Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Гори"

11:25, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі нұсқасы

Үлгі:Елді мекен

Гори (Үлгі:Lang-ka) — Грузиядағы қала, Шида-Картли аймағында, Гори муниципалитетінің және Шида Картли аймағының әкімшілік орталығы.<ref>Үлгі:Citeweb</ref> Иосиф Виссарионович Сталиннің туған жері. Гори қаласының халқы 2026 жылы 48 143 адамды құрады.<ref>Үлгі:Citeweb</ref>

Географиялық сипаттамасы

Гори Грузияның шығысында, Тбилисиден 80 км қашықтықта, Картли аңғарында, Кура өзені мен оның саласы Үлкен Лиахви өзенінің қосылатын жерінде орналасқан. Қала оңтүстігі мен батысында таулармен қоршалған. Климаты қоңыржай, жазы жылы (көбінесе ыстық) және қысы салқын.<ref>Үлгі:Citeweb</ref>

Тарихы

Қаланы 1089 жылдан 1125 жылға дейін билік құрған Багратиони әулетінен шыққан Грузия патшасы Давид Құрылысшы құрды. Бұл Грузияның ең көне қалаларының бірі. 1801 жылы Гори ресми қала мәртебесін алды. Қала өз атауын қала орталығындағы ежелгі бекініс Горис-Цихенің қалдықтары бар гораки жартас түзілімдерінен алған.

Гори алғаш рет шежірелерде біздің дәуіріміздің VII ғасырында айтылған, бірақ кейбір дереккөздер қаланың XII ғасырда Құрылысшы Давидтің билігі кезінде құрылған деп есептейді. Археологиялық қазбалар Гори орны біздің дәуіріміздің басынан әлдеқайда ертерек, қола дәуіріне – біздің дәуірімізге дейінгі 3000 жылға жататын қалалық қоныстар орны болғанын көрсетеді. Мұнда Кура-Аракс мәдениетіне тиесілі қыш ыдыстар табылды. 1946 жылы Горис-цихенің солтүстік қабырғасының маңында ежелгі дәуірге жататын қабат ашылды. Мұнда Квеври – жұқа қабырғалы саз шарап ыдыстары, қызыл боялған шатыр плиткалары және күйдірілген саз ыдыстар табылды. Ашық қабат біздің дәуіріміздің I ғасырынан біздің дәуіріміздің басына дейін жатады. Горис-цихеде біздің дәуіріміздің басына жататын ежелгі жерлеу орындары да табылды. Бұл жерлеу орындарынан саз қыш ыдыстарының, тиындардың, алқалардың, білезіктердің және басқа да зергерлік бұйымдардың қалдықтары табылды.

1477 жылы Ақ-Коюнлу мемлекетінің әскерлері кенеттен Гориге шабуыл жасап, қаланы ұрыссыз алды, бірақ көп ұзамай олар қаланы тастап кетті. 16 ғасырдың ортасында Иран шахы Тамаз I қаланы қысқа мерзімге басып алды. 16 ғасырдың соңында қала Осман империясының бақылауына өтті. Грузин патшасы Симон I 1599 жылы Гориге шабуыл жасап, оны басып алып, Осман гарнизонын талқандады. 1614 жылы Иран шахы Аббас I Гориді басып алып, елді одан әрі жаулап алуды басқару үшін сол жерде орналасты. Француз саяхатшысы Жан Шарден 1670 жылдарға қарай Горидің маңызды сауда орталығы болғанын атап өтті. 1723 жылы Осман түріктері қаланы талқандады, содан кейін ол бірнеше жыл бойы олардың бақылауында болды. 1735 жылы парсылар қаланы бақылауға алды. Алайда, 1740 жылдары Гори жаулап алушылардан біржола тазартылды.

Қала 1920 жылғы жер сілкінісінен қатты зардап шекті. 1930 жылдан бастап ол Гори ауданының әкімшілік орталығына, ал 1950 жылдан бастап республикалық бағыныстағы қалаға айналды. 2008 жылдың тамыз айында Ресейдің агрессиясы нәтижесінде қала ауыр шығындарға ұшырады — үйлер мен бекеттері қирады, жүздеген адам жарақат алып, қаза тапты. Бүгінгі таңда Гори шығыс Грузияның ең маңызды өнеркәсіптік және мәдени орталықтарының бірі болып қала береді.<ref>Үлгі:Citeweb</ref>

Экономикасы және инфрақұрылымы

Қаланың негізгі жұмыс берушілері — мақта өнеркәсібі және тұрмыстық техника өндірісі. Жеміс-жидек пен көкөністі қайта өңдеу де жүзеге асырылады.

Мәдени мекемелерге 1856 жылы құрылған Эристави мемлекеттік театры, екі фольклорлық ансамбль, пантомима ансамблі және балалар театры бар мәдени орталық, тарихи-этнографиялық мұражай және Сталинді дәріптейтін ұлттық деңгейде танымал Иосиф Сталин мұражайы кіреді. 2007 жылы Горий мемлекеттік педагогикалық университеті құрылды. Сондай-ақ, өнер колледжі және музыка колледжі бар.

Гори маңында XVI ғасырда түрік шапқыншылықтарынан қорғану үшін салынған Ксанис-Зихе бекінісінің қирандылары, Солтүстік Кавказды Тбилисимен байланыстыратын ескі грузин әскери жолы, Афина Сионы шіркеуі (VII ғасыр) және Жібек жолындағы сауда бекеті болған Уплистсиче үңгір ауылы (б.з.д. VI ғасыр) орналасқан.<ref>Үлгі:Citeweb</ref>

Галерея

• Gori railway station (Photo A. Muhranoff, 2011).jpg

  Темір жол вокзалы

• Akaki Tsereteli street in Gori.jpg

  Акаки Церетели көшесі

• Gori - view 4.jpg

  Гори қаласы

• Pohled z hlavní tribuny stadionu FC Dila Gori.JPG

  Стадион

• Gori cathedral 2018.jpg

  Собор

Дереккөздер

Үлгі:Дереккөздер Үлгі:Грузия қалалары