Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Гаджикабул"

11:25, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі нұсқасы

Үлгі:Елді мекен Гаджикабул (Үлгі:Lang-az; 1939-2000 жж. -Кази-Магомед (азерб. Qazıməmməd)) — Әзербайжанның Гаджикабул ауданының әкімшілік орталығы. Аджыгабул-темір жол және автомобиль торабы. Ол Ширван жазығының шығыс бөлігінде өзі аттас көлдің жағасында орналасқан. Аджикабул (әзербайжанша нұсқасында - Хаджигабул) өте жылы және жазы ылғалды. Айналасында жартылай шөлейт ландшафтар басым.

Этимология

Жергілікті тұрғындардың айтуынша, бұл атау қажы және габул (қабылдау) сөздерінен шыққан, ал атаудың өзі қажылық жасаған адамдарды мұнда қарсы алып аса құрметтейтінін білдіреді.<ref>Энциклопедический словарь топонимики Азербайджана :в 2 т./под ред. Р. Алиевой.-Баку:Шарк-Гарб, 2007.-Т. 1.—С. 313.</ref>

Географиялық сипаттамасы

Гаджикабул Ширван даласында, өзі аттас көлден алыс емес жерде орналасқан. Қала Әзербайжанның астанасы Бакуден 115 км қашықтықта.

Гаджикабул қаласы - маңызды көлік торабы. Қала арқылы халықаралық маңызы бар жолдар Баку-Тауз-Грузия, Гаджикабул-Ширван-Бахрамтепе-Горадиз-Зангелан-Армения, республикалық маңызы бар Гаджикабул - Ширван - Сальяны автожолы, Аджикабул-Ширван, Баку-Тбилиси темір жолдары бар. Теміржол вокзалы және жылжымалы вагон депосы бар. Қала арқылы Моздок -Қази-Магомед және Қази-Магомед -Астара газ құбырлары өтеді.

Халқы

Қалада негізінен әзербайжандар тұрады.

Тарихы

1859 жылы Гаджи-Кабул пошта станциясы қазіргі Гаджикабул қаласының аумағында жұмыс істей бастады.

Гаджикабул ауылы Азербайжан КСР-нің Қарасу ауданының құрамына кірді. Кейін аудан таратылып, ауыл Али-Байрамлы ауданының құрамына енді.

1934 жылы Гаджикабул ауылына ауыл мәртебесі берілді, ал 1938 жылы қала мәртебесіне ие болды. 1939 жылы 24 қаңтарда Дағыстандағы революционер Қази-Магомед Агасиевтің құрметіне Қази-Магомед есімі берілді, дәл сол күні Қази-Магомед ауданы құрылып өзі аудан орталығы боды. 1959 жылы 4 желтоқсанда Қази-Магомед ауданы таратылды.

1961 жылғы әкімшілік бөлініске сәйкес, Қази-Магомед қаласы Әзірбайжан КСР Али-Байрамалин ауданы Қази-Магомед қалалық кеңесінің құрамында болды,<ref>Административное деление Азербайджанской ССР на 1 января 1961 года. - Баку: Азернешр, 1961</ref> ал 1963 жылы 4 қаңтарда Қази-Магомед қалалық кеңесі Али Байрамлы қаласына бағынады.<ref>Административное деление Азербайджанской ССР на 1 января 1977 года. -Баку: Азернешр, 1979. -215 с. Архивная копия от 27 ноября 2018 на Wayback Machine</ref> 1990 жылы 24 сәуірде Аджикабул ауданы құрылып орталығы Қази-Магомед қаласы болды.

1999 жылы Әзірбайжанда әкімшілік реформа жүргізіліп, Қази-Магомед әкімшілік-аумақтық округінің ішінде Аджикабул ауданының Кази-Магомед муниципалитеті құрылды.<ref>«О территориях муниципалитетов» : Азербайджанская Республика -Баку, 1999.</ref>

2000 жылдың 5 шілде айында Қази-Магомед қаласына тарихи атауы Аджикабул қайтарылды.

Инфрақұрылым және экономикасы

1979 жылы Қази-Магомед қаласында Қази-Магомед балық өсіру фабрикасы, вагон депосы, жергілікті өндірістік кешендері, механикаландырылған карьер, машина және мелиорациялық станция, 4 он жылдық, 3 сегіз жылдық мектеп, мәдениет үйі, клуб, 2 кітапхана, кинотеатр, 2 аурухана жұмыс істеді. 2 емхана, 2 питомник, балабақша жұмыс істеді.<ref>Газымәммәд // Азербайджанская советская энциклопедия: в 10 томах = Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы (азерб.) / Ҹ.Гулијевин редаксијасы илә.-Б.:АСЕ-нын баш редаксијасы.-Т.2.-С.577.</ref>

Атақты тұлғалары

• Борис Михайлович Литвинчук -авиация полковнигі, Кеңес Одағының Батыры (1944).
• Эльза Имамеддин қызы Ибрагимова -сазгер, Әзірбайжанның халық әртісі (2008).

Дереккөздер

Үлгі:Дереккөздер Үлгі:Әзербайжан қалалары