Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Үшбөкенбай бітімі"
ш (clean up, replaced: Тайманұлы, Исатай → Исатай Тайманұлы (3) using AWB) |
|||
| Жол нөмірі 1: | Жол нөмірі 1: | ||
| − | '''Үшбөкенбай бітімі''' — [[1838]] | + | '''Үшбөкенбай бітімі''' — [[1838]] жылы 24 маусымда Беріш руының батыры әрі биі [[Исатай Тайманұлы]] төрелік етіп, кесім шығарған жиын. Мұнда ол 6 жыл бойы жауласып, нақақтан қан төккен Адай және Кете руларын татуластырып, шапқыншылықты доғаратын билік айтты. Адайларға ежелгі қоныстары — Қарақұмды қайтарып берді. Есесіне Адайлар қолынан қаза тапқан Сарман бастаған билердің әрқайсысын елшілік жоралғысына байланысты 5 адамға балап, кетелер қолынан өлген қарсы жақтың 15 ерін құнсыз қалдырды. [[Исатай Тайманұлы|Исатайдың]] шешіміне ешкім дау айта алмай, дауласушы тараптар бір-біріне өкпе-реніштерін кешіп, табысты. Осы жиын туралы [[Орынбор]] генерал-губернаторына хабарлаған казак-орыс атаманы, генерал-майор Покатилов (24.6. [[1838]]) пен Баймағамбет сұлтан Айшуақовтың (30.6. [[1838]]) ақпарларында Үшбөкенбай бітіміне [[Кіші жүз]]дің үш тайпа бірлестігінің игі жақсылары — Қайыпқали сұлтан, назар Жүсіп Құланұлы, Шекті [[Есет Көтібарұлы]], Адай [[Шабай Қонысұлы|Шабай батыр]], Мәмбетнияз мырза, Кете [[Әлсейітов Құдайберген|Құдайберген]], т.б. келгендігі айтылады. Үшбөкенбай бітімінен кейін [[Исатай Тайманұлы|Исатай]] [[Кіші жүз]]дің төре биі, көшелі шешені, Әлімұлы, Байұлы және Жетіру бірлестіктерінің көсемі ретінде халыққа танылды. |
<ref>«Маңғыстау»энциклопедиясы, Алматы, 1997; | <ref>«Маңғыстау»энциклопедиясы, Алматы, 1997; | ||
</ref> | </ref> | ||
| − | ==Дереккөздер== | + | == Дереккөздер == |
| − | + | {{Дереккөздер}} | |
| − | + | ||
{{wikify}} | {{wikify}} | ||
| − | |||
{{Суретсіз мақала}} | {{Суретсіз мақала}} | ||
| + | {{Stub}} | ||
[[Санат:Тұлғалар]] | [[Санат:Тұлғалар]] | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
10:07, 2025 ж. наурыздың 21 кезіндегі түзету
Үшбөкенбай бітімі — 1838 жылы 24 маусымда Беріш руының батыры әрі биі Исатай Тайманұлы төрелік етіп, кесім шығарған жиын. Мұнда ол 6 жыл бойы жауласып, нақақтан қан төккен Адай және Кете руларын татуластырып, шапқыншылықты доғаратын билік айтты. Адайларға ежелгі қоныстары — Қарақұмды қайтарып берді. Есесіне Адайлар қолынан қаза тапқан Сарман бастаған билердің әрқайсысын елшілік жоралғысына байланысты 5 адамға балап, кетелер қолынан өлген қарсы жақтың 15 ерін құнсыз қалдырды. Исатайдың шешіміне ешкім дау айта алмай, дауласушы тараптар бір-біріне өкпе-реніштерін кешіп, табысты. Осы жиын туралы Орынбор генерал-губернаторына хабарлаған казак-орыс атаманы, генерал-майор Покатилов (24.6. 1838) пен Баймағамбет сұлтан Айшуақовтың (30.6. 1838) ақпарларында Үшбөкенбай бітіміне Кіші жүздің үш тайпа бірлестігінің игі жақсылары — Қайыпқали сұлтан, назар Жүсіп Құланұлы, Шекті Есет Көтібарұлы, Адай Шабай батыр, Мәмбетнияз мырза, Кете Құдайберген, т.б. келгендігі айтылады. Үшбөкенбай бітімінен кейін Исатай Кіші жүздің төре биі, көшелі шешені, Әлімұлы, Байұлы және Жетіру бірлестіктерінің көсемі ретінде халыққа танылды. <ref>«Маңғыстау»энциклопедиясы, Алматы, 1997; </ref>
