Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Зигомициттер"
Қазақ Энциклопедиясы жобасынан алынған мәлімет
(→Кіріспе бөлімін өңдеді) |
ш (1 түзету) |
||
| Жол нөмірі 1: | Жол нөмірі 1: | ||
[[Сурет:Zygomycete717.jpg|right|thumb]] '''Зигомицеттер''' (Zygomycetes) [[саңырауқұлақтар]]дың бір класы. 4 қатары ([[Mucorales]], [[Endogonales]], [[Entomophthorales]], [[Zoopagales]]), 500-ден артық түрлері белгілі. Табиғатта кең тараған. [[Топырақ]]та, [[көңде]], сондай-ақ [[өсімдіктер]]дің құрамында, [[буынаяқтылар]]дың, [[омыртқалы жануарлар]] мен [[адамдар]]дың денесінде [[паразит]]ті тіршілік етіп, қоректік заттардың құрамында ақ ұнтақ түрінде кездеседі. Зигомицеттердің [[таллом]]ы өте жақсы дамыған [[көп ядролы жіпшумақтар]]дан ([[мицелийлер]]) құралады. [[Клетка]] құрамында [[хитин]] және [[хитозин]], кейде [[глюкан]] заттары болады. [[Зигоспора]] түзіп, [[зигогамия]] жолымен жынысты көбейеді, аты осыған байланысты қойылған. [[Зигогамия]] жолымен [[жынысты көбею]] кезінде әр түрлі жынысты екі жіпше түйісіп, перделермен бөлініп, екі [[жыныстық мүше]] [[гаметангийлер]] түзіледі. Гаметангийлерде жыныстық жасушалар түзілмейді. Екі гаметангийдің түйіскен жерінде қабықтары еріп, [[зигота]] түзіледі. Зигота 2-3 қабаттан тұратын қабықпен қапталып, ұзақ бұйығу кезеңінен өтеді. [[Сурет:Spinellus fusiger 51504.jpg|thumb|left| alt=A.| ''[[Зигоцимет]]''.]]Одан әрі ядро редукциялы бөлініп зиготадан өскен жіпшеге өтеді де, ұшында түзілген спорангийде әрқайсысы спораға айналады. [[Споралар]] әр түрлі жынысты болады. Олардан әр түрлі жынысты [[саңырауқұлақ]] жіпшелері өсіп жетіледі. Зигомицеттер табиғатта эндогендік жолмен түзілетін жыныссыз споралар немесе конидиилер арқылы да көбейеді. Саңырауқұлақ жіпшелерінің (мицелии) ұзындығы бірнеше мм-ден бірнеше см-ге дейін жетуі мүмкін. Зигомицеттер класы мукорлар (Mucorales) және энтомофторалылар (''Entomophthorales'') қатарларына жіктеледі. [[Мукор саңырауқұлақтары]] топырақта, өсімдік қалдықтарында жиі кездесіп, соңғыларын органик. заттарға дейін ыдыратуда белсенді рөл атқарады. Олар ылғалдылығы жоғары дәнді де жайлап, оның сапасы мен тұқымының өнгіштігін төмендетеді. Мукорлардың кейбір түрлері адамның өкпе ауруын қоздырады. [[Энтомофторалы саңырауқұлақтар]]дың жасуша қабығы хитинделген, жетіле келе перделерге бөлінетін, тармақталған [[мицелийлер]]ден тұрады. Бұл қатардың арасында насекомдар микоздарын қоздыратын ''Entomophthora'' туысының өкілдері белгілі. Оларды ауыл шаруашылық дақылдарының зиянкестерімен күресудің биол. тәсілі ретінде пайдалануға болады. | [[Сурет:Zygomycete717.jpg|right|thumb]] '''Зигомицеттер''' (Zygomycetes) [[саңырауқұлақтар]]дың бір класы. 4 қатары ([[Mucorales]], [[Endogonales]], [[Entomophthorales]], [[Zoopagales]]), 500-ден артық түрлері белгілі. Табиғатта кең тараған. [[Топырақ]]та, [[көңде]], сондай-ақ [[өсімдіктер]]дің құрамында, [[буынаяқтылар]]дың, [[омыртқалы жануарлар]] мен [[адамдар]]дың денесінде [[паразит]]ті тіршілік етіп, қоректік заттардың құрамында ақ ұнтақ түрінде кездеседі. Зигомицеттердің [[таллом]]ы өте жақсы дамыған [[көп ядролы жіпшумақтар]]дан ([[мицелийлер]]) құралады. [[Клетка]] құрамында [[хитин]] және [[хитозин]], кейде [[глюкан]] заттары болады. [[Зигоспора]] түзіп, [[зигогамия]] жолымен жынысты көбейеді, аты осыған байланысты қойылған. [[Зигогамия]] жолымен [[жынысты көбею]] кезінде әр түрлі жынысты екі жіпше түйісіп, перделермен бөлініп, екі [[жыныстық мүше]] [[гаметангийлер]] түзіледі. Гаметангийлерде жыныстық жасушалар түзілмейді. Екі гаметангийдің түйіскен жерінде қабықтары еріп, [[зигота]] түзіледі. Зигота 2-3 қабаттан тұратын қабықпен қапталып, ұзақ бұйығу кезеңінен өтеді. [[Сурет:Spinellus fusiger 51504.jpg|thumb|left| alt=A.| ''[[Зигоцимет]]''.]]Одан әрі ядро редукциялы бөлініп зиготадан өскен жіпшеге өтеді де, ұшында түзілген спорангийде әрқайсысы спораға айналады. [[Споралар]] әр түрлі жынысты болады. Олардан әр түрлі жынысты [[саңырауқұлақ]] жіпшелері өсіп жетіледі. Зигомицеттер табиғатта эндогендік жолмен түзілетін жыныссыз споралар немесе конидиилер арқылы да көбейеді. Саңырауқұлақ жіпшелерінің (мицелии) ұзындығы бірнеше мм-ден бірнеше см-ге дейін жетуі мүмкін. Зигомицеттер класы мукорлар (Mucorales) және энтомофторалылар (''Entomophthorales'') қатарларына жіктеледі. [[Мукор саңырауқұлақтары]] топырақта, өсімдік қалдықтарында жиі кездесіп, соңғыларын органик. заттарға дейін ыдыратуда белсенді рөл атқарады. Олар ылғалдылығы жоғары дәнді де жайлап, оның сапасы мен тұқымының өнгіштігін төмендетеді. Мукорлардың кейбір түрлері адамның өкпе ауруын қоздырады. [[Энтомофторалы саңырауқұлақтар]]дың жасуша қабығы хитинделген, жетіле келе перделерге бөлінетін, тармақталған [[мицелийлер]]ден тұрады. Бұл қатардың арасында насекомдар микоздарын қоздыратын ''Entomophthora'' туысының өкілдері белгілі. Оларды ауыл шаруашылық дақылдарының зиянкестерімен күресудің биол. тәсілі ретінде пайдалануға болады. | ||
| − | Қазақстанда Зигомицеттер көп кездеседі, көпшілігі тағамға зең түсіреді; ''қара'' [[Зең саңырауқұлақтары]]. Зигомицеттердің кейбір түрлерін [[микробиология]]лық және [[тамақ]] өнеркәсіптерінде, біраз түрлері зиянды жәндіктермен биологиялық күресте қолданылады.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref> | + | Қазақстанда Зигомицеттер көп кездеседі, көпшілігі тағамға зең түсіреді; ''қара'' [[Зең саңырауқұлақтары]]. Зигомицеттердің кейбір түрлерін [[микробиология]]лық және [[тамақ]] өнеркәсіптерінде, біраз түрлері зиянды жәндіктермен биологиялық күресте қолданылады.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref> |
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
== Дереккөздер== | == Дереккөздер== | ||
23:08, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
Зигомицеттер (Zygomycetes) саңырауқұлақтардың бір класы. 4 қатары (Mucorales, Endogonales, Entomophthorales, Zoopagales), 500-ден артық түрлері белгілі. Табиғатта кең тараған. Топырақта, көңде, сондай-ақ өсімдіктердің құрамында, буынаяқтылардың, омыртқалы жануарлар мен адамдардың денесінде паразитті тіршілік етіп, қоректік заттардың құрамында ақ ұнтақ түрінде кездеседі. Зигомицеттердің талломы өте жақсы дамыған көп ядролы жіпшумақтардан (мицелийлер) құралады. Клетка құрамында хитин және хитозин, кейде глюкан заттары болады. Зигоспора түзіп, зигогамия жолымен жынысты көбейеді, аты осыған байланысты қойылған. Зигогамия жолымен жынысты көбею кезінде әр түрлі жынысты екі жіпше түйісіп, перделермен бөлініп, екі жыныстық мүше гаметангийлер түзіледі. Гаметангийлерде жыныстық жасушалар түзілмейді. Екі гаметангийдің түйіскен жерінде қабықтары еріп, зигота түзіледі. Зигота 2-3 қабаттан тұратын қабықпен қапталып, ұзақ бұйығу кезеңінен өтеді. Одан әрі ядро редукциялы бөлініп зиготадан өскен жіпшеге өтеді де, ұшында түзілген спорангийде әрқайсысы спораға айналады. Споралар әр түрлі жынысты болады. Олардан әр түрлі жынысты саңырауқұлақ жіпшелері өсіп жетіледі. Зигомицеттер табиғатта эндогендік жолмен түзілетін жыныссыз споралар немесе конидиилер арқылы да көбейеді. Саңырауқұлақ жіпшелерінің (мицелии) ұзындығы бірнеше мм-ден бірнеше см-ге дейін жетуі мүмкін. Зигомицеттер класы мукорлар (Mucorales) және энтомофторалылар (Entomophthorales) қатарларына жіктеледі. Мукор саңырауқұлақтары топырақта, өсімдік қалдықтарында жиі кездесіп, соңғыларын органик. заттарға дейін ыдыратуда белсенді рөл атқарады. Олар ылғалдылығы жоғары дәнді де жайлап, оның сапасы мен тұқымының өнгіштігін төмендетеді. Мукорлардың кейбір түрлері адамның өкпе ауруын қоздырады. Энтомофторалы саңырауқұлақтардың жасуша қабығы хитинделген, жетіле келе перделерге бөлінетін, тармақталған мицелийлерден тұрады. Бұл қатардың арасында насекомдар микоздарын қоздыратын Entomophthora туысының өкілдері белгілі. Оларды ауыл шаруашылық дақылдарының зиянкестерімен күресудің биол. тәсілі ретінде пайдалануға болады.Қазақстанда Зигомицеттер көп кездеседі, көпшілігі тағамға зең түсіреді; қара Зең саңырауқұлақтары. Зигомицеттердің кейбір түрлерін микробиологиялық және тамақ өнеркәсіптерінде, біраз түрлері зиянды жәндіктермен биологиялық күресте қолданылады.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref>
Дереккөздер
<references/>
