атауы, белгіленген бағасы және шығарылған жылы көрсетілген. Алдыңғы сериялардан қарағанда, мәдениет қайраткерлерінің аты-жөні алғаш рет орыс тілінде жазылған.
 +
 
 +
Су таңбасы — банкнотта (20-50 сом) бейнеленген адамның портреті немесе портрет пен белгіленген баға (100-5000 сом). Банкноталардың әрленімін М. Қ. Сағымбаев (200, 500 және 1000 сом – Қ. А. Тұрымбековпен бірлесіп) әзірлеген.
 +
 
 +
Түрдің сериялық нөмірлері AB1234567.
 +
 
 +
2017 жылы 2016 жылғы үлгідегі белгіленген бағасы 50, 100, 200, 500 және 1000 сомдық жетілдірілген банкноттар әрленімі мен қорғау белгілеріне шамалы өзгерістер енгізіліп, ҚРҰБ жаңа төрағасы Т.С.Әбдіғұловтың қолтаңбасымен шығарылды.
 +
 
 +
{|class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center"
 +
!colspan="10"| IV сериядағы Қырғызстан банкінің банкноттары
 +
|-
 +
!colspan="2"| Бейнесі
 +
!rowspan="2"| Белгіленген бағасы (сом)
 +
!rowspan="2"| Өлшемі<br>(мм)
 +
!rowspan="2"| Негізгі<br>түстері
 +
!colspan="2"| Сипаттамасы
 +
!colspan="2"| Уақыты
 +
|-
 +
! Бет жағы
 +
! Арт жағы
 +
! Бет жағы
 +
! Арт жағы
 +
! енгізуі
 +
! басылымы
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:20 som 2009 ob.jpg|120px]]
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:20 som 2009 rev.jpg|120px]]
 +
|rowspan="2"| <big>20
 +
|rowspan="2"| 120×58
 +
|rowspan="2"| қызыл
 +
|rowspan="2"| қобыз; ақын<br>Тоғылық Молда (1860—1942)
 +
|rowspan="2"| Қырғызстанның тау жоталары,<br>[[Таш Рабат]] сәулет ескерткіші
 +
| 1 шілде<br>2009
 +
| 2009
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"|
 +
|bgcolor="#000000"|
 +
| 1 желтоқсан<br>2018
 +
|2016
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:50 som 2009 ob.jpg|126px]]
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:50 som 2009 rev.jpg|126px]]
 +
|rowspan="2"| <big>50
 +
|rowspan="2"| 126×61
 +
|rowspan="2"| тоқсары
 +
|rowspan="2"| Алай қырғыздарының билеушісі<br>Құрманжан Датқа (1811—1907),<br>[[Бұрана мұнарасы]]
 +
|rowspan="2"| Өзген сәулет кешені<br>(Қарахандардың мешіті мен кесенесі)
 +
| 1 шілде<br>2009
 +
| 2009
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:50 som 2016 ob.jpg|126px]]
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:50 som 2016 rev.jpg|126px]]
 +
| 1 наурыз<br>2017
 +
| 2016
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:100 som 2009 ob.jpg|132px]]
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:100 som 2009 rev.jpg|132px]]
 +
|rowspan="2"| <big>100
 +
|rowspan="2"| 132×63
 +
|rowspan="2"| көк
 +
|rowspan="2"| Қырғызстанның халық ақыны<br>Тоқтықұл Сатылғанов (1864—1933)
 +
|rowspan="2"| Тоқтықұл су электр станциясының бөгеті
 +
| 1 шілде<br>2009
 +
| 2009
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:100 som 2016 ob.jpg|132px]]
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:100 som 2016 rev.jpg|132px]]
 +
| 1 наурыз<br>2017
 +
| 2016
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:200 som 2010 ob.jpg|138px]]
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:200 som 2010 rev.jpg|138px]]
 +
|rowspan="2"| <big>200
 +
|rowspan="2"| 138×66
 +
|rowspan="2"| сары
 +
|rowspan="2"| ақын және драматург Алықұл Осмонов<br>(1915—1950)
 +
|rowspan="2"| Ыстықкөл көлі,<br>Осмоновтың «Жеңішбек» поэмасынан үзінді
 +
| 1 желтоқсан<br>2010
 +
| 2010
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:200 som 2016 ob.jpg|138px]]
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:200 som 2016 rev.jpg|138px]]
 +
| 1 қаңтар<br>2017
 +
| 2016
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:500 som 2010 ob.jpg|144px]]
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:500 som 2010 rev.jpg|144px]]
 +
|rowspan="2"| <big>500
 +
|rowspan="2"| 144×68
 +
|rowspan="2"| күлгін
 +
|rowspan="2"| ақын және манасшы<br />Саяқбай Қаралаев (1894—1971)
 +
|rowspan="2"| Манас кесенесі
 +
| 1 желтоқсан<br>2010
 +
| 2010
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:500 som 2016 ob.jpg|144px]]
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:500 som 2016 rev.jpg|144px]]
 +
| 1 қаңтар<br>2017
 +
| 2016
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:1000 som 2010 ob.jpg|150px]]
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:1000 som 2010 rev.jpg|150px]]
 +
|rowspan="2"| <big>1000
 +
|rowspan="2"| 150×71
 +
|rowspan="2"| сұр
 +
|rowspan="2"| жазушы<br>Жүсіп Баласағұни (XI ғасыр)
 +
|rowspan="2"| Сүлеймен Тау аясындағы<br /> Тақты Сүлеймен мешіті
 +
| 1 желтоқсан<br>2010
 +
| 2010
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"|
 +
|bgcolor="#000000"|
 +
| 1 қаңтар<br>2017
 +
| 2016
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:5000 som 2009 ob.jpg|156px]]
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:5000 som 2009 rev.jpg|156px]]
 +
|rowspan="2"| <big>5000
 +
|rowspan="2"| 156×73
 +
|rowspan="2"| жасыл
 +
|rowspan="2"| қырғыз кеңес актері<br>[[Сүйменқұл Шоқморов]] (1939—1992)
 +
|rowspan="2"| «Алатау» кинотеатр ([[Бішкек]]),<br>[[Қырғыз Алатауы]]
 +
| 2 наурыз<br>2009
 +
| 2009
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"|
 +
|bgcolor="#000000"|
 +
| 1 желтоқсан<br>2018
 +
|2016
 +
|-
 +
|colspan="9" align="left"|<small>Кескін масштабы 1 миллиметрге 1,0 пикселді құрайды.
 +
|}
 +
 
 +
=== 2023 жылғы үлгідегі банкноттар ===
 +
{| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center"
 +
! colspan="9" | V сериядағы Қырғызстан банкінің банкноттары
 +
|-
 +
! colspan="2" | Бейнесі
 +
! rowspan="2" | Белгіленген бағасы (сом)
 +
! rowspan="2" | Өлшемі<br>(мм)
 +
! rowspan="2" | Негізгі<br>түстері
 +
! colspan="2" | Сипаттамасы
 +
! colspan="2" | Уақыты
 +
|-
 +
! Бет жағы
 +
! Арт жағы
 +
! Бет жағы
 +
! Арт жағы
 +
! енгізуі
 +
! басылымы
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000" | [[File:Obverse 20 som 2024.jpg|120px]]
 +
|bgcolor="#000000" | [[File:Reverse 20 som 2024.jpg|120px]]
 +
|20
 +
|120×58
 +
|қызыл
 +
|қобыз; ақын<br>Тоғылық Молда (1860—1942)
 +
|Қырғызстанның тау жоталары,<br>[[Таш Рабат]] сәулет ескерткіші
 +
|14 ақпан 2024
 +
|2024
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000" | [[File:Obverse 50 som 2024.jpg|126px]]
 +
|bgcolor="#000000" | [[File:Reverse 50 som 2024.jpg|126px]]
 +
|50
 +
|126×61
 +
|тоқсары
 +
|Алай қырғыздарының билеушісі<br>Құрманжан Датқа (1811—1907),<br>[[Бұрана мұнарасы]]
 +
|Өзген сәулет кешені<br>(Қарахандардың мешіті мен кесенесі)
 +
|14 ақпан 2024
 +
|2024
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000" | [[File:Obverse 100 som 2024.jpg|132px]]
 +
|bgcolor="#000000" | [[File:Reverse 100 som 2024.jpg|132px]]
 +
|100
 +
|132×63
 +
|көк
 +
|Қырғызстанның халық ақыны<br>Тоқтықұл Сатылғанов (1864—1933)
 +
|Тоқтықұл су электр станциясының бөгеті
 +
|14 ақпан 2024
 +
|2024
 +
|-
 +
| bgcolor="#000000" | [[File:Obverse 200 som 2023.jpg|138px]]
 +
| bgcolor="#000000" | [[File:Reverse 200 som 2023.jpg|138px]]
 +
| <big>200
 +
| 138×66
 +
| сары
 +
| ақын және драматург Алықұл Осмонов<br>(1915—1950)
 +
| Ыстықкөл көлі,<br>Осмоновтың «Жеңішбек» поэмасынан үзінді
 +
| 10 мамыр 2023
 +
| 2023
 +
|-
 +
| bgcolor="#000000" | [[File:Obverse 500 som 2023.jpg|144px]]
 +
| bgcolor="#000000" | [[File:Reverse 500 som 2023.jpg|144px]]
 +
| <big>500
 +
| 144×68
 +
| күлгін
 +
| ақын және манасшы<br />Саяқбай Қаралаев (1894—1971)
 +
| Манас кесенесі
 +
|10 мамыр 2023
 +
| 2023
 +
|-
 +
| bgcolor="#000000" | [[File:Obverse 1000 som 2023.jpg|150px]]
 +
| bgcolor="#000000" | [[File:Reverse 1000 som 2023.jpg|150px]]
 +
| <big>1000
 +
| 150×71
 +
| сұр
 +
| жазушы<br>Жүсіп Баласағұни (XI ғасыр)
 +
| Сүлеймен Тау аясындағы<br /> Тақты Сүлеймен мешіті
 +
| 10 мамыр 2023
 +
| 2023
 +
|-
 +
| bgcolor="#000000" | [[File:Obverse 5000 som 2024.jpg|156px]]
 +
| bgcolor="#000000" | [[File:Reverse 5000 som 2024.jpg|156px]]
 +
|<big>5000
 +
|156×73
 +
|жасыл
 +
|қырғыз кеңес актері<br>[[Сүйменқұл Шоқморов]] (1939—1992)
 +
|«Алатау» кинотеатр ([[Бішкек]]),<br>[[Қырғыз Алатауы]]
 +
|10 мамыр 2024
 +
|2024
 +
|}
 +
 
 +
== Естелік банкноттар ==
 +
2014 жылдың 20 қазанында айналымға: 100 сом – Тоқтықұл Сатылғановтың 150 жылдығына және 200 сом – Алықұл Осмоновтың 100 жылдығына арналған естелік банкноттар енгізілді. Әрбір естелік банкноттың таралымы 3000 дана.
 +
 
 +
2017 жылдың 17 қарашасында Тәуелсіздіктің 25 жылдығына және ұлттық валютаның айналымға енгізілуіне 25 жыл толуына арналған жаңа белгіленген бағасы 2000 сомдық естелік банкнот айналымға шығарылды<ref>{{cite web|author = |url = http://www.nbkr.kg/newsout.jsp?item=31&lang=RUS&material=83707 |title = ҚРҰБ-ның 2017 жылғы 14 қарашадағы ресми хабарламасы |lang = ru |website = www.nbkr.kg |date = |accessdate = 2020-12-02 |deadlink = no}}</ref>. Бұл банкноттың тік әрленімі бір типтегі басқа банкноттардан қатты ерекшеленеді.
 +
 
 +
{|class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center"
 +
!colspan="9"| Қырғызстан банкінің естелік банкноттары
 +
|-
 +
!colspan="2"| Бейнесі
 +
!rowspan="2"| Белгіленген бағасы (сом)
 +
!rowspan="2"| Өлшемі<br>(мм)
 +
!rowspan="2"| Негізгі<br>түстері
 +
!colspan="2"| Сипаттамасы
 +
!colspan="2"| Уақыты
 +
|-
 +
! Бет жағы
 +
! Арт жағы
 +
! Бет жағы
 +
! Арт жағы
 +
! енгізуі
 +
! басылымы
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:100 som 2014 ob.jpg|132px]]
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:100 som 2009 rev.jpg|132px]]
 +
| <big>100
 +
| 132×63
 +
| көк
 +
| Қырғызстанның халық ақыны<br>Тоқтықұл Сатылғанов (1864—1933)
 +
| Тоқтықұл су электр станциясының бөгеті
 +
|rowspan="2"| 20 қазан<br>2014
 +
| 2009
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:200 som 2014 ob.jpg|138px]]
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:200 som 2010 rev.jpg|138px]]
 +
| <big>200
 +
| 138×66
 +
| сары
 +
| ақын және драматург Алықұл Осмонов<br>(1915—1950)
 +
| Ыстықкөл көлі,<br>Осмоновтың «Жеңішбек» поэмасынан үзінді
 +
| 2010
 +
|-
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:2000 som 2017 ob.png|156px]]
 +
|bgcolor="#000000"| [[Сурет:2000 som 2017 rev.png|156px]]
 +
| <big>2000
 +
| 156×73
 +
| көгілдір
 +
| Бішкектегі Ұлы Манас ескерткіші, киіз үй
 +
| өмір ағашы, Хан Тәңірі мен Ыстықкөл аясындағы <br /> бүркіт бейнеленген табиғат көрінісі
 +
| 17 қараша<br>2017
 +
| 2017
 +
|-
 +
|colspan="9" align="left"|<small>Кескін масштабы 1 миллиметрге 1,0 пикселді құрайды.
 +
|}
 +
 
 +
== Тағы қараңыз ==
 +
* [[Сом]]
  
 
== Дереккөздер ==
 
== Дереккөздер ==
Жол нөмірі 12: Жол нөмірі 700:
 
[[Санат:Ақша]]
 
[[Санат:Ақша]]
 
[[Санат:Қырғызстан]]
 
[[Санат:Қырғызстан]]
 +
[[Санат:Азия валюталары]]

20:22, 2024 ж. мамырдың 10 кезіндегі түзету

Үлгі:Валюта Сом (Үлгі:Lang-ky) — Қырғызстанның ұлттық валютасы. Бір сом жүз тиынға тең.

Қырғызстан өзінің ұлттық валютасын қабылдаған бұрынғы КСРО (және посткеңестік Орталық Азияда бірінші) елдерінің бірі болды. Оны енгізу туралы қаулыны Қырғызстан Жоғарғы Кеңесі 1993 жылы 3 мамырда қабылдады. 1993 жылғы 10 мамырдағы сағат 4 бастап Қырғызстан Республикасы Ұлттық Банкі атаулы құны 1, 5 және 20 сомдық 1 топтама банкноттарды, сондай-ақ атаулы құны 1, 10 және 50 тиындық айырбастау белгілерін айналымға енгізді. Рубль мен сомның параллель айналымының мерзімі 1993 жылдың 14 мамырында сағат 18 белгіленді, сол сәттен кейін заңды төлем құралы ретінде тек қырғыз сомы қалды. Бұл кезде рублді сомға айырбастау 200:1 мөлшерлемесі бойынша жүргізілді, бірақ айналымдағы қолма-қол соманың жетіспеушілігіне байланысты алдымен 17-21 мамыр аралығында, содан кейін 3-4 маусымға ұзартылып, енді 260 рубль: 1 сом мөлшерлемесі бойынша жүргізілді. Айырбастау фактісі паспорттың немесе оны алмастыратын құжаттың «Ерекше белгілер» бөліміне жазылды.

ТМД елдерінің валюталары арасында сом посткеңестік кезеңдегі инфляцияның жиынтық деңгейінің ең төменгі деңгейіне ие.

Шақалары

Стандартты шақалар

Номиналы 1 тиындық шақа жиынтық үшін шығарылды және айналыста пайдаланылмайды. 10 және 50 тиындық шақалар да елеусіз сатып алу қабілетіне байланысты айналыста іс жүзінде кездеспейді. Бағасы белгіленген тиындарда, шақалардың сырт жағында (реверсінде) 1998 жылғы орыс тиындарында қолданылған өсімдік өрнек соғылып, шекілген. Сомдағы шақаларда бағасы белгіленген және қымыз құйылатын ыдыстың стилдендірілген бейнесі бар. Барлық бағасы белгіленген шақалардың бет жағында (аверс) елтаңба және шығарылған жылы бейнеленген.

Бейнесі Белгіленген бағасы Материал Диаметрі
(мм) 		Жуандығы
(мм) 		Салмағы
(г) 		Қыры Шығарылған жылы
42px 42px 1 тиын жез 14 0,95 1,0 бұжыр 2008
45px 45px 10 тиын болат, жез
жалат. 		15 1,15 1,3 тегіс
51px 51px 50 тиын 17 1,22 1,8
57px 57px 1 сом болат, никель
жалат. 		19 1,36 2,5 бедерлі
63px 63px 3 сом 21 1,4 3,2
69px 69px 5 сом 23 1,55 4,2
74px 74px 10 сом 24,5 1,65 5,4 үзілмелі-бұжыр 2009
үзілмелі-бұжыр
«ОН СОМ — 10 СОМ» жазуымен 		2009
(2014)
Кескін масштабы - 1 миллиметрге 3,0 пиксель.

Естелік және инвестициялық шақалары

Үлгі:Main Қырғызстан Республикасының Ұлттық банкі бағалы (алтын – 100 және 200 сомдық белгіленген бағамен және күміс – 10 сом белгіленген бағамен) және бағалы емес (мыс-никель қорытпасы – 1 және 5 сом белгіленген бағамен) металдардан ескерткіштік және мерекелік шақаларды шығарады. 2018 жылы қырғыз жазушысы Ш.Айтматовтың 90 жылдығын мерекелеу аясында белгіленген бағасы 20 сом болатын мыс-никель шақасы айналымға шығарылды. Алғаш рет Орталық банк коллекциялық шақаларды шығаруды 1995 жылдан бастап, «Манас» эпосының 1000 жылдығына арналған екі шақа шығара бастады.

2021 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша шақалардың 82 сұрыпы, оның ішінде мыс-никелден 22, 925 сынама күмістен 56, 916 сынама алтыннан 1 және 999 сынама алтыннан 4 шақа шығарылды.

Қырғызстанда инвестициялық шақалар шығарылмайды.

Банкноттары

1993 жылғы үлгідегі банкноттар

Тиындардың бет жағында — күн сәулесінің аясында қалықтап ұшқан бүркіттің бейнесі, мемлекет атауы мен белгіленген бағасы, ал арт жағында — күн сәулесімен жиектелген түндік, мемлекет атауы және белгіленген бағасы бейнеленген.

Сомдардың бет жағында — Манастың атты мүсіні, эмитент-банктің қысқаша атауы, белгіленген бағасы және ҚРҰБ төрағасы К. К. Нанаевтың қолы, ал арт жағында — Манас кесенесі, эмитент-банктің қысқаша атауы, белгіленген бағасы көрсетілген.

Банкноттарда шығарылған жылы көрсетілмеген. КТ және ZT серияларының 1 және 10 тиын банкноттары 1999 жылы, КТ және ZT серияларының 50 тиындары - 2001 жылы, басқа сериялардағы тиындар және сомдар - 1993 жылы шығарылды. Сутаңба — даладағы бүркіттің стилденген суреті (1993 жылы шығарылған банкноттар) мен саңырауқұлақ өрнегі (1999 және 2001 жылдары шығарылған банкноттар). Банкноттардың әрленімін Д.Е.Лысогоров пен А.П.Цыганок әзірлеген.

Түрлердің сериялық нөмірлері 12345678 немесе 12345678.

I сериядағы Қырғызстан банкінің банкноттары
Бейнесі Белгіленген бағасы Өлшемі
(мм) 		Негізгі
түстері 		Уақыты
Бет жағы Арт жағы шығарылымы басылымы алынуы
90px 90px 1 тиын 90×70 красный 10 мамыр
1993 		1993
1999 		1 қаңтар
2008<ref name="Ескер1">Үлгі:Cite web</ref>
90px 90px 10 тиын жасыл
90px 90px 50 тиын көк 1993
2001
140px 140px 1 сом 140×70 қызыл 1993
140px 140px 5 сом жасыл
140px 140px 20 сом көк
Кескін масштабы 1 миллиметрде 1,0 пикселді құрайды. Банкноттарда курсивпен жазылған жылдар көрсетілмеген.

1994 жылғы үлгідегі банкноттар

Банкноттардың бет жағында — тиісті мәдениет қайраткерінің портреті мен аты-жөні, эмитент-банктің қысқаша атауы, белгіленген бағасы және ҚРҰБ төрағасы К.К. Нанаевтың қолтаңбасы, ал арт жағында — Қырғызстанның әртүрлі рәміздері, эмитент-банктің қысқаша атауы және белгіленген бағасы көрсетілген. Банкноттарда шығарылған жылы көрсетілмеген.

Барлық банкноттардың сутаңбасы – Тоқтықұл Сатылғановтың портреті. Банкноталардың әрленімін Д.Е.Лысогоров пен А.П.Цыганок әзірлеген.

Түрдің сериялық нөмірлері AB1234567.

II сериядағы Қырғызстан банкінің банкноттары
Бейнесі Белгіленген бағасы (сом) Өлшемі
(мм) 		Негізгі
түстері 		Сипаттамасы Уақыты
Бет жағы Арт жағы Бет жағы Арт жағы шығарылымы алынуы
135px 135px 1 135×65 қоңыр
сары 		композитор
Абдылас Малдыбаев (1906—1978) 		Ұлттық филармония ғимаратының аясындағы
қобыз бен қияқ музыкалық аспаптары 		11 сәуір
1994 		1 қаңтар
2008<ref name="Ескер1" />
135px 135px 5 көк
сары 		балерина
Бибісара Бейшеналиева (1926—1973) 		Ұлттық опера және балет театрының ғимараты
135px 135px 10 жасыл
сары 		ғылым және мәдениет қайраткері
Қасым Тыныстанов (1901—1938) 		Қырғызстанның тау жоталары мен Жеті Өгіз шатқалы 28 қаңтар
1994
135px 135px 20 қызыл
тоқсары
қоңыр 		ақын
Тоғылық Молда (1860—1942) 		Манас кесенесі 11 сәуір
1994
135px 135px 50 қызыл-қоңыр
бозқызғылт 		Алай қырғыздарының билеушісі
Құрманжан Датқа (1811—1907) 		Өзген сәулет кешені
(Қарахандардың мешіті мен кесенесі) 		29 августа
1994
135px 135px 100 сұр
қоңыр
сарғыш 		Қырғызстанның халық ақыны
Тоқтықұл Сатылғанов (1864—1933) 		Тоқтықұл су электр станциясының бөгеті 20 марта
1995
Кескін масштабы 1 миллиметрде 1,0 пикселді құрайды.

1997—2005 жылдардың үлгісіндегі банкноттар

Банкноталардың бет жағында тиісті мәдениет қайраткерінің портреті, аты-жөні мен өмір сүрген жылдары, эмитент-банктің қысқаша атауы, белгіленген бағасы және ҚРҰБ төрағасының Ұ.Қ. Сарбановтың қолы (1, 50, 100, 200, 500 және 1000 сом) немесе М.А Сұлтанов (5 және 10 сом), сырт жағында – Қырғызстанның әртүрлі рәміздерінің суреттері, эмитент банкінің қысқаша атауы, белгіленген бағасы және шығарылған жылы көрсетілген.

Сутаңбасы — банкнотта (1-10 сом) бейнеленген адамның портреті немесе портрет пен белгіленген бағасы (20-1000 сом). 1-10 және 200-1000 сом белгіленген бағадағы банкноттардың әрленімін А.П.Цыганк, 20-100 сомды - М.Қ.Сағымбаев әзірлеген.

Түрдің сериялық нөмірлері AB1234567.

III сериядағы Қырғызстан банкінің банкноттары
Бейнесі Белгіленген бағасы (сом) Өлшемі
(мм) 		Негізгі
түстері 		Сипаттамасы Уақыты
Бет жағы Арт жағы Бет жағы Арт жағы енгізуі басылымы алынуы
120px 120px 1 120×60 қоңыр композитор
Абдылас Малдыбаев (1906—1978) 		Ұлттық филармония ғимаратының аясындағы
қобыз бен қияқ музыкалық аспаптары 		7 ақпан
2000 		1999 1 қаңтар
2010<ref>Үлгі:Cite web</ref>
135px 135px 5 135×65 көк балерина
Бибісара Бейшеналиева (1926—1973) 		Ұлттық опера және балет театрының ғимараты 17 желтоқсан
1997 		1997
135px 135px 10 жасыл ғылым және мәдениет қайраткері
Қасым Тыныстанов (1901—1938) 		Қырғызстанның тау жоталары мен Жеті Өгіз шатқалы
135px 135px 20 тоқсары ақын
Тоғылық Молда (1860—1942) 		Манас кесенесі 15 тамыз
2002 		2002 айланымда
145px 145px 50 145×70 ақшыл көк
бозқызғылт 		Алай қырғыздарының билеушісі
Құрманжан Датқа (1811—1907) 		Өзген сәулет кешені
(Қарахандардың мешіті мен кесенесі)
150px 150px 100 150×72 сұр-жасыл Қырғызстанның халық ақыны
Тоқтықұл Сатылғанов (1864—1933) 		Хан Тәңірі шыңы
155px 155px 200 155×74 сары ақын және драматург Алықұл Осмонов
(1915—1950) 		Ыстықкөл көлі,
Осмоновтың «Жеңішбек» поэмасынан үзінді 		28 тамыз
2000 		2000
155px 155px 2 тамыз
2004 		2004
160px 160px 500 160×76 бозқызғылт ақын және манасшы
Саяқбай Қаралаев (1894—1971) 		Эпостағы бейнелер аясында
Қаралаевтың Манасты орындауы 		28 тамыз
2000 		2000
160px 160px 1 қараша
2005 		2005
165px 165px 1000 165×78 сұр жазушы
Жүсіп Баласағұни (XI ғасыр) 		Сүлеймен Тау аясындағы Тақты Сүлеймен мешіті,
Үлгі:Lang-ky жазу —
«Ошке үш мың жыл» 		28 тамыз
2000 		2000
Кескін масштабы 1 миллиметрде 1,0 пикселді құрайды.

2009—2016 жылдардың үлгісіндегі банкноттар

Банкноталардың бет жағында — тиісті мәдениет қайраткерінің аты-жөні мен өмір сүрген жылдары, портреті, эмитент-банктің қысқаша атауы, белгіленген бағасы және ҚРҰБ төрағасы М.О. Алапаевтың қолы, арт жағында — табиғат көрінісі, эмитент банктің қысқаша атауы, белгіленген бағасы және шығарылған жылы көрсетілген. Алдыңғы сериялардан қарағанда, мәдениет қайраткерлерінің аты-жөні алғаш рет орыс тілінде жазылған.

Су таңбасы — банкнотта (20-50 сом) бейнеленген адамның портреті немесе портрет пен белгіленген баға (100-5000 сом). Банкноталардың әрленімін М. Қ. Сағымбаев (200, 500 және 1000 сом – Қ. А. Тұрымбековпен бірлесіп) әзірлеген.

Түрдің сериялық нөмірлері AB1234567.

2017 жылы 2016 жылғы үлгідегі белгіленген бағасы 50, 100, 200, 500 және 1000 сомдық жетілдірілген банкноттар әрленімі мен қорғау белгілеріне шамалы өзгерістер енгізіліп, ҚРҰБ жаңа төрағасы Т.С.Әбдіғұловтың қолтаңбасымен шығарылды.

IV сериядағы Қырғызстан банкінің банкноттары
Бейнесі Белгіленген бағасы (сом) Өлшемі
(мм) 		Негізгі
түстері 		Сипаттамасы Уақыты
Бет жағы Арт жағы Бет жағы Арт жағы енгізуі басылымы
120px 120px 20 120×58 қызыл қобыз; ақын
Тоғылық Молда (1860—1942) 		Қырғызстанның тау жоталары,
Таш Рабат сәулет ескерткіші 		1 шілде
2009 		2009
1 желтоқсан
2018 		2016
126px 126px 50 126×61 тоқсары Алай қырғыздарының билеушісі
Құрманжан Датқа (1811—1907),
Бұрана мұнарасы 		Өзген сәулет кешені
(Қарахандардың мешіті мен кесенесі) 		1 шілде
2009 		2009
126px 126px 1 наурыз
2017 		2016
132px 132px 100 132×63 көк Қырғызстанның халық ақыны
Тоқтықұл Сатылғанов (1864—1933) 		Тоқтықұл су электр станциясының бөгеті 1 шілде
2009 		2009
132px 132px 1 наурыз
2017 		2016
138px 138px 200 138×66 сары ақын және драматург Алықұл Осмонов
(1915—1950) 		Ыстықкөл көлі,
Осмоновтың «Жеңішбек» поэмасынан үзінді 		1 желтоқсан
2010 		2010
138px 138px 1 қаңтар
2017 		2016
144px 144px 500 144×68 күлгін ақын және манасшы
Саяқбай Қаралаев (1894—1971) 		Манас кесенесі 1 желтоқсан
2010 		2010
144px 144px 1 қаңтар
2017 		2016
150px 150px 1000 150×71 сұр жазушы
Жүсіп Баласағұни (XI ғасыр) 		Сүлеймен Тау аясындағы
Тақты Сүлеймен мешіті 		1 желтоқсан
2010 		2010
1 қаңтар
2017 		2016
156px 156px 5000 156×73 жасыл қырғыз кеңес актері
Сүйменқұл Шоқморов (1939—1992) 		«Алатау» кинотеатр (Бішкек),
Қырғыз Алатауы 		2 наурыз
2009 		2009
1 желтоқсан
2018 		2016
Кескін масштабы 1 миллиметрге 1,0 пикселді құрайды.

2023 жылғы үлгідегі банкноттар

V сериядағы Қырғызстан банкінің банкноттары
Бейнесі Белгіленген бағасы (сом) Өлшемі
(мм) 		Негізгі
түстері 		Сипаттамасы Уақыты
Бет жағы Арт жағы Бет жағы Арт жағы енгізуі басылымы
120px 120px 20 120×58 қызыл қобыз; ақын
Тоғылық Молда (1860—1942) 		Қырғызстанның тау жоталары,
Таш Рабат сәулет ескерткіші 		14 ақпан 2024 2024
126px 126px 50 126×61 тоқсары Алай қырғыздарының билеушісі
Құрманжан Датқа (1811—1907),
Бұрана мұнарасы 		Өзген сәулет кешені
(Қарахандардың мешіті мен кесенесі) 		14 ақпан 2024 2024
132px 132px 100 132×63 көк Қырғызстанның халық ақыны
Тоқтықұл Сатылғанов (1864—1933) 		Тоқтықұл су электр станциясының бөгеті 14 ақпан 2024 2024
138px 138px 200 138×66 сары ақын және драматург Алықұл Осмонов
(1915—1950) 		Ыстықкөл көлі,
Осмоновтың «Жеңішбек» поэмасынан үзінді 		10 мамыр 2023 2023
144px 144px 500 144×68 күлгін ақын және манасшы
Саяқбай Қаралаев (1894—1971) 		Манас кесенесі 10 мамыр 2023 2023
150px 150px 1000 150×71 сұр жазушы
Жүсіп Баласағұни (XI ғасыр) 		Сүлеймен Тау аясындағы
Тақты Сүлеймен мешіті 		10 мамыр 2023 2023
156px 156px 5000 156×73 жасыл қырғыз кеңес актері
Сүйменқұл Шоқморов (1939—1992) 		«Алатау» кинотеатр (Бішкек),
Қырғыз Алатауы 		10 мамыр 2024 2024

Естелік банкноттар

2014 жылдың 20 қазанында айналымға: 100 сом – Тоқтықұл Сатылғановтың 150 жылдығына және 200 сом – Алықұл Осмоновтың 100 жылдығына арналған естелік банкноттар енгізілді. Әрбір естелік банкноттың таралымы 3000 дана.

2017 жылдың 17 қарашасында Тәуелсіздіктің 25 жылдығына және ұлттық валютаның айналымға енгізілуіне 25 жыл толуына арналған жаңа белгіленген бағасы 2000 сомдық естелік банкнот айналымға шығарылды<ref>Үлгі:Cite web</ref>. Бұл банкноттың тік әрленімі бір типтегі басқа банкноттардан қатты ерекшеленеді.

Қырғызстан банкінің естелік банкноттары
Бейнесі Белгіленген бағасы (сом) Өлшемі
(мм) 		Негізгі
түстері 		Сипаттамасы Уақыты
Бет жағы Арт жағы Бет жағы Арт жағы енгізуі басылымы
132px 132px 100 132×63 көк Қырғызстанның халық ақыны
Тоқтықұл Сатылғанов (1864—1933) 		Тоқтықұл су электр станциясының бөгеті 20 қазан
2014 		2009
138px 138px 200 138×66 сары ақын және драматург Алықұл Осмонов
(1915—1950) 		Ыстықкөл көлі,
Осмоновтың «Жеңішбек» поэмасынан үзінді 		2010
156px 156px 2000 156×73 көгілдір Бішкектегі Ұлы Манас ескерткіші, киіз үй өмір ағашы, Хан Тәңірі мен Ыстықкөл аясындағы
бүркіт бейнеленген табиғат көрінісі 		17 қараша
2017 		2017
Кескін масштабы 1 миллиметрге 1,0 пикселді құрайды.

Тағы қараңыз

Дереккөздер

<references />

«https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=Қырғыз_сомы&oldid=114395» бетінен алынған