Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Қажығұмар Шабданұлы"
Қазақ Энциклопедиясы жобасынан алынған мәлімет
ш (1 түзету) |
ш («Қытай қазақтары» деген санатты қосты (HotCat құралының көмегімен)) |
||
| Жол нөмірі 1: | Жол нөмірі 1: | ||
| + | {{Тұлға|Есімі=Қажығұмар Шабданұлы|Сурет=|Туған күні=[[1925 жыл]]|Қайтыс болған күні=15.02.2011|Мансабы=жазушы}} | ||
'''Қажығұмар Шабданұлы''' ([[1925 жыл]], Таңсық елді мекені, [[Шығыс Қазақстан облысы]] - 15-ақпан, 2011 жыл, [[Шәуешек|Шәуешек қаласы]], [[ҚХР]]) - жазушы. | '''Қажығұмар Шабданұлы''' ([[1925 жыл]], Таңсық елді мекені, [[Шығыс Қазақстан облысы]] - 15-ақпан, 2011 жыл, [[Шәуешек|Шәуешек қаласы]], [[ҚХР]]) - жазушы. | ||
| Жол нөмірі 7: | Жол нөмірі 8: | ||
Қытай өкіметі тарабынан саяси себептерге байланысты қудаланғаны үшін Қажығұмар Шабданұлы қамауда отырған кезде адам құқығын қорғау жөніндегі «Халықаралық рақымшылық» (Амнести интернешнл) ұйымы оны «ар-ождан тұтқыны» деп танып, Қытайдың құзыретті ресми орындарынан ол кісіге байланысты әділ тергеу мен ашық сот жүргізуін жүйелі түрде талап еткен. | Қытай өкіметі тарабынан саяси себептерге байланысты қудаланғаны үшін Қажығұмар Шабданұлы қамауда отырған кезде адам құқығын қорғау жөніндегі «Халықаралық рақымшылық» (Амнести интернешнл) ұйымы оны «ар-ождан тұтқыны» деп танып, Қытайдың құзыретті ресми орындарынан ол кісіге байланысты әділ тергеу мен ашық сот жүргізуін жүйелі түрде талап еткен. | ||
| + | |||
== Шығармалары == | == Шығармалары == | ||
| + | *[[«Қылмыс» романы]] ([[2009]]), жалпы алты томдық кесек шығарма, жазушы барлығын қытай түрмесінде отырып жазып бітірген. Бұл шығармасында жазушы бас кейіпкер Биәділ арқылы өзінің бастан кешкендерін баяндайды, 30-жылдарғы казаққа төнген аштық, солақай саясаттың елге төндірген зардабы, Шынжаңға ашаршылықтан, қуғын сүргіннен қашып келген қазақтардың тіпті де мүшкіл халге түскен жайы, дүңгендер көтерілісі, жəне қытайдың өктемдігі туралы баяндалады. Жазушының бұл шығармасы қазақ əдебиетіне қосқан оның үлкен үлесі. | ||
| + | *[[«Пана» романы]], үш аймақ көтерілісі кезіндегі Сұлубай батырдың әңгімесін арқау етіп жазылған тарихи роман. | ||
| − | * | + | == Отбасы == |
| − | * | + | * Әйелі: Бақаш. |
| + | * Балалары: Жайнар Қажығұмарқызы (қызы, Алматы қаласында тұрады) | ||
| + | |||
| + | == Дереккөздер == | ||
| + | {{дереккөздер}} | ||
== Сілтемелер == | == Сілтемелер == | ||
| − | * [http://abai.kz/content/kazak-barda-kazhygymar-tiri Қазақ барда - Қажығұмар тірі!] | + | * [http://abai.kz/content/kazak-barda-kazhygymar-tiri Қазақ барда - Қажығұмар тірі!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111225015351/http://abai.kz/content/kazak-barda-kazhygymar-tiri |date=2011-12-25 }} |
* [http://www.azattyq.org/content/kazakhstan_kazhygumar_shabdanuly_/2317963.html Қазақ зиялылары қытай билігі Қажығұмар Шабданұлының сүйегін де бермей қойғанын айтады] | * [http://www.azattyq.org/content/kazakhstan_kazhygumar_shabdanuly_/2317963.html Қазақ зиялылары қытай билігі Қажығұмар Шабданұлының сүйегін де бермей қойғанын айтады] | ||
* [http://www.azattyq.org/content/kazakhstan_kazakh_writer_china_kazhygumar_shabdanuly/2309648.html Қытайда үйқамақта отырған Қажығұмар Шабданұлы дүниеден өтті] | * [http://www.azattyq.org/content/kazakhstan_kazakh_writer_china_kazhygumar_shabdanuly/2309648.html Қытайда үйқамақта отырған Қажығұмар Шабданұлы дүниеден өтті] | ||
* [http://abai.kz/content/kazhygymar-shabdanyly-d-niede-oz-otanynan-aiyryludan-zor-kylmys-zhok-eken Қажығұмар Шабданұлы. Дүниеде өз отанынан айырылудан зор қылмыс жоқ екен!]<ref>Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref> | * [http://abai.kz/content/kazhygymar-shabdanyly-d-niede-oz-otanynan-aiyryludan-zor-kylmys-zhok-eken Қажығұмар Шабданұлы. Дүниеде өз отанынан айырылудан зор қылмыс жоқ екен!]<ref>Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref> | ||
| − | |||
| − | |||
{{Stub: Қазақ әдебиеті}} | {{Stub: Қазақ әдебиеті}} | ||
| Жол нөмірі 24: | Жол нөмірі 30: | ||
{{Суретсіз мақала}} | {{Суретсіз мақала}} | ||
| − | |||
[[Санат:Қазақ жазушылары]] | [[Санат:Қазақ жазушылары]] | ||
| Жол нөмірі 30: | Жол нөмірі 35: | ||
[[Санат:Қазақ жыраулары]] | [[Санат:Қазақ жыраулары]] | ||
[[Санат:Шет елдегі қазақ әдебиетінің өкілдері]] | [[Санат:Шет елдегі қазақ әдебиетінің өкілдері]] | ||
| + | [[Санат:Қытай қазақтары]] | ||
20:26, 2025 ж. тамыздың 6 кезіндегі түзету
Үлгі:Тұлға Қажығұмар Шабданұлы (1925 жыл, Таңсық елді мекені, Шығыс Қазақстан облысы - 15-ақпан, 2011 жыл, Шәуешек қаласы, ҚХР) - жазушы.
1930-шы жылдардың басында ашаршылықтан бас сауғалап, ата-анасымен Қытайдың Шыңжаң өлкесіне қарасты Дөрбілжін ауданына ауып барған. Жергілікті халықтардың мәдени-ағарту көтерілісі кезеңінде Дөрбілжіндегі «Қазақ-қырғыз ұйымын» басқарған. Алғаш рет 1958 ж. «оңшыл», «солшыл» деген саяси айыптаулармен сотталып, 22 жылға бас бостандығынан айрылған Қажығұмар жазасын Такламакан шөліндегі Тарым лагерінде толық өткеріп, 1980 жылы бостандыққа шығады.
1986 жылы желтоқсанында ұлттық дербестікті көздейтін «Үміт» атты партия құрды және Қазақстанның астыртын ұйымдарымен байланыс жасады деген айыптаулармен, шетел жансызы деген желеумен 13 жылға екінші мәрте түрме жазасына кесіледі. Бұл жаза мерзімін ол Үрімжі қаласының №1 түрмесінде өткізеді.
Қытай өкіметі тарабынан саяси себептерге байланысты қудаланғаны үшін Қажығұмар Шабданұлы қамауда отырған кезде адам құқығын қорғау жөніндегі «Халықаралық рақымшылық» (Амнести интернешнл) ұйымы оны «ар-ождан тұтқыны» деп танып, Қытайдың құзыретті ресми орындарынан ол кісіге байланысты әділ тергеу мен ашық сот жүргізуін жүйелі түрде талап еткен.
Шығармалары
- «Қылмыс» романы (2009), жалпы алты томдық кесек шығарма, жазушы барлығын қытай түрмесінде отырып жазып бітірген. Бұл шығармасында жазушы бас кейіпкер Биәділ арқылы өзінің бастан кешкендерін баяндайды, 30-жылдарғы казаққа төнген аштық, солақай саясаттың елге төндірген зардабы, Шынжаңға ашаршылықтан, қуғын сүргіннен қашып келген қазақтардың тіпті де мүшкіл халге түскен жайы, дүңгендер көтерілісі, жəне қытайдың өктемдігі туралы баяндалады. Жазушының бұл шығармасы қазақ əдебиетіне қосқан оның үлкен үлесі.
- «Пана» романы, үш аймақ көтерілісі кезіндегі Сұлубай батырдың әңгімесін арқау етіп жазылған тарихи роман.
Отбасы
- Әйелі: Бақаш.
- Балалары: Жайнар Қажығұмарқызы (қызы, Алматы қаласында тұрады)
Дереккөздер
Сілтемелер
- Қазақ барда - Қажығұмар тірі! Үлгі:Webarchive
- Қазақ зиялылары қытай билігі Қажығұмар Шабданұлының сүйегін де бермей қойғанын айтады
- Қытайда үйқамақта отырған Қажығұмар Шабданұлы дүниеден өтті
- Қажығұмар Шабданұлы. Дүниеде өз отанынан айырылудан зор қылмыс жоқ екен!<ref>Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref>
