Ағдам
Ағдам (Үлгі:Lang-az) — Әзербайжандағы қала, Ағдам ауданының әкімшілік орталығы. 2025 жылдың 1 желтоқсанындағы жағдай бойынша Ағдам халқының саны 3770 адамды құрады.<ref>Үлгі:Citeweb</ref>
Географиялық орны
Қарабақ алқабының батыс шеті мен Қарабақ жотасының шығыс етегінде орналасқан. Ханкендіден 26 км және Бакуден 365 км қашықтықта.
Этимология
Бұл атау әзербайжан тіліндегі (дереккөзде - "татар тілінен") "ag" - "ақ" және "dam" - "үй" сөздерінен шыққан. Бұл атау қалада орналасқан, ақ әкпен боялған Қарабақ хандығының билеушісі Панах Әли ханның резиденциясынан шыққан.
Тарихы
Ағдамда жүргізілген археологиялық қазба жұмыстары бұл аймақта ежелгі қола дәуіріндегі қоныстың болғанын көрсетеді. Ағдам құрылған кезде қала ішінде тұрақты қоныс болмаған. 19 ғасырдың басында Ресей империясына қосылған Ағдам 1828 жылы қала мәртебесін алды. Әкімшілік жағынан ол Елизаветполь губернаторлығындағы Шуша қаласына бағынды.
Кеңес дәуірінде Ағдамда тамақ өңдеу зауыттары, ең бастысы шарап зауыты орналасқан. Сондай-ақ, онда тас жол торабы, теміржол вокзалы, екі техникалық мектеп және драма театры болды. 1991-94 жылдардағы Қарабақ соғысы бұл бір кездері гүлденген, жасыл қаланы қирандыға айналдырды. Мұнда шайқастар болды, қала Град зымырандарымен атқылады, халық үйлерін тастап кетті, ал ғимараттардан тек 19 ғасырдағы мешіт қана қалды.
2020 жылдың күзінде Таулы Қарабақта шайқас қайта басталды, оның барысында Әзербайжан қарулы күштері айтарлықтай табысқа жетті. 10 қарашада Әзірбайжан, Армения және Ресей көшбасшылары атысты тоқтату туралы келісімге қол қойды, оған сәйкес Армения, атап айтқанда, Ағдам аймағының аумағын 2020 жылдың 20 қарашасына дейін Әзірбайжанға қайтаруға міндеттенді. 20 қарашада Әзірбайжан армиясы аймаққа кірді. 23 қарашада Әзірбайжан президенті Ильхам Әлиев Агдамда Әзірбайжан Республикасының туын көтерді.<ref>Үлгі:Citeweb</ref>
Экономикасы және инфрақұрылымы
2021 жылдың 28 мамырында Ағдам индустриалды паркі құрылды. Парк құрылыс материалдарын шығарады, ауылшаруашылық өнімдерін қаптайды, жеміс-жидек пен көкөніс консервілерін, ет және сүт өнімдерін шығарады, жем мен тыңайтқыштарды өндіреді және өңдейді, сондай-ақ қызмет көрсету салалары мен суық сақтау қоймаларын басқарады. 2024 жылдың қыркүйегіндегі жағдай бойынша паркте 33 кәсіпорын жұмыс істеді.
