Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Өліқолтық"
ш (1 түзету) |
|||
| (2 қатысушының арадағы 2 түзетуі көрсетілмеген) | |||
| Жол нөмірі 1: | Жол нөмірі 1: | ||
| − | + | {{Шығанақ | |
| + | |Атауы = Өліқолтық | ||
| + | |Төл атауы = | ||
| + | |Сурет = | ||
| + | |Сурет тақырыбы = | ||
| + | |Координаттары = 45.4214/54.0306 | ||
| + | |CoordScale = 1000000 | ||
| + | |Өзінен жоғары акватория = Каспий теңізі | ||
| + | |Шығанақтың түрі = | ||
| + | |Ауданы = | ||
| + | |Көлемі = | ||
| + | |Жағалау сызығының ұзындығы = 180 | ||
| + | |Судың орташа көтерілуі = | ||
| + | |Тереңдігі = | ||
| + | |Орташа тереңдігі = | ||
| + | |Тұздылығы = | ||
| + | |Судың мөлдірлігі = | ||
| + | |Суды жинау ауданы = | ||
| + | |Құятын өзендер = | ||
| + | |Ел = Қазақстан | ||
| + | |Аймақ = Маңғыстау облысы | ||
| + | |Аудан = Түпқараған аудaны | ||
| + | |Позициялық карта = Каспий теңізі | ||
| + | |Ортаққордағы санаты = | ||
| + | }} | ||
| + | '''Өліқолтық''' — [[Каспий теңізі]]нің солтүстік-шығысындағы шығанақ, бұрынғы [[сор]]. | ||
| − | + | == Орналасқан жері == | |
| − | == | + | [[Маңғыстау облысы]] аумағында жатыр. Сор Каспийдің солтүстік-шығыс жағалауындағы [[Комсомол шығанағы]] суының тартылуынан пайда болған. Шығыс Еуропаның оңтүстік-шығысындағы эпигерциндік платформасының [[Оңтүстік Жем]] көтерілімінде орналасқан. |
| − | + | ||
| − | + | == Сипаттамасы == | |
| + | Ұзындығы 180 км, ені 80 км, аумағы 12,0 мың км<sup>2</sup>-ден астам. Шөгінді, сортаңды, лайлы түбі теңіз деңгейінен 26,5 м төменде жатыр. Бетін қабыршақтанған тұз қабаты жапқан, өсімдік жамылғысы өте сирек. Айнала жағалауы негізінен ойпаңдау келеді. Өліқолтықтың оңтүстік-шығысы [[Үстірт (Маңғыстау)|Үстірт]]тің батыс кемеріне, оңтүстігіндегі [[Қайдақ соры]]на ұласады. Теңізден соққан дауылды желдің әсерінен Каспийдің суы кейде сорды басып қалады. Геоморфологиялық зерттеулер бойынша Каспий теңізінің ауытқуы уақыт өткен сайын өзгеріп отырған. | ||
| − | + | == Пайдалы қазбалар == | |
| + | Өліқолтық сорынан және онымен іргелес жатқан өңірден мұнай мен газдың мол қоры барланып, игерілуде (''[[Боранқұл мұнай кен орны]], [[Бозащы мұнай-газ кен орны]], [[Қаламқас мұнай кен орны]]'', т.б.). | ||
| − | [[ | + | == Тарихы == |
| + | Қазіргі климаттық және антропогендік факторлар әсерінен теңіз деңгейі [[1978]] жылдан бері 2,7 м-ге көтерілген. Нәтижесінде Өліқолтық аумағының басым бөлігі судың астында қалып қойды. Бірнеше елді мекендер ([[Қаратон кенті]], т.б.) мен мұнай қалашықтары басқа жерлерге көшірілді.<ref>Қазақ энциклопедиясы</ref> | ||
| + | == Дереккөздер == | ||
| + | {{дереккөздер}} | ||
| − | + | [[Санат:Маңғыстау облысы географиясы]] | |
| + | [[Санат:Каспий теңізі шығанақтары]] | ||
| + | [[Санат:Қазақстан шығанақтары]] | ||
00:05, 2026 ж. шілденің 13 кезіндегі нұсқасы
Үлгі:Шығанақ Өліқолтық — Каспий теңізінің солтүстік-шығысындағы шығанақ, бұрынғы сор.
Орналасқан жері
Маңғыстау облысы аумағында жатыр. Сор Каспийдің солтүстік-шығыс жағалауындағы Комсомол шығанағы суының тартылуынан пайда болған. Шығыс Еуропаның оңтүстік-шығысындағы эпигерциндік платформасының Оңтүстік Жем көтерілімінде орналасқан.
Сипаттамасы
Ұзындығы 180 км, ені 80 км, аумағы 12,0 мың км2-ден астам. Шөгінді, сортаңды, лайлы түбі теңіз деңгейінен 26,5 м төменде жатыр. Бетін қабыршақтанған тұз қабаты жапқан, өсімдік жамылғысы өте сирек. Айнала жағалауы негізінен ойпаңдау келеді. Өліқолтықтың оңтүстік-шығысы Үстірттің батыс кемеріне, оңтүстігіндегі Қайдақ сорына ұласады. Теңізден соққан дауылды желдің әсерінен Каспийдің суы кейде сорды басып қалады. Геоморфологиялық зерттеулер бойынша Каспий теңізінің ауытқуы уақыт өткен сайын өзгеріп отырған.
Пайдалы қазбалар
Өліқолтық сорынан және онымен іргелес жатқан өңірден мұнай мен газдың мол қоры барланып, игерілуде (Боранқұл мұнай кен орны, Бозащы мұнай-газ кен орны, Қаламқас мұнай кен орны, т.б.).
Тарихы
Қазіргі климаттық және антропогендік факторлар әсерінен теңіз деңгейі 1978 жылдан бері 2,7 м-ге көтерілген. Нәтижесінде Өліқолтық аумағының басым бөлігі судың астында қалып қойды. Бірнеше елді мекендер (Қаратон кенті, т.б.) мен мұнай қалашықтары басқа жерлерге көшірілді.<ref>Қазақ энциклопедиясы</ref>
