Қазақстан Жоғарғы Соты

Үлгі:Мемлекеттік орган Үлгі:Қазақстан саясаты Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты – Қазақстанның ең жоғары сот органы. Жоғарғы сот төменгі буындағы соттардың азаматтық, қылмыстық, шаруашылық және басқа да сот істері бойынша заңда көрсетілген процесуалды формада олардың қызметтеріне сот қадағалауын жүргізіп, сот практикасы мәселелері бойынша түсінік береді.

Тарихы

1937 ж. 9 қаңтарда Қазақ КСР Жоғарғы Соты ретінде құрылды.<ref>1. Қазақстан Республикасының мемлекеттік мекемелері. Қазақстан Республикасының әлеуметтік-мәдени құрылысты басқару органы, әкімшілік-саяси органдар мен қүқықтық сот органдары (1937- 1977 жж.), 2-т., 3-6., Алматы, 1992, 146-п.2 Қазақстан Республикасының 1993 ж. 28 қаңтарда қабылданған Конституциясы (ҚР Жоғарғы Кеңесінің Жаршысы, 1993, № 3, 54-бап).</ref> 1993 ж. 28 қаңтарда қабылданған ҚР Конституциясында<ref>2. Қазақстан Республикасының 1993 ж. 28 қаңтарда қабылданған Конституциясы (ҚР Жоғарғы Кеңесінің Жаршысы, 1993, № 3, 54-бап).</ref> ҚР-да сот билігі Конституциялық Сотқа, Жоғарғы Сотқа, Жоғары төрелік сотқа және заң бойынша құрылған төменгі тұрған соттарға берілетіндігі белгіленді. Ешқандай өзге орган және өзге тұлға сот билігі функцияларын иеленуге құқығы жоқ.<ref>3. 1993-2000 жж. кезеңдегі мемлекеттік органдар туралы мәліметтер:қараңыз-Қазақстан Республикасының мемлекеттік билік органдары (1991 ж. 16 желтоқсан - 2001 ж. 1 қаңтар). Анықтамалық. ҚР ПМ. - Алматы: БҮ "Эдельвейс", 2004. 128-132 б. (Құрастырушылардың ескертпелері).</ref> ҚР Президентінің 2001 ж. 22 қаңтардағы Жарлығына<ref>4. "Қазақстан Республикасының құқық қорғау қызметін жетілдіру жөніндегі шаралар туралы" ҚР Президентінің 2001 ж. 22 қаңтардағы 536 Жарлығы (ҚР ПҮАЖ, 2001, № 1-2,2-бап).</ref> сәйкес, ҚР Үкіметінің 2001 ж. 14 сәуірдегі қаулысымен<ref>5. "Қазақстан Республикасының Әділет министрінің Сот қаулыларын орындау жөніндегі комитетін таратудың кейбір мәселелері" ҚР Үкіметінің 2001 ж. 14 сәуірдегі № 494 қаулысы (ҚР ПҮАЖ, 2001, № 14, 174-бап).</ref> ҚР Әділет министрлігінің Сот қаулыларын орындау жөніндегі комитеті таратылды, атқарушылық құжаттарды орындау жөніндегі функциялары мен өкілеттіктері, сондай-ақ штат саны мен мүлкі ҚР Жоғарғы Соты жанындағы Сот әкімшілігі жөніндегі комитетке және оның облыстардағы, Астана, Алматы қалаларындағы әкімшілеріне берілді.<ref>Қазақстан Республикасының мемлекеттік билік органдары (2001-2005 жж.) Анықтамаламық: Екінші шығарылым./Қазақстан Республикасы Президентінің Мұрағаты. – Жауапты редактор: В.Н. Шепель; Алматы: “Эдельвейс” Баспа үйі: 2007. ISBN 9965-602-37-9</ref>

Судьяға өкiлеттiктер беру тәртiбi

Жоғарғы Соттың Төрағасын Жоғары Сот Кеңесінің ұсынымына негізделген Қазақстан Президентінің ұсынуы бойынша 5 жыл мерзімге Сенат сайлайды.

Жоғарғы Соттың судьяларын Жоғары Сот Кеңесiнiң кепiлдемесiне негiзделген Қазақстан Президентiнiң ұсынуы бойынша Сенат сайлайды.

Жоғарғы Соттың сот алқаларының төрағаларын Жоғарғы Сот Төрағасының ұсынуы және Жоғарғы Соттың жалпы отырысының шешімі негізінде Жоғары Сот Кеңесінің ұсынымы бойынша 5 жыл мерзімге Қазақстан Президенті тағайындайды.<ref>Қазақстан Республикасының сот жүйесі мен судьяларының мәртебесі туралы</ref>

Жоғарғы сот төрағалары

№	Суреті	Аты-жөні Үлгі:Small	Басқарған уақыты
Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты (1991–)
1	99px	Тамас Айтмұхаметов Үлгі:Small	наурыз 1984	желтоқсан 1993
2	99px	Михаил Малахов Үлгі:Small	желтоқсан 1993	9 сәуір 1996
м.а.	99px	Қайрат Мәми Үлгі:Small	9 сәуір 1996	28 маусым 1996
3	99px	Мақсұт Нәрікбаев Үлгі:Small	28 маусым 1996	28 шілде 2000
м.а.	99px	Рашид Түсіпбеков Үлгі:Small	28 шілде 2000	1 қыркүйек 2000
4	99px	Қайрат Мәми Үлгі:Small	1 қыркүйек 2000	3 сәуір 2009
5	99px	Мұсабек Әлімбеков Үлгі:Small	3 сәуір 2009	15 сәуір 2011
6	99px	Бектас Бекназаров Үлгі:Small	15 сәуір 2011	16 қазан 2013
7	99px	Қайрат Мәми Үлгі:Small	16 қазан 2013	11 желтоқсан 2017
8	99px	Жақып Асанов Үлгі:Small	11 желтоқсан 2017	8 желтоқсан 2022<ref>Үлгі:Cite web</ref>
9	99px	Асламбек Мерғалиев Үлгі:Small	8 желтоқсан 2022<ref>Үлгі:Cite web</ref><ref>Үлгі:Cite web</ref>	—

Құрылымы

Жоғарғы сот төрағасы: Асламбек Мерғалиев
Сот алқалары<ref>Құрылым</ref>
№	Атауы	Судьялар саны	Төрағасы	Тағайындалған уақыты
1	Азаматтық істер жөніндегі сот алқасы	17	Нұрсерік Шәріпов	31 қаңтар 2022
2	Әкімшілік істер жөніндегі сот алқасы	6	Аслан Тукиев	31 қаңтар 2022
3	Қылмыстық істер жөніндегі сот алқасы	19	Назгүл Рахметуллина	19 сәуір 2024

Тағы қараңыз

• Қазақстан облыстық соттары төрағаларының тізімі

Дереккөздер

<references/>