Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Аркук"
ш (1 түзету) |
|||
| Жол нөмірі 1: | Жол нөмірі 1: | ||
| − | '''Аркук''' – орта ғасырдан сақталған көне қала орны | + | {{Көне қалашық |
| + | |Атауы = Аркук қалашығы | ||
| + | |сурет = | ||
| + | |өлшемі = 300px | ||
| + | |Сурет атауы = | ||
| + | |Мәртебесі = Қызылорда облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіші | ||
| + | |Мемлекет = | ||
| + | |Қазіргі жері = {{KAZ}}, [[Қызылорда облысы]] | ||
| + | |Қалануы = орта ғасыр | ||
| + | |Қалаушы = | ||
| + | |Деректерде атала бастады = | ||
| + | |Басқаша атаулары = | ||
| + | |Халық саны = | ||
| + | |Қиралды = | ||
| + | |Қиралу себебі = | ||
| + | |Орналасуы = | ||
| + | |lat_dir = N |lat_deg = 43|lat_min = 12|lat_sec =11 | ||
| + | |lon_dir = E |lon_deg = 67|lon_min = 45|lon_sec =02 | ||
| + | |region = | ||
| + | |CoordScale = | ||
| + | |Позициялық карта 1 = Қазақстан | ||
| + | |ПозКарта 1 ені = | ||
| + | |crosses180 = | ||
| + | |Облыс картасы = Қызылорда облысы | ||
| + | |Ортаққордағы санаты = | ||
| + | }} | ||
| + | '''Аркук''' – орта ғасырдан сақталған көне қала орны, [[Қызылорда облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі]]не енген археология ескерткіші. | ||
| − | + | == Орналасқан жері == | |
| + | [[Жаңақорған ауданы]], [[Көктөбе (Қызылорда облысы)|Көктөбе]] ауылының батысында 2 км-дей, [[Сырдария]] өзенінің төмен ағысының батысында 6-7 км жерде орналасқан. | ||
| − | + | == Тарихи деректер == | |
| + | Маңындағы [[Өзкент|Үзкент]], [[Аққорған (көне қала)|Аққорған]] сияқты көне қала орнынан табылған ыдыстарға ұқсас қыш ыдыстардың табылуына қарап Аркук XIV-XVIII ғасырлар аралығында болған деген болжам айтылады. XV ғасырдың орта кезінен сақталған деректерде [[Әбілқайыр хан (Шибан әулеті)|Әбілқайыр хан]] Аркукта болғандығы айтылса, XV ғасырдың соңы мен XVI ғасырдың басындағы араб-парсы деректерінде қазақ ханы [[Бұрындық хан|Бұрындық]] пен өзбек ханы [[Мұхаммед Шайбани]]дің арасындағы осы қала үшін болған соқтығыстары туралы жазылған. Мұхаммед Шайбани ханның хатшысы ибн Рузбехан хан Аркук қаласынан әскеріне азық-түлік жинағандығын жазады. | ||
| − | + | Аркук қаласы Сырдарияның құнарлы жағасында орналасып, егіншілікпен айналысқан маңызды елді мекен болған. Бұл аймақта археология зерттеу жұмыстарын жүргізген ғалымдар [[Е.И. Агеева]], [[Г.И. Пацевич]] те қала төңірегі егістікке тартылған арық сұлбаларының көптігін көрсетеді. Кейбір ғалымдар Аркук VI-XII ғасырларда болған деп есептелінетін [[Артық ата]] қаласына ұқсастығына назар аударады.<ref>[[Қазақ энциклопедиясы]]</ref> | |
| − | < | + | |
== Сілтемелер== | == Сілтемелер== | ||
| − | *[http://kazakhstan.awd.kz/theme/t10_2.html История Республики Казахстан - Казахское ханство во второй ...] | + | *[http://kazakhstan.awd.kz/theme/t10_2.html История Республики Казахстан - Казахское ханство во второй ...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080607082401/http://kazakhstan.awd.kz/theme/t10_2.html |date=2008-06-07 }} |
*[http://www.vostlit.info/Texts/rus7/Isfachani/primtext1.phtml Аркук ] | *[http://www.vostlit.info/Texts/rus7/Isfachani/primtext1.phtml Аркук ] | ||
| − | *[http://www.elim.kz/article/341/ Государство кочевых узбеков. Этнические компоненты Узбекского улуса] | + | *[http://www.elim.kz/article/341/ Государство кочевых узбеков. Этнические компоненты Узбекского улуса] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111110083638/http://www.elim.kz/article/341/ |date=2011-11-10 }} |
| − | + | == Дереккөздер == | |
| − | {{ | + | {{дереккөздер}} |
| − | + | {{Қазақстанның көне қалалары}} | |
| − | + | [[Санат:Қазақстан көне қалалары]] | |
| − | + | [[Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері]] | |
| + | [[Санат:Қызылорда облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері]]}} | ||
16:26, 2026 ж. қаңтардың 4 кезіндегі түзету
Үлгі:Көне қалашық Аркук – орта ғасырдан сақталған көне қала орны, Қызылорда облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археология ескерткіші.
Орналасқан жері
Жаңақорған ауданы, Көктөбе ауылының батысында 2 км-дей, Сырдария өзенінің төмен ағысының батысында 6-7 км жерде орналасқан.
Тарихи деректер
Маңындағы Үзкент, Аққорған сияқты көне қала орнынан табылған ыдыстарға ұқсас қыш ыдыстардың табылуына қарап Аркук XIV-XVIII ғасырлар аралығында болған деген болжам айтылады. XV ғасырдың орта кезінен сақталған деректерде Әбілқайыр хан Аркукта болғандығы айтылса, XV ғасырдың соңы мен XVI ғасырдың басындағы араб-парсы деректерінде қазақ ханы Бұрындық пен өзбек ханы Мұхаммед Шайбанидің арасындағы осы қала үшін болған соқтығыстары туралы жазылған. Мұхаммед Шайбани ханның хатшысы ибн Рузбехан хан Аркук қаласынан әскеріне азық-түлік жинағандығын жазады.
Аркук қаласы Сырдарияның құнарлы жағасында орналасып, егіншілікпен айналысқан маңызды елді мекен болған. Бұл аймақта археология зерттеу жұмыстарын жүргізген ғалымдар Е.И. Агеева, Г.И. Пацевич те қала төңірегі егістікке тартылған арық сұлбаларының көптігін көрсетеді. Кейбір ғалымдар Аркук VI-XII ғасырларда болған деп есептелінетін Артық ата қаласына ұқсастығына назар аударады.<ref>Қазақ энциклопедиясы</ref>
Сілтемелер
- История Республики Казахстан - Казахское ханство во второй ... Үлгі:Webarchive
- Аркук
- Государство кочевых узбеков. Этнические компоненты Узбекского улуса Үлгі:Webarchive
