Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Дара ақындық творчествоның туып, дами бастауы"

Қазақ Энциклопедиясы жобасынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
ш (1 түзету)
ш (Rasulbek Adil (т) өңдемелерінен Нұрлан Рахымжанов соңғы нұсқасына қайтарды)
Жол нөмірі 1: Жол нөмірі 1:
'''«Дара ақындық творчествоның туып, дами бастауы»''', [[Мұхтар Әуезов]]тің мақаласы. 1957 ж. шыққан [[Қазақ ССР]] тарихының 1-кітабына жазған (378-381-беттер). [[Мұхтар Әуезов]] осы еңбектің редакция алқасының мүшесі. Мақала кітаптың «XVIII ғасырдын алғашқы жартысындағы Қазақстан мәдениеті» атты 16-тарауында «XVIII ғасырдағы және XIX ғасырдың бас кезіндегі қазақ әдебиеті» деген бөлімде берілген. Мақалада алдымен 18 ғасырға дейінгі көптеген ақындардың өмірі жайындағы деректердің, жазбалардың жоқтың қасы екендігі айтылған. Тек 19 ғасырдан бастап қана көбіне орыс интеллигенциясы тарапынан қазақтың ақын-жыршылары туралы деректер жиналып, шығармалары жазылып алына бастады дейді. «Ақындар мен жыраулардың кейбіреулері өздерінің шығармаларын өздері жазып отырды, соның арқасында олардың өлеңдерінің өз тексті сақталып қалды. XIX ғасырдың орта шенінен бастап жеке ақыңцардың өлеңдері мен жырлары жариялана бастады. Мұның өзі жеке адамның поэзиялық творчествосының туып, дами бастаған кезі болды». Осындай ақынның бір мысалы ретінде [[Бұқар жырау Қалқаманұлы|Бұқар Қалқаманұлын]] алған. Туған-өлген жылдары, туған жері, ескен ортасы жайыңда айтып, біраз шығармапарын талдаған. Өмірі жайлы мәліметтері аз болғанмен, бірен-саран шығармалары, емір сурген дәуірі белгілі ақын жыраулар ретінде [[Тәтіқара]], [[Үмбетей Тілеуұлы|Үмбетей]], [[Шал]], Көтеш, Жанкісі, [[Ақтамберді Сарыұлы|Ақтамберділерді]] атап, қысқа мәліметтер бер­ген. Бұларды қазақ әдебиетіндегі дара ақындықтың бастаушылары дегөн. «Жыраулардың өлеңдері өзінін көркемдік жағын алғанда, одан бұрынырақ кезеңдегі өлеңдерден анағүрлым жетіле түскен өлеңдер. Қазақ ауыз әдебиетінің негізгі белгілері мен дәстүрлерінің бәрін сақтап қалған бұл өлеңдерде жазба поэзияға тән элементтер бар» екенін дәлелдеп, жыраулық поэзия женінде дәл тұжырымдар жасаған.<ref>Мұхтар Әуезов энциклопедиясы Алматы, «Атамұра» баспасы, 2011 жыл. ISBN 987-601-282-175-8</ref>
+
'''«Дара ақындық творчествоның туып, дами бастауы»''' - [[Мұхтар Әуезов]]тің мақаласы. 1957 ж. шыққан [[Қазақ КСР тарих]]ының 1-кітабына жазған (378-381-беттер).  
 +
 
 +
Мұхтар Әуезов осы еңбектің редакция алқасының мүшесі. Мақала кітаптың «[[XVIII ғасыр]]дың алғашқы жартысындағы [[Қазақстан мәдениеті]]» атты 16-тарауында «XVIII ғасырдағы және [[XIX ғасыр]]дың бас кезіндегі [[қазақ әдебиеті]]» деген бөлімде берілген. Мақалада алдымен 18 ғасырға дейінгі көптеген [[ақындар]]дың өмірі жайындағы деректердің, жазбалардың жоқтың қасы екендігі айтылған. Тек 19 ғасырдан бастап қана көбіне орыс интеллигенциясы тарапынан қазақтың ақын-жыршылары туралы деректер жиналып, шығармалары жазылып алына бастады дейді. {{Дәйексөз|«Ақындар мен [[жырау]]лардың кейбіреулері өздерінің шығармаларын өздері жазып отырды, соның арқасында олардың өлеңдерінің өз тексті сақталып қалды. XIX ғасырдың орта шенінен бастап жеке ақыңцардың өлеңдері мен жырлары жариялана бастады. Мұның өзі жеке адамның поэзиялық творчествосының туып, дами бастаған кезі болды»}}.
 +
Осындай ақынның бір мысалы ретінде [[Бұқар жырау Қалқаманұлы|Бұқар Қалқаманұлын]] алған. Туған-өлген жылдары, туған жері, ескен ортасы жайыңда айтып, біраз шығармапарын талдаған. Өмірі жайлы мәліметтері аз болғанмен, бірен-саран шығармалары, емір сурген дәуірі белгілі ақын жыраулар ретінде [[Тәтіқара]], [[Үмбетей Тілеуұлы|Үмбетей]], [[Шал ақын]], [[Көтеш Райымбекұлы|Көтеш]], [[Жанкісі жырау|Жанкісі]], [[Ақтамберді Сарыұлы|Ақтамберділерді]] атап, қысқа мәліметтер берен. Бұларды қазақ әдебиетіндегі дара ақындықтың бастаушылары дегөн. «Жыраулардың өлеңдері өзінің көркемдік жағын алғанда, одан бұрынырақ кезеңдегі өлеңдерден анағүрлым жетіле түскен өлеңдер. Қазақ ауыз әдебиетінің негізгі белгілері мен дәстүрлерінің бәрін сақтап қалған бұл өлеңдерде жазба поэзияға тән элементтер бар» екенін дәлелдеп, жыраулық поэзия женінде дәл тұжырымдар жасаған.<ref>Мұхтар Әуезов энциклопедиясы Алматы, «Атамұра» баспасы, 2011 жыл. ISBN 987-601-282-175-8</ref>
  
 
==Дереккөздер==
 
==Дереккөздер==
 
<references/>
 
<references/>
 
{{wikify}}
 
  
 
{{Суретсіз мақала}}
 
{{Суретсіз мақала}}
  
[[Санат:Тұлғалар]]
+
[[Санат:Мұхтар Әуезов мақалалары]]
 
+
[[Санат:1957 жыл]]
 
+
[[Санат:Қазақ әдебиеті]]
{{Stub}}
+

16:17, 2026 ж. наурыздың 28 кезіндегі түзету

«Дара ақындық творчествоның туып, дами бастауы» - Мұхтар Әуезовтің мақаласы. 1957 ж. шыққан Қазақ КСР тарихының 1-кітабына жазған (378-381-беттер).

Мұхтар Әуезов осы еңбектің редакция алқасының мүшесі. Мақала кітаптың «XVIII ғасырдың алғашқы жартысындағы Қазақстан мәдениеті» атты 16-тарауында «XVIII ғасырдағы және XIX ғасырдың бас кезіндегі қазақ әдебиеті» деген бөлімде берілген. Мақалада алдымен 18 ғасырға дейінгі көптеген ақындардың өмірі жайындағы деректердің, жазбалардың жоқтың қасы екендігі айтылған. Тек 19 ғасырдан бастап қана көбіне орыс интеллигенциясы тарапынан қазақтың ақын-жыршылары туралы деректер жиналып, шығармалары жазылып алына бастады дейді. Үлгі:Дәйексөз. Осындай ақынның бір мысалы ретінде Бұқар Қалқаманұлын алған. Туған-өлген жылдары, туған жері, ескен ортасы жайыңда айтып, біраз шығармапарын талдаған. Өмірі жайлы мәліметтері аз болғанмен, бірен-саран шығармалары, емір сурген дәуірі белгілі ақын жыраулар ретінде Тәтіқара, Үмбетей, Шал ақын, Көтеш, Жанкісі, Ақтамберділерді атап, қысқа мәліметтер берен. Бұларды қазақ әдебиетіндегі дара ақындықтың бастаушылары дегөн. «Жыраулардың өлеңдері өзінің көркемдік жағын алғанда, одан бұрынырақ кезеңдегі өлеңдерден анағүрлым жетіле түскен өлеңдер. Қазақ ауыз әдебиетінің негізгі белгілері мен дәстүрлерінің бәрін сақтап қалған бұл өлеңдерде жазба поэзияға тән элементтер бар» екенін дәлелдеп, жыраулық поэзия женінде дәл тұжырымдар жасаған.<ref>Мұхтар Әуезов энциклопедиясы Алматы, «Атамұра» баспасы, 2011 жыл. ISBN 987-601-282-175-8</ref>

Дереккөздер

<references/>

Үлгі:Суретсіз мақала