Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Төлегетай баба"
ш (1 түзету) |
ш (1 түзету) |
||
| (басқа бір қатысуышының арадағы бір түзетуі көрсетілмеген) | |||
| Жол нөмірі 1: | Жол нөмірі 1: | ||
| − | ''' | + | {{Әскери қайраткер |
| + | |толық есімі = | ||
| + | |шынайы есімі = '''ТӨЛЕГЕТАЙ СҮЙІНІШҰЛЫ''' | ||
| + | |суреті = | ||
| + | |сурет тақырыбы = | ||
| + | |туған күні = шамамен 14 ғасыр | ||
| + | |туған жері = [[Шығыс Қазақстан]] | ||
| + | |қайтыс болған күні = шамамен 15 ғасыр | ||
| + | |қайтыс болған жері = | ||
| + | |лақап аты = Төлетай | ||
| + | |бүркеніш аты = | ||
| + | |мемлекет = [[Алтын Орда]] | ||
| − | == | + | [[Орта жүз]] |
| − | + | |қызмет еткен жылдары = 14–15 ғасырлар | |
| + | |атағы = батыр, бас би, көсем, әмір | ||
| + | |әскер түрі = [[қолбасшы]] | ||
| + | |басқарды = | ||
| + | |әскери бөлімі = | ||
| + | |шайқасы = [[Алтын Орда]] | ||
| + | |марапаттары = | ||
| + | |байланысы = | ||
| + | |отставкада = | ||
| + | |қолтаңбасы = | ||
| + | |Commons = | ||
| + | }} | ||
| + | '''Төлегетай баба''' жазба деректерде '''Тұлын Қожа, Толым бек''' (шамамен XV ғасыр) — қазақ батыры, тарихи тұлға, ел бастаған би, көш бастаған көсем. | ||
| − | + | == Тарихи деректер == | |
| + | [[Сурет:Төлегетай-Қылышты ата кешені.jpg|thumb|right|250px|Төлегетай-Қылышты ата кешені]] | ||
| + | Деректер бойынша, Төлегетай баба – тарихи тұлға, [[Алтын Орда]]ның билерінің бірі, [[Наймандар|найман]]ның ақсүйектер әулетінен шыққан, Ақсопы әмірдің шөбересі Найман хандығының билеушісі [[Күшлік хан]]ның ұрпағы. Наймандар жерді бөліп алғаннан кейін, Төлегетайдың үлесіне Сырдарияның сол жағалауындағы [[Өзкент]] қаласы тиеді. Бұл аймақтарда Төлегетай дана атанып, Қылышты батырмен танысады. Олардың достығы, құрметі мен бір-біріне деген сыйластығы ұрпақтарына үлгі боп қалды. Олардың кесенеслері ([[Төлегетай-Қылышты ата кешені]]) [[Жаңақорған ауданы]], [[Әбдіғаппар]] ауылынан оңтүстікке қарай 7-8 км жерде орналасқан.<br> | ||
| + | Аңыз бойынша, Төлегетай баба тек атақты жауынгер ғана емес, сонымен бірге күшті көріпкелдігімен де танылды. Әсіресе, оның жерасты суларының орналасуын дұрыс таба білу қабілеті ерекше аталады. Қуаң шөлді ландшафтты аймақтардағы сулармен мұндай сакралды байланыстың өзіндік ерекшелігі болды. Оның адамдардың бірлігі, әділеттілік пен біреумен бөлісу қабілеті туралы рухани өсиеттері әлі күнге дейін халық арасында айтылады.<ref>Қазақстанның тарихи-мәдени нысандарының және жаппай зиярат ету орындарының альбомы/ ; ҚР Мәдениет және спорт министрлігі, Қазақ ғылыми-зерттеу мәдениет институты ; [жоба авторы Т. Бекбергенов ; бас ред. А. Р. Хазбулатов]... – Астана : [б. ж.], 2018. - 495 б., суретті; . – Библиогр.: 490 б. . – 100 дана – ISBN 978-9961-23-485-9</ref><br> | ||
| + | Найманнан – Белгібай, одан Сүйініш. Бұл күнде "Төрт Төлегетай" атанып жүрген Найманның төрт тайпасы: [[Қаракерей]], [[Матай (ру бірлестігі)|Матай]], [[Садыр]], [[Төртуыл]] – Төлегетай бабаның немерелері.<ref>Жетісу энциклопедия. - Алматы: «Арыс» баспасы, 2004 жыл. — 712 бет + 48 бет түрлі түсті суретті жапсырма. ISBN 9965-17-134-3</ref><br> | ||
| − | {{ | + | == Дереккөздер == |
| + | {{дереккөздер}} | ||
[[Санат:Туған жылы белгісіздер]] | [[Санат:Туған жылы белгісіздер]] | ||
| Жол нөмірі 12: | Жол нөмірі 40: | ||
[[Санат:Тарихи тұлғалар]] | [[Санат:Тарихи тұлғалар]] | ||
[[Санат:Қазақ батырлары]] | [[Санат:Қазақ батырлары]] | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
00:09, 2026 ж. шілденің 13 кезіндегі нұсқасы
Үлгі:Әскери қайраткер Төлегетай баба жазба деректерде Тұлын Қожа, Толым бек (шамамен XV ғасыр) — қазақ батыры, тарихи тұлға, ел бастаған би, көш бастаған көсем.
Тарихи деректер
Деректер бойынша, Төлегетай баба – тарихи тұлға, Алтын Орданың билерінің бірі, найманның ақсүйектер әулетінен шыққан, Ақсопы әмірдің шөбересі Найман хандығының билеушісі Күшлік ханның ұрпағы. Наймандар жерді бөліп алғаннан кейін, Төлегетайдың үлесіне Сырдарияның сол жағалауындағы Өзкент қаласы тиеді. Бұл аймақтарда Төлегетай дана атанып, Қылышты батырмен танысады. Олардың достығы, құрметі мен бір-біріне деген сыйластығы ұрпақтарына үлгі боп қалды. Олардың кесенеслері (Төлегетай-Қылышты ата кешені) Жаңақорған ауданы, Әбдіғаппар ауылынан оңтүстікке қарай 7-8 км жерде орналасқан.
Аңыз бойынша, Төлегетай баба тек атақты жауынгер ғана емес, сонымен бірге күшті көріпкелдігімен де танылды. Әсіресе, оның жерасты суларының орналасуын дұрыс таба білу қабілеті ерекше аталады. Қуаң шөлді ландшафтты аймақтардағы сулармен мұндай сакралды байланыстың өзіндік ерекшелігі болды. Оның адамдардың бірлігі, әділеттілік пен біреумен бөлісу қабілеті туралы рухани өсиеттері әлі күнге дейін халық арасында айтылады.<ref>Қазақстанның тарихи-мәдени нысандарының және жаппай зиярат ету орындарының альбомы/ ; ҚР Мәдениет және спорт министрлігі, Қазақ ғылыми-зерттеу мәдениет институты ; [жоба авторы Т. Бекбергенов ; бас ред. А. Р. Хазбулатов]... – Астана : [б. ж.], 2018. - 495 б., суретті; . – Библиогр.: 490 б. . – 100 дана – ISBN 978-9961-23-485-9</ref>
Найманнан – Белгібай, одан Сүйініш. Бұл күнде "Төрт Төлегетай" атанып жүрген Найманның төрт тайпасы: Қаракерей, Матай, Садыр, Төртуыл – Төлегетай бабаның немерелері.<ref>Жетісу энциклопедия. - Алматы: «Арыс» баспасы, 2004 жыл. — 712 бет + 48 бет түрлі түсті суретті жапсырма. ISBN 9965-17-134-3</ref>
