Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Арыстанды-Қарабас желі"
(→Кіріспе бөлімін өңдеді) |
|||
| Жол нөмірі 1: | Жол нөмірі 1: | ||
| − | '''Арыстанды-Қарабас Желі''' | + | '''Арыстанды-Қарабас Желі''' — [[Түркістан облысы]] [[Бәйдібек ауданы|Бәйдібек]], [[Ордабасы ауданы|Ордабасы]] аудандары және [[Түркістан қалалық әкімдігі]] аумағында байқалатын табиғат құбылысы. |
| + | |||
| + | == Сипаттамасы == | ||
| + | [[Қаратау]]дан бастау алатын [[Арыстанды (өзен, Жамбыл облысы)|Арыстанды]] өзенінің аңғарын бойлай соғады. Қаратаудың батыс және шығыс биік жоталары аралығындағы тар асудың әсерінен үдеп, атмосфераның өзімен бағыттас ауа ағынымен қосылған кезде күшейе түседі. Жылдамдығы 25 м/с-қа жетеді. Жел солтүстіктегі құмды өңірден соққан кезде қара құйынды болып басталады. «[[Қарабас желі]]» деп аталуы да сол құбылысқа байланысты. Жел [[Арыстанды (өзен, Жамбыл облысы)|Арыстанды өзені]] алабының [[климат]]ына әсерін тигізеді: қыста ауа райы күрт суйиды, жазда аңызақты [[қуаңшылық]] қалыптасып, апталап соғады.<ref name="source1">[[Қазақ энциклопедиясы]] I том</ref><ref>Отырар. Энциклопедия. – Алматы. «Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2</ref> | ||
| + | |||
| + | == Аңыз == | ||
| + | Бұрынғы өткен заманда күнгейді мекендеген бір ауылдан ауру шығыпты дейді. Ол өте жұқпалы, аса қатерлі ауру екен. Адамдардың көбі сол аурудан қырғын тауып, жаппай көз жұмыпты. Айналадағы елге де шапшаң тарала бастаған. Сонда елдің қайғысын көрген Арыстанбаб мінажат етіп, құдайдан бұл ауруды ұшырып алып кететін жел тілепті. Алла Арыстанбабтың тілегін қабыл етіп, осындай арқалы жел беріпті. Кенет жел күшті соғып, ауылдағы ауруды алып кетеді. Осы самала лептен кейін ғана барып ауылдың адамдары ауру-дерттерінен айығып, жазыла бастапты-дүр<ref>https://kazislam.kz/2020/10/arystandy-qarabas-zheli-turaly-bir-uzik-syr/</ref>. | ||
== Сілтемелер == | == Сілтемелер == | ||
| Жол нөмірі 7: | Жол нөмірі 13: | ||
== Сыртқы сілтемелер == | == Сыртқы сілтемелер == | ||
| − | * [http://www.uko.kz/index.php?option=com_content&task=view&id=179&Itemid=84/ Бәйдібек ауданы] | + | * [http://www.uko.kz/index.php?option=com_content&task=view&id=179&Itemid=84/ Бәйдібек ауданы]{{Deadlink|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |
==Дереккөздер== | ==Дереккөздер== | ||
<references/> | <references/> | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
[[Санат:Қазақстан табиғаты]] | [[Санат:Қазақстан табиғаты]] | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
12:34, 2025 ж. наурыздың 26 кезіндегі түзету
Арыстанды-Қарабас Желі — Түркістан облысы Бәйдібек, Ордабасы аудандары және Түркістан қалалық әкімдігі аумағында байқалатын табиғат құбылысы.
Сипаттамасы
Қаратаудан бастау алатын Арыстанды өзенінің аңғарын бойлай соғады. Қаратаудың батыс және шығыс биік жоталары аралығындағы тар асудың әсерінен үдеп, атмосфераның өзімен бағыттас ауа ағынымен қосылған кезде күшейе түседі. Жылдамдығы 25 м/с-қа жетеді. Жел солтүстіктегі құмды өңірден соққан кезде қара құйынды болып басталады. «Қарабас желі» деп аталуы да сол құбылысқа байланысты. Жел Арыстанды өзені алабының климатына әсерін тигізеді: қыста ауа райы күрт суйиды, жазда аңызақты қуаңшылық қалыптасып, апталап соғады.<ref name="source1">Қазақ энциклопедиясы I том</ref><ref>Отырар. Энциклопедия. – Алматы. «Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2</ref>
Аңыз
Бұрынғы өткен заманда күнгейді мекендеген бір ауылдан ауру шығыпты дейді. Ол өте жұқпалы, аса қатерлі ауру екен. Адамдардың көбі сол аурудан қырғын тауып, жаппай көз жұмыпты. Айналадағы елге де шапшаң тарала бастаған. Сонда елдің қайғысын көрген Арыстанбаб мінажат етіп, құдайдан бұл ауруды ұшырып алып кететін жел тілепті. Алла Арыстанбабтың тілегін қабыл етіп, осындай арқалы жел беріпті. Кенет жел күшті соғып, ауылдағы ауруды алып кетеді. Осы самала лептен кейін ғана барып ауылдың адамдары ауру-дерттерінен айығып, жазыла бастапты-дүр<ref>https://kazislam.kz/2020/10/arystandy-qarabas-zheli-turaly-bir-uzik-syr/</ref>.
Сілтемелер
Сыртқы сілтемелер
Дереккөздер
<references/>
