Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Мұхаметқали Тәукин"
ш (1 түзету) |
ш («Қазақ сұлтандары» деген санатты қосты (HotCat құралының көмегімен)) |
||
| Жол нөмірі 1: | Жол нөмірі 1: | ||
| − | '''Тәукин Мұхаметқали''' (1814 – 20.2.1894) – [[сұлтан]], [[Кіші жүз]]дің Батыс бөлігінің | + | {{Мемлекеттік қайраткер|thumb|70px|centre||түс=|Қазақша есімі=Мұхамметқали сұлтан|Шынайы есімі=|Суреті=|Сурет ені=|Атауы=|Титулы=[[Батыс аймақ|Кіші жүздің батыс бөлігінің]] билеуші-сұлтаны|Ту=|Ту2=|Басқара бастады=1847|Басқаруын аяқтады=1865|Ізашары=[[Баймұхамед Айшуақов|Баймұхамед сұлтан]]|Ізбасары=[[Әлмұхаммед Сейдалин|Әлмұхамед сұлтан]]|Титулы_2=|Ту_2=|Ту2_2=|Реті_2=|Басқара бастады_2=|Басқаруын аяқтады_2=|Ізашары_2=|Ізбасары_2=|Титулы_3=|Ту_3=|Ту2_3=|Реті_3=|Басқара бастады_3=|Басқаруын аяқтады_3=|Ізашары_3=|Ізбасары_3=|Титулы_4=|Ту_4=|Ту2_4=|Реті_4=|Басқара бастады_4=|Басқаруын аяқтады_4=|Ізашары_4=|Ізбасары_4=|Туған күні=1814|Туған жері=|Қайтыс болған күні=1894|Қайтыс болған жері=|Жерленді=|Діні=Мұсылман|Әкесі=Тәуке сұлтан|Анасы=|Жұбайы=|Балалары=|Партиясы=|Білімі=|Қолтаңбасы=|Сайты=|Commons=|Марапаттары=|Династия=[[Төре]]}} |
| − | <ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]] | + | '''Тәукин Мұхаметқали''' (1814 – 20.2.1894) – [[сұлтан]], [[Кіші жүз]]дің Батыс бөлігінің басқарушысы (1847 – 1865). |
| + | |||
| + | [[Айшуақ хан]]ның немересі. [[Орынбор]]дағы [[Неплюев]] кадет корпусында оқыған. Корпусты толық бітірместен, 1831 жылы 25 қарашада [[Кіші жүз]]дің Батыс бөлігі басшысының қарамағына әкімшілік қызметке жіберілді. [[Исатай Тайманұлы]] бастаған көтерілісті басуға қатысты. 1839 жылы [[Ресей]]дің [[Хиуа]]ға жіберген әскери [[экспедиция]]ның құрамына енді. 1847 жылы [[Кіші жүз]]дің Батыс бөлігінің сұлтаны (правитель) болып тағайындалды. Сұлтан [[М.Баймұхамедов]] бастаған Кіші жүз қазақтары өкілдерінің қатарында [[Петербор]]ға барып, император [[Николай I-нің қабылдауында болып, “[[Әулие Владимир]]” орденімен марапатталды. 1860 жылы екінші рет [[Мәскеу]] мен [[Петербор]]ға [[Кіші жүз]] өкілдерімен барды. Осы сапарында [[Ш.Уәлиханов]], [[П.И. Небольсин]], [[Л.Н. Плотников]] секілді шығыстанушылармен танысты және императорлық ерікті экон. қоғамға мүше болып қабылданды. Петерборда шығатын “[[Экономические записки]]” журналына қазақтардың шаруашылығы туралы мақаласын жариялады. [[Кіші жүз]] сұлтандарының шежіресін қағазға түсірумен айналысты. 1865 жылы полковник шенінде отставкаға шықты. 1868 жылы патша өкіметі қабылдаған “[[Уақытша ереже]]ге” наразылық танытқаны үшін 1870 жылы [[Архангельск]]іге жер аударылып, одан 1874 жылы елге оралды. | ||
| + | <ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9,, 8-том</ref> | ||
| + | |||
| + | == Дереккөздер == | ||
| + | {{дереккөздер}} | ||
| − | |||
| − | |||
{{Суретсіз мақала}} | {{Суретсіз мақала}} | ||
| + | {{bio-stub}} | ||
[[Санат:Тұлғалар]] | [[Санат:Тұлғалар]] | ||
| + | [[Санат:Қазақ сұлтандары]] | ||
00:30, 2025 ж. мамырдың 21 кезіндегі түзету
Үлгі:Мемлекеттік қайраткер Тәукин Мұхаметқали (1814 – 20.2.1894) – сұлтан, Кіші жүздің Батыс бөлігінің басқарушысы (1847 – 1865).
Айшуақ ханның немересі. Орынбордағы Неплюев кадет корпусында оқыған. Корпусты толық бітірместен, 1831 жылы 25 қарашада Кіші жүздің Батыс бөлігі басшысының қарамағына әкімшілік қызметке жіберілді. Исатай Тайманұлы бастаған көтерілісті басуға қатысты. 1839 жылы Ресейдің Хиуаға жіберген әскери экспедицияның құрамына енді. 1847 жылы Кіші жүздің Батыс бөлігінің сұлтаны (правитель) болып тағайындалды. Сұлтан М.Баймұхамедов бастаған Кіші жүз қазақтары өкілдерінің қатарында Петерборға барып, император [[Николай I-нің қабылдауында болып, “Әулие Владимир” орденімен марапатталды. 1860 жылы екінші рет Мәскеу мен Петерборға Кіші жүз өкілдерімен барды. Осы сапарында Ш.Уәлиханов, П.И. Небольсин, Л.Н. Плотников секілді шығыстанушылармен танысты және императорлық ерікті экон. қоғамға мүше болып қабылданды. Петерборда шығатын “Экономические записки” журналына қазақтардың шаруашылығы туралы мақаласын жариялады. Кіші жүз сұлтандарының шежіресін қағазға түсірумен айналысты. 1865 жылы полковник шенінде отставкаға шықты. 1868 жылы патша өкіметі қабылдаған “Уақытша ережеге” наразылық танытқаны үшін 1870 жылы Архангельскіге жер аударылып, одан 1874 жылы елге оралды. <ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9,, 8-том</ref>
