Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Қаратөрткүлтөбе"
ш (1 түзету) |
|||
| Жол нөмірі 1: | Жол нөмірі 1: | ||
| − | '''Қаратөрткүлтөбе ''' – ортағасырлық қала орны. [[Жамбыл облысы]] [[Байзақ ауданы]] [[Жетібай (Жамбыл облысы)|Жетібай]] | + | {{Көне қалашық |
| + | |Атауы = Қаратөрткүлтөбе қалашығы | ||
| + | |сурет = | ||
| + | |өлшемі = 300px | ||
| + | |Сурет атауы = | ||
| + | |Мәртебесі = | ||
| + | |Мемлекет = | ||
| + | |Қазіргі жері = {{KAZ}}, [[Жамбыл облысы]] | ||
| + | |Қалануы = VI-XIII ғасырлар | ||
| + | |Қалаушы = | ||
| + | |Деректерде атала бастады = | ||
| + | |Басқаша атаулары = | ||
| + | |Халық саны = | ||
| + | |Қиралды = | ||
| + | |Қиралу себебі = | ||
| + | |Орналасуы = | ||
| + | |lat_dir = N |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = | ||
| + | |lon_dir = E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = | ||
| + | |region = | ||
| + | |CoordScale = | ||
| + | |Позициялық карта 1 = Қазақстан | ||
| + | |ПозКарта 1 ені = | ||
| + | |crosses180 = | ||
| + | |Облыс картасы = | ||
| + | |Ортаққордағы санаты = | ||
| + | }} | ||
| + | '''Қаратөрткүлтөбе ''' – ортағасырлық қала орны. | ||
| + | |||
| + | == Географиялық орны == | ||
| + | [[Жамбыл облысы]] [[Байзақ ауданы]] [[Жетібай (Жамбыл облысы)|Жетібай]] ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 4 км жерде орналасқан. | ||
| + | |||
| + | == Зерттелуі == | ||
| + | Қаланы [[1936 жыл|1936]] жылы КСРО ҒА-ның Қазақ бөлімшесі мен КСРО ҒА Материалдық мәдениет тарихы институтының археологиялық экспедициясының (жетекшісі [[Александр Натанович Бернштам|А.Н. Бернштам]]), [[1978 жыл|1978]] жылы [[Жамбыл облыстық тарихи-өлкетану мұражайы]]ның археологиялық экспедициясы (жетекшісі [[Күзембай Байбосынов|К. Байбосынов]]), [[1985 жыл|1985]] жылы Тараз археологиялық экспедициясы (жетекшісі [[Карл Молдахметұлы Байпақов|К. Байпақов]]) зерттеген. | ||
| + | |||
| + | == Сипаты == | ||
| + | Қазіргі орны солтүстіктен оңтүстікке қарай 270 м-ге, оңтүстік-шығыстан солтүстік-батысқа қарай 200 м-ге созылып жатқан дөңес тұрпатты төбешік. Оның ең биік бөліктері: солтүстік-батысы 5 м, оңтүстік-шығысы 4,4 м. Қала периметр бойынша мұнаралардың іздері сақталған қабырғалармен қоршалған. Кірер жері қабырғаның оңтүстік бөлігінен аңғарылады. Орталық бөлігі ұзындығы 7,5 км-ге жуық қабырғамен қоршалған аумақ ішінде орналасқан. Оның солтүстік бөлігі ортасынан 1 км, оңтүстік бөлігі 0,55 км, оңтүстік-шығысы – 0,45 км алшақтықта жатыр. Қабырғаларының ені 10–15 м, биіктігі 0,8–1 м.<br> | ||
| + | Қала орнынан саптыаяқ, қазан, тостаған, көзе, т.б. қыш сырлы және сырсыз ыдыстар табылды. Ыдыстарға түрлі ою-өрнектер салынған. Алынған материалдарға қарағанда Қаратөрткүлтөбені тұрғындар VI-XIII ғасырларда мекен еткен. Олар егін егіп, мал шаруашылығымен айналысқан.<ref>Қ18 Қазақстан ғылымы: Энциклопедия./ Бас.ред. Б.Ө. Жақып. – Алматы: "Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2010. Т.2.– 544 бет. ISBN 9965-893-30-1</ref> | ||
| + | |||
| + | == Дереккөздер == | ||
| + | {{дереккөздер}} | ||
| + | |||
| + | {{Қазақстанның көне қалалары}} | ||
[[Санат:Қазақстан көне қалалары]] | [[Санат:Қазақстан көне қалалары]] | ||
[[Санат:Жамбыл облысы географиясы]] | [[Санат:Жамбыл облысы географиясы]] | ||
| + | [[Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіші]] | ||
18:17, 2026 ж. ақпанның 18 кезіндегі түзету
Үлгі:Көне қалашық Қаратөрткүлтөбе – ортағасырлық қала орны.
Географиялық орны
Жамбыл облысы Байзақ ауданы Жетібай ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 4 км жерде орналасқан.
Зерттелуі
Қаланы 1936 жылы КСРО ҒА-ның Қазақ бөлімшесі мен КСРО ҒА Материалдық мәдениет тарихы институтының археологиялық экспедициясының (жетекшісі А.Н. Бернштам), 1978 жылы Жамбыл облыстық тарихи-өлкетану мұражайының археологиялық экспедициясы (жетекшісі К. Байбосынов), 1985 жылы Тараз археологиялық экспедициясы (жетекшісі К. Байпақов) зерттеген.
Сипаты
Қазіргі орны солтүстіктен оңтүстікке қарай 270 м-ге, оңтүстік-шығыстан солтүстік-батысқа қарай 200 м-ге созылып жатқан дөңес тұрпатты төбешік. Оның ең биік бөліктері: солтүстік-батысы 5 м, оңтүстік-шығысы 4,4 м. Қала периметр бойынша мұнаралардың іздері сақталған қабырғалармен қоршалған. Кірер жері қабырғаның оңтүстік бөлігінен аңғарылады. Орталық бөлігі ұзындығы 7,5 км-ге жуық қабырғамен қоршалған аумақ ішінде орналасқан. Оның солтүстік бөлігі ортасынан 1 км, оңтүстік бөлігі 0,55 км, оңтүстік-шығысы – 0,45 км алшақтықта жатыр. Қабырғаларының ені 10–15 м, биіктігі 0,8–1 м.
Қала орнынан саптыаяқ, қазан, тостаған, көзе, т.б. қыш сырлы және сырсыз ыдыстар табылды. Ыдыстарға түрлі ою-өрнектер салынған. Алынған материалдарға қарағанда Қаратөрткүлтөбені тұрғындар VI-XIII ғасырларда мекен еткен. Олар егін егіп, мал шаруашылығымен айналысқан.<ref>Қ18 Қазақстан ғылымы: Энциклопедия./ Бас.ред. Б.Ө. Жақып. – Алматы: "Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2010. Т.2.– 544 бет. ISBN 9965-893-30-1</ref>
