Жансейіт Қансейітұлы Түймебаев

Үлгі:Wikify Үлгі:Мемлекеттік қайраткер Жансейіт Қансейітұлы Түймебаев (8 шілде 1958 жыл, Алғабас ауданы, Оңтүстік Қазақстан облысы) — қазақстандық мемлекет қайраткері, дипломат, ғалым, филология ғылымдарының докторы, профессор, бұрынғы Төтенше және Өкілетті Елші, Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ ректоры.

Жансейіт Қансейітұлы Түймебаев 1958 жылғы 8 шілдеде сол кездегі Шымкент облысының Алғабас ауданына (қазіргі Түркістан облысы, Бәйдібек ауданы) қарасты Қайнар ауылында, көпбалалы отбасында өмірге келген.

Ж.Түймебаев кезінде Қазақ Мемлекеттік университетінде еңбек еткен. 1993 жылдан бас­тап Сыртқы істер министрлігінде жауапты қызметтер атқарған, Қазақстанның Стамбул қаласындағы консулдығын, Қазақстан Прези­дентінің Протоколын басқарған, Президенттің кеңесшісі болған. Білім және ғылым министрі болған. Ресейдегі, Түркиядағы, Албаниядағы Төтенше және Өкілетті елші қызметтерін ат­қарған.<ref>https://qamshy.kz/article/40911-12-balasy-bar-zhanseyit-tuymebaev-asqaraly-60-dgasqa-toldy</ref>

Білімі

• Қазақ мемлекеттік университеті. С. М. Киров, Филология факультеті, Алматы қ. (1980);
• Мәскеу мемлекеттік әлеуметтік университеті, Заң факультеті, Мәскеу қ. (2000).

Ғылыми дәрежесі, атағы, қызметі

• Филология ғылымының кандидаты, ҚазКСР Ғылым академиясының Тіл білімі институты (1987);
• Тіл білімі мамандығы бойынша профессор (2004); Филология ғылымының докторы (2008);
• Түркия Республикасы Ниде университетінің құрметті докторы (2015); Түркия Республикасы
• Хатай университетінің құрметті докторы (2015);
• Қырғыз Республикасы Ш.Айтматов академиясының Құрметті академигі (2023);
• Санкт-Петербург политехникалық университетінің Құрметті докторы (2024).
• Қытай Халық Республикасы Сиань Цзяотун университетінің Құрметті профессоры (2024);
• Қырғыз Республикасы Ұлттық ғылым академиясының Құрметті академигі (2024);

Еңбек қызметі

• С. М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің ассистенті, аға оқытушысы, доценті (1980–1993);
• Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің Орта, Таяу Шығыс және Африка елдері басқармасының бірінші хатшысы, бөлім меңгерушісі (1993–1994);
• Қазақстан Республикасының Түркия Республикасындағы Елшілігінің екінші, бірінші хатшысы (1994–1997);
• Қазақстан Республикасы Президентінің хаттамалық қызметінің консультанты (1997–1999);
• Қазақстан Республикасының Түркия Республикасындағы бас консулы (Ыстанбұл) (1999);
• Қазақстан Республикасы Президентінің Хаттамасының Бастығы (1999–2004);
• Қазақстан Республикасы Президентінің кеңесшісі - Қазақстан Республикасы Президенті Хаттамасының бастығы (31 наурыз 2004 – 1 ақпан 2006);
• Қазақстан Республикасының Ресей Федерациясындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі (1 ақпан 2006 – 10 қаңтар 2007);
• Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрі (10 қаңтар 2007 – қыркүйек 2010);
• Қазақстан Республикасының Түркия Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі (қазан 2010 – қазан 2016);
• Қазақстан Республикасының Албания Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі (наурыз 2011 – қазан 2016);
• Оңтүстік Қазақстан облысының әкімі (7 қазан 2016 – 20 маусым 2018);
• Түркістан облысының әкімі (20 маусым 2018 – 26 ақпан 2019);
• Қазақстан халқы Ассамблеясы төрағасының орынбасары, Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігі Қазақстан халқы Ассамблеясы хатшылығының меңгерушісі (28 ақпан 2019 – 5 ақпан 2021)
• Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ректоры (5 ақпан 2021 бастап)

Басқа жұмыстары

• ТМД елдерінің Мемлекетаралық гуманитарлық ынтымақтастық қорының Басқарма төрағасы (2007–2010);
• "Парасат ҰҒТХ" АҚ Директорлар кеңесінің төрағасы (2008–2010);
• Ұлттық қазақ-түрік университеті Қамқоршылық кеңесі төрағасының орынбасары (2007–2010).

Марапаттары

• «Құрмет» ордені (2003);
• «Парасат» ордені (2011);
• «Астанаға – 10 жыл» медалі (2008);
• «Қазақстан тәуелсіздігіне – 20 жыл» медалі (2011);
• «Қазақстан мен Түркия арасындағы достықтың нығаюына үлес қосқаны үшін» Түркия кәсіпкерлері мен іскерлер қауымдастығының медалі (2011);
• «Халықаралық қатынастардағы ерекше жетістіктері үшін» Түркия туризмін дамыту халықаралық тұғырнамасының (TÜTAP) сыйлығы (2011);
• «Қазақстан Конституциясына – 20 жыл» мерейтойлық медалі (2015);
• «Қазақстан Конституциясына – 25 жыл» мерейтойлық медалі (2020);
• «Қазақстан халқы Ассамблеясына – 25 жыл» мерейтойлық медалі (2020);
• Қазақстан халқы Ассамблеясының «Бірлік» алтын медалі;
• II дәрежелі «Барыс» ордені (2022);
• Қырғызстан Республикасының «Достық» ордені (2024);
• I дәрежелі «Барыс» ордені (2024).

Ғылыми еңбектері

• Түркітану саласындағы кітаптар сериясы
  • Ж. Түймебаев: Алтай тілдеріндегі анлаут ерін дауыссыздарының проблемасы (Рамстедт — Пелио фонетикалық Заңының ревизиясы). Мәскеу, 2004
  • Ж. Түймебаев: түркі-қазақ-моңғол этно-тілдік қатынастарының тарихы. Алматы, 2008
  • Ж. Түймебаев: Алтай теориясы мен Алтаистиканың қалыптасуы мен дамуы. Түркістан, 2006
  • Ж. Түймебаев: түркі-моңғол лексикалық параллельдерін тарихи-генетикалық ажыратудың теориялық принциптері мен критерийлері. Астана, 2008
  • Ж. Түймебаев: Орталық Азия тілдерін зерттеудің өзекті мәселелері. Тұран тіл одағы. Көкшетау, 2009
  • Ж. Түймебаев: Тұран тілінің одағы және Алтайлық ареалдағы тілдераралдық, мәдениеттераралық интерференция құбылы. Түркі дүниесі альманахтары. Астана, 2012
  • Ж. Түймебаев: алтаистикаға кіріспе. Астана, 2013
  • Ж. Түймебаев: Түркі филологиясына кіріспе. Астана, 2013
  • Ж. Түймебаев: түркі жазба ескерткіштерінің тілі. Астана, 2013 ж.
  • Ж. Түймебаев: қазіргі түркі тілдері. Астана, 2013
  • Ж. Түймебаев: Қазақ, түркі тілдерінің салыстырмалы грамматикасы. Астана, 2014
  • Ж. Түймебаев, Сағидолда қ.: Алтаистиканың тарихи-лингвистикалық негіздері (Фонетика. Морфология). Алматы, 2015
  • Ж. Түймебаев, М. Ескеева: түркологияның тарихи-лингвистикалық негіздері. Алматы, 2015
  • Ж. Түймебаев, Сағидолда қ.: қазақ-түркі тілдерінің салыстырмалы-сипаттамалық грамматикасы (Фонетика. Морфология). Алматы, 2016
  • Ж. Түймебаев, М. Ескеева: көне түркі тілі ескерткіштерінің морфологиялық жүйесі. Алматы, 2016
  • Ж. Түймебаев, Сағидолда қ.: қазақ және татар тілдерінің салыстырмалы-сипаттамалық грамматикасы. Алматы, 2017
  • Tüymebayev J., Eskeyeva M: Türkolojinin Tarihî Dilbilimsel Esasları. (Түрік тілінде). Алматы, 2017
  • Ж. Түймебаев, г. Сағидолда, М. Ескеева: түркі тілдерінің салыстырмалы-тарихи грамматикасы. (Фонетика. Морфология). Алматы, 2017
  • Ж. Түймебаев, М. Ескеева, Сағидолда қаласы: "Мәңгілік ел" идеясының лингвистикалық негізін дамыту. Алматы, 2017
  • Ж. Түймебаев, М.Ескеева, М. Усманова: қазақ және башқұрт тілдерінің салыстырмалы грамматикасы. Алматы, 2018
  • Ж. Түймебаев, М.Ескеева, Ш. Әбдіназымов: қазақ және қарақаопақ тілдерінің салыстырмалы грамматикасы. Алматы, 2018
• Қазақ тілі саласындағы кітаптар сериясы
  • Ж. Түймебаев: Қазақ тілінің тарихи грамматикасы. Алматы, 1985
  • Ж. Түймебаев: қазіргі қазақ тілінің лексикологиясы. Алматы, 1986
  • Ж. Түймебаев: Қазақ тілі. Алматы, 1991
  • Ж. Түймебаев: Қазақ тіліндегі етістіктің индикативті формалары. Алматы, 1992
  • Ж. Түймебаев: Қазақ тілі: Грамматикалық анықтамалық. Алматы, 1996
  • Ж. Түймебаев: Қазақ тілінің тарихи грамматикасы. Алматы, 2005
  • Ж. Түймебаев: Қазақ-Моңғол лексикалық параллельдері: қазақ тілінің этимологиялық сөздігіне материалдар. Мәскеу, 2005
• Сөздіктер сериясы
  1. Білім және ғылым. Энциклопедиялық сөздік. Астана, 2008
  2. Образование и наука. Энциклопедический словарь. Астана, 2008
  3. Ж.ТҮЙМЕБАЕВ, Г.САҒИДОЛДА.   Қазақша – ағылшынша сөздік.  Алматы, 2017
  4. Ж.ТҮЙМЕБАЕВ, Г.САҒИДОЛДА: Ағылшынша – қазақша сөздік.  Алматы, 2018
  5. Б.ҚАЛИЕВ, Ж.ТҮЙМЕБАЕВ, Ш. ҚҰРМАНБАЙҰЛЫ, С.ИСАКОВА. «Мұқағали тілі» сөздігі. Астана, 2019
• "Рухани" энциклопедиялар сериясы
  • ТҮРКІСТАН-РУХАНИ БЕСІГІ. Лингво-өлкетану энциклопедиясы. 1-ші кітап. Нұр-Сұлтан, 2019
  • TÜRKİSTAN — MANEVİYAT BEŞİĞİ. Bölgesel dilbilim ansiklopedisi. Ikinci kitap. Нұр-Сұлтан, 2019
  • ТҮРКІСТАН-РУХАНИЯТТЫҢ БЕСІГІ. Лингвистикалық өлкетану энциклопедиясы. Үшінші кітап. Нұр-Сұлтан, 2019
  • TURKESTAN — THE CRADLE OF SPIRITUALITY. Local Linguistic encyclopedia. Fourth book. -Нұр-Сұлтан, 2019
  • Қазақстан-Түркия: достық пен ынтымақтастыққа 5 жыл. Анкара, 1996
  • Президенттің бір жылы. Астана, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005
  • Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Хаттамасы. Астана, 2004
  • Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Хаттамасы бойынша практикалық басшылық. Астана, 2004
  • Қазақстан. Мәскеу, 2006
  • Қазақстан, адамдар, табиғат, экономика, мәдениет. 2007
  • Қазақстан-Ресей қатынастары: құжаттар мен материалдар жинағы. Мәскеу, 2008
  • Қазақстан Республикасындағы білім беру реформасының өзекті аспектілері. Астана, 2010
  • Қазақстан. Негізгі кезеңдер. Анкара, 2011
  • Қазақстан. Экономика. Іскерлік әлем. Инвестициялық мүмкіндіктер. Анкара, 2012
  • Қазақстан-Түркия: жоғары деңгейдегі стратегиялық ынтымақтастық. Анкара, 2013
  • Қазақстан-Түркия: достық пен ынтымақтастыққа 20 жыл. Анкара, 2013
  • Жақан таныған жеті тұлға. Түркістан, 2017
  • Тұлға. Тәуелсіздік. Тарих. Түркістан, 2017
  • Түркістан - Түркі әлемінің астанасы. Түркістан, 2017
  • Оңтүстік Қазақстан облысының тарихи және қасиетті орындары". Түркістан, 2017
  • Оңтүстік Қазақстан: стильдендірілген оқиғалар. Түркістан, 2017
  • "Оңтүстіктің қасиетті орындары: аңыздар" жинағы. Түркістан, 2018
  • Түркістан облысының киелі жерлерінің географиясы 2 томдық. Түркістан, 2018
  • Тамыры терең-Түркістан. Түркістан, 2019
  • Қазақстан: бейбітшілік пен келісім аумағы. Нұр-сұлтан, 2020