Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Мүбәрәк Қожа хан"
ш (1 түзету) |
(→Кіріспе бөлімін өңдеді) |
||
| Жол нөмірі 10: | Жол нөмірі 10: | ||
| Ту = | | Ту = | ||
| Ту2 = | | Ту2 = | ||
| − | | Басқара бастады = [[ | + | | Басқара бастады = [[1365 жыл|1365]] |
| − | | Басқаруын аяқтады = [[ | + | | Басқаруын аяқтады = [[1369 жыл|1369]] |
| Басқарған кезеңі = | | Басқарған кезеңі = | ||
| Ізашары = [[Ерзен хан]] | | Ізашары = [[Ерзен хан]] | ||
| Жол нөмірі 36: | Жол нөмірі 36: | ||
| Туған күні = белгісіз | | Туған күні = белгісіз | ||
| Туған жері = | | Туған жері = | ||
| − | | Қайтыс болған күні = | + | | Қайтыс болған күні = 1343 |
| − | | Қайтыс болған жері = | + | | Қайтыс болған жері =Алтай маңы |
| Жерленді = | | Жерленді = | ||
| Династия = [[Орда Ежен хан|Ордаежендіктер]] | | Династия = [[Орда Ежен хан|Ордаежендіктер]] | ||
| Жол нөмірі 52: | Жол нөмірі 52: | ||
| Шайқасы = | | Шайқасы = | ||
}} | }} | ||
| − | '''Мүбәрәк Қожа хан''' (т.ж.б. – | + | '''Мүбәрәк Қожа хан''' (т.ж.б. – 1343) – [[Ақ Орда (мемлекет)|Ақ Орда]] ханы (1337 – 1340). [[Шыңғыс хан]] әулетінен шыққан, [[Орда Ежен хан|Орда Ежен]]нің ұрпағы, [[Ерзен хан]]ның ұлы.<ref>''Сабитов Ж. М.'' Генеалогия Джучидов в 13-18 веках // Генеалогия Торе. — Алма-Ата, 2008. — 326 с. — 1000 экз. — ISBN 9965-9416-2-9</ref> |
== Басқаруы == | == Басқаруы == | ||
| − | Ақ Орданың астанасы [[Сығанақ]] қаласында хан көтерілді. Мүбәрәк Қожа жайлы деректер Муин әд-Дин Натанзи шығармаларында кездеседі. Ол Ақ Орда хандарының ішінде бірінші болып өз иелігін Алтын Орда хандарынан тәуелсіз деп жариялап, 1337–38 жылы Сығанақта өз атынан күміс ақша соқтырды. Мүбәрәк Қожаның дербестікке ұмтылуы [[Алтын Орда]] билеушілері тарапынан қатты қарсылыққа | + | 1337 жылы Ақ Орданың астанасы [[Сығанақ]] қаласында хан көтерілді. Мүбәрәк Қожа жайлы деректер Муин әд-Дин Натанзи шығармаларында кездеседі. Ол [[Ақ Орда (мемлекет)|Ақ Орда]] хандарының ішінде бірінші болып өз иелігін [[Алтын Орда]] хандарынан тәуелсіз деп жариялап, 1337–38 жылы [[Сығанақ|Сығанақта]] өз атынан күміс ақша соқтырды. Мүбәрәк Қожаның дербестікке ұмтылуы [[Алтын Орда]] билеушілері тарапынан қатты қарсылыққа ұшыраса да 2 жыл бойы ешқандай іс әрекет жасалмады. Тек 1340 жылы Алтын Орда ханы [[Өзбек хан|Өзбек]], [[Ақ Орда (мемлекет)|Ақ Орданы]] қайтадан өзіне қарату үшін үлкен ұлы [[Тыныбек хан|Тыныбекті]] әскермен жорыққа жібереді. Нәтижесінде Мүбәрәк Қожа ордадан қашуға мәжбүр болады, ал [[Ақ Орда (мемлекет)|Ақ Ордадағы]] билік уақытша [[Тыныбек хан|Тыныбектің]] қолына өтеді. Мұсылман авторларының айтуынша Мүбәрәк Қожа алтай мен қырғыздар арасында қашып жүріп, екі жарым жылдан соң қаза тапты. 1341 жылы Алтын Орда ханы [[Өзбек хан|Өзбек]] қайтыс болып, мұрагері [[Тыныбек хан|Тыныбек]] [[Сарай-Берке|Сарай]] тағын иемдену үшін [[Алтын Орда|Алтын Ордаға]] аттанады. Барар жолында, [[Сарайшық]] маңында, інісі [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Жәнібек]]тің жақтастыры [[Тыныбек хан|Тыныбекті]] өлтіріледі. Сүйтіп [[Алтын Орда|Алтын Ордадағы]] билік [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Жәнібектің]] қолына өтіп, ол 1344 жылғы жарлығымен Мүбәрәк Қожаның інісі [[Шымтай хан|Шымтайды]] [[Ақ Орда (мемлекет)|Ақ Ордада]] хан қылып тағайындайды.<ref>Отырар. Энциклопедия. – Алматы. |
«Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2</ref><ref>Қазақ энциклопедиясы, 6 том</ref> | «Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2</ref><ref>Қазақ энциклопедиясы, 6 том</ref> | ||
| − | = | + | {{start}} |
| − | + | {{s-bef|before=[[Ерзен хан]]}} | |
| − | + | {{s-ttl|title=[[Ақ Орда (мемлекет)|Ақ Орда]] ханы|years=1337-1340}} | |
| − | + | {{s-aft|after=[[Шымтай хан]]}} | |
| − | + | {{end}} | |
| − | + | ||
| − | + | ||
== Дереккөздер== | == Дереккөздер== | ||
<references/> | <references/> | ||
| Жол нөмірі 70: | Жол нөмірі 68: | ||
{{Ақ Орда хандары}} | {{Ақ Орда хандары}} | ||
| − | [[Санат: | + | [[Санат:Орда Ежен әулеті]] |
[[Санат:Тұлғалар]] | [[Санат:Тұлғалар]] | ||
[[Санат:Ақ Орда хандары]] | [[Санат:Ақ Орда хандары]] | ||
23:03, 2025 ж. тамыздың 3 кезіндегі түзету
Үлгі:Мемлекеттік қайраткер Мүбәрәк Қожа хан (т.ж.б. – 1343) – Ақ Орда ханы (1337 – 1340). Шыңғыс хан әулетінен шыққан, Орда Еженнің ұрпағы, Ерзен ханның ұлы.<ref>Сабитов Ж. М. Генеалогия Джучидов в 13-18 веках // Генеалогия Торе. — Алма-Ата, 2008. — 326 с. — 1000 экз. — ISBN 9965-9416-2-9</ref>
Басқаруы
1337 жылы Ақ Орданың астанасы Сығанақ қаласында хан көтерілді. Мүбәрәк Қожа жайлы деректер Муин әд-Дин Натанзи шығармаларында кездеседі. Ол Ақ Орда хандарының ішінде бірінші болып өз иелігін Алтын Орда хандарынан тәуелсіз деп жариялап, 1337–38 жылы Сығанақта өз атынан күміс ақша соқтырды. Мүбәрәк Қожаның дербестікке ұмтылуы Алтын Орда билеушілері тарапынан қатты қарсылыққа ұшыраса да 2 жыл бойы ешқандай іс әрекет жасалмады. Тек 1340 жылы Алтын Орда ханы Өзбек, Ақ Орданы қайтадан өзіне қарату үшін үлкен ұлы Тыныбекті әскермен жорыққа жібереді. Нәтижесінде Мүбәрәк Қожа ордадан қашуға мәжбүр болады, ал Ақ Ордадағы билік уақытша Тыныбектің қолына өтеді. Мұсылман авторларының айтуынша Мүбәрәк Қожа алтай мен қырғыздар арасында қашып жүріп, екі жарым жылдан соң қаза тапты. 1341 жылы Алтын Орда ханы Өзбек қайтыс болып, мұрагері Тыныбек Сарай тағын иемдену үшін Алтын Ордаға аттанады. Барар жолында, Сарайшық маңында, інісі Жәнібектің жақтастыры Тыныбекті өлтіріледі. Сүйтіп Алтын Ордадағы билік Жәнібектің қолына өтіп, ол 1344 жылғы жарлығымен Мүбәрәк Қожаның інісі Шымтайды Ақ Ордада хан қылып тағайындайды.<ref>Отырар. Энциклопедия. – Алматы. «Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2</ref><ref>Қазақ энциклопедиясы, 6 том</ref>
Үлгі:Start Үлгі:S-bef Үлгі:S-ttl Үлгі:S-aft Үлгі:End
Дереккөздер
<references/>
