Тамара Босымбекқызы Дүйсенова бетінің бастапқы мәтінін қарау

{{Мемлекеттік қайраткер
 | Есімі               = Тамара Босымбекқызы Дүйсенова
 | Суреті              = Tamara Duisenova (2024-06-26, cropped).jpg
 | Атауы               = Дүйсенова, 2024 жыл

 | Титулы              = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президент]] көмекшісі
 | Ту                  = Flag of the President of Kazakhstan.svg
 | Ту2                 = Flag of Kazakhstan.svg
 | Басқара бастады     = 14 ақпан 
 | Басқаруын аяқтады = 25 қыркүйек 2025
 | Президент           = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]
 | Ізбасары           = Президент кеңесшісі ретінде [[Алексей Владимирович Цой|Алексей Цой]]

 | Басқара бастады_2   = 5 мамыр 2020
 | Басқаруын аяқтады_2 = 7 сәуір 2022
 | Президент_2         = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]
 | Ізашары_2            = [[Аида Ғалымқызы Балаева|Аида Балаева]]
 | Ізбасары_2           = [[Ернар Жеңісұлы Баспаев|Ернар Баспаев]]

 | Титулы_3            = [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-министр орынбасары]]
 | Ту_3                = Emblem of Kazakhstan (3D).svg
 | Ту2_3               = Flag of Kazakhstan.svg
 | Басқара бастады_3   = 8 маусым 2023
 | Басқаруын аяқтады_3 = 14 ақпан 2025
 | Премьер_3            = [[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]]<br>[[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]]
 | Президент_3          = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]
 | Ізашары_3            = [[Алтай Сейдірұлы Көлгінов|Алтай Көлгінов]]
 | Ізбасары_3           = [[Ермек Беделбайұлы Көшербаев|Ермек Көшербаев]] 

 | Титулы_5             = [[Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі|Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі]]
 | Ту_5                 = Emblem of Kazakhstan (3D).svg
 | Ту2_5                = Flag of Kazakhstan.svg
 | Басқара бастады_5    = 7 сәуір 2022
 | Басқаруын аяқтады_5  = 2 қыркүйек 2023
 | Премьер_5            = [[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]]
 | Президент_5          = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]
 | Ізашары_5            = [[Серік Жамбылұлы Шәпкенов|Серік Шәпкенов]]
 | Ізбасары_5           = [[Светлана Қабыкенқызы Жақыпова|Светлана Жақыпова]]

 | Басқара бастады_6    = 25 қаңтар 2017
 | Басқаруын аяқтады_6  = 9 ақпан 2018
 | Премьер_6            = [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]
 | Президент_6          = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]
 | Ізашары_6            = Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрі ретінде өзі
 | Ізбасары_6           = [[Мәдина Ерасылқызы Әбілқасымова|Мәдина Әбілқасымова]]

 | Басқара бастады_7    = 10 маусым 2013
 | Басқаруын аяқтады_7  = 6 тамыз 2014
 | Премьер_7            = [[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]]<br> [[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]
 | Президент_7          = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]
 | Ізашары_7            = [[Серік Сақболдаұлы Әбденов|Серік Әбденов]]
 | Ізбасары_7           = Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрі ретінде өзі

 | Титулы_8             = [[Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі|Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрі]]
 | Ту_8                 = Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg
 | Ту2_8                = Flag of Kazakhstan.svg
 | Басқара бастады_8    = 6 тамыз 2014
 | Басқаруын аяқтады_8  = 25 қаңтар 2017
 | Премьер_8            = [[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]] <br> [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]
 | Президент_8          = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]
 | Ізашары_8            = лауазым пайда болды;<br>Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі ретінде өзі;<br>Денсаулық сақтау министрі ретінде [[Салидат Зекенқызы Қайырбекова|Салидат Қайырбекова]]
 | Ізбасары_8           = лауазым жойылды;<br>Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі ретінде өзі;<br>Денсаулық сақтау министрі ретінде [[Елжан Амантайұлы Біртанов|Елжан Біртанов]]

 | Титулы_9             = [[Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі|Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі]]нің орынбасары
 | Ту_9                 = Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg
 | Ту2_9                = Flag of Kazakhstan.svg
 | Басқара бастады_9    = ақпан 2013
 | Басқаруын аяқтады_9  = маусым 2013
 | Премьер_9            = [[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]]
 | тақырыпша1_9         = Министр
 | мәтін1_9             = [[Серік Сақболдаұлы Әбденов|Серік Әбденов]]

 | Басқара бастады_10   = 16 қыркүйек 2002
 | Басқаруын аяқтады_10 = қыркүйек 2006
 | Премьер_10           = [[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]]<br> [[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]]
 | тақырыпша1_10        = Министр
 | мәтін1_10            = [[Гүлжан Жанпейісқызы Қарақұсова|Гүлжан Қарақұсова]]

 | Туған күні           = 11.1.1965
 | Туған жері           = [[Қазығұрт|Ленинское]], {{туғанжері|Сарыағаш ауданы|Сарыағаш ауданында}}, [[Түркістан облысы|Шымкент облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 

 | Партиясы             = [[Аманат (партия)|Аманат]]
 | Білімі               = [[Ташкент мемлекеттік экономикалық университеті|Ташкент халық шаруашылығы институты]]
 | Ғылыми дәрежесі      = [[Ғылым кандидаты|Экономика ғылымдарының кандидаты]]
 | Сайты                = 
 | Commons              = Tamara Duisenova

 | Атағы                = Азаматтық қорғаныс аға сержанты-медбике
 | Марапаттары          = {{Қатар
 |{{ҚР Конституциясына 10 жыл}}
 |{{Барыс ордені}}
}}
{{Қатар
 |{{Құрмет ордені}}
 |{{Парасат ордені}}
 |{{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}}
}}
}}

'''Тамара Қасымқызы Дүйсенова''' (құжаты бойынша '''Босымбекқызы''',{{efn|[[#Өз өмірі|Өз өмірі]] бөлімін көріңіз}} [[11 қаңтар]] [[1965 жыл]], [[Сарыағаш ауданы]]) — [[қазақстан]]дық саясаткер және экономист, экономика ғылымдарының кандидаты, 2025 жылдан бастап [[Аманат (партия)|«Аманат»]] партиясы Саяси менеджмент академиясының директоры.

Дүйсенова бұрын [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің көмекшісі (2025), [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-министрдің орынбасары]] (2023—2025), [[Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі|Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі]] (2013—2014, 2017—2018, 2022—2023) мен [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрлігі|Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрі]] (2014—2017) қызметтерінде болған.<ref name="zakonkz" />

== Өмірбаяны ==
=== Жастық шағы және білімі ===
Тамара Дүйсенова [[1965 жыл]]ғы [[11 қаңтар]]да,<ref name="inbusiness">{{Cite web|url=https://inbusiness.kz/kz/appointment/dujsenova-tamara-bosymbekkyzy|title=Дүйсенова Тамара Босымбекқызы|lang=kk|publisher=inbusiness|date=2023-09-02|accessdate=2023-09-08}}</ref> [[Түркістан облысы|Шымкент облысы]]ның [[Сарыағаш ауданы]]ндағы Ленинское (Ленин) ауылында<ref name="informburo">{{Cite web|url=https://informburo.kz/kaz/newskaz/tamara-duisenova-premer-ministrdin-orynbasary-bolyp-tagaiyndaldy|title=Тамара Дүйсенова премьер-министрдің орынбасары болып тағайындалды|lang=kk|publisher=informburo|date=2023-06-08|accessdate=2023-09-08}}</ref> дүниеге келген.

Дүйсенова 1987 жылы [[Ташкент мемлекеттік экономикалық университеті|Ташкент халық шаруашылығы институты]]нда инженер-экономист мамандығына білім алған.<ref name="inbusiness" />

=== Саясатқа дейінгі мансабы ===
Дүйсенова еңбек жолын 1988 жылы Сарыағаш ауданының орта мектебінде информатика пәнінің мұғалімі ретінде бастаған. 1998–1992 жылдары аралығында [[Өзбек Кеңестік Социалистік Республикасы|Өзбек КСР]] Мемлекеттік жоспарлау комитеті жанындағы экономика және нормативтер ғылыми-зерттеу институтында экономист болып жұмыс істеген.<ref name="inbusiness" />

=== Саяси мансабы ===
1992 жылдан бір жыл бойы, 1993 жылға дейін [[Сарыағаш ауданы|Сарыағаш аудандық әкімдігі]]нде аға экономист болған. Бұдан кейін, 1994 жылға дейін, Дүйсенова Перизат-холдинг компаниясы бір бөлімінің жетекшісі еді.<ref name="inbusiness" />

1994–1997 жылдары Сарыағаш ауданы әкімінің кеңесшісі, орынбасары және бірінші орынбасары қызметтерінде болған. Бұдан кейін [[Шымкент қалалық әкімдігі|Шымкент қаласы әкімінің бірінші орынбасары]] болып тағайындалды. Осы қызметін Дүйсенова 1999 жылы аяқтады.

1999 жылдан 2002 жылға дейін Тамара Дүйсенова [[Оңтүстік Қазақстан облыстық әкімдігі|Оңтүстік Қазақстан облысы әкімі]]нің орынбасары қызметінде болған. Бұл жұмысы аяқталғасын, 2006 жылға дейін ол [[Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі|Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі]] болды. 2006 жылы ОҚО әкімінің орынбасары болып қайта тағайындалған Дүйсенова сол қызметте екі жыл бойы болды.<ref name="inbusiness" />

2008 жылдары Дүйсенова ЕХӘҚ министрлігінің жауапты хатшысы болып тағайындалды. 2013 жылдың ақпанында ол сол қызметін аяқтап, ол алты-ақ ай бойы сол министрліктің вице-министрі болды.<ref name="zakonkz" />

2013 жылдың 27 маусымында [[Қазақстан президенті|президент]] [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Назарбаев]] жарлығымен ЕХӘҚ министрі болып тағайындалды.<ref>{{Cite web|url=https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=31410877|title=Т. Дуйсенова назначена Министром труда и социальной защиты РК|lang=ru|publisher=online.zakon.kz|date=2013-06-27|accessdate=2023-09-08}}</ref> 2014 жылдың 6 тамызында жаңа құрылған [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрлігі|Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрі]] лауазымына тағайындалған себебімен ЕХӘҚ министрлігі тоқтатылды.<ref>{{Cite web|url=https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=31587432|title=О назначении Дуйсеновой Т.Б. Министром здравоохранения и социального развития Республики Казахстан|lang=ru|publisher=online.zakon.kz|date=2014-08-06|accessdate=2023-09-08}}</ref> 2017 жылдың қаңтарында Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрі қызметінен босатылды, министрлік ыдыратылды, Дүйсенова министрліктің тарихындағы жалғыз министрі болып қалды.

2017 жылдың 25 қаңтарында [[Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі|Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі]] қайта құрылды. Тамара Дүйсенова осы министрліктің басшысы ретінде қайта тағайындалды.<ref>{{Cite web|url=https://primeminister.kz/kz/news/tamara-duisenova-naznachena-ministrom-truda-i-sotsialnoi-zashchiti-naseleniya-rk-13979-arc|title=Тамара Дүйсенова ҚР еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі болып тағайындалды|lang=kk|publisher=[[Қазақстан премьер-министрі]]нің ресми сайты|date=2017-01-25|accessdate=2023-09-08}}</ref> Ол өзінің министрлігін 2018 жылдың 9 ақпанына дейін басқарды.<ref>{{Cite web|url=https://www.akorda.kz/kz/legal_acts/decrees/memleket-basshysynyn-zharlygymen-tamara-bosymbekkyzy-duisenova-kazakstan-respublikasynyn-enbek-zhane-halykty-aleumettik-korgau-ministri-kyzm|title=Мемлекет басшысының Жарлығымен Тамара Босымбекқызы Дүйсенова Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі қызметінен босатылды|lang=kk|publisher=[[Қазақстан президенті]]нің ресми сайты|date=2018-02-09|accessdate=2023-09-08}}</ref> Оның ізбасары болып [[Мәдина Ерасылқызы Әбілқасымова]] тағайындалды.<ref>{{Cite web|url=https://old.syrboyi.kz/negizginews/17668-mdina-blasymova-ebek-ministr-bolyp-taayyndaldy.html|title=Мәдина Әбілқасымова Еңбек министрі болып тағайындалды|lang=kk|publisher=Сыр бойы: [[Қызылорда облысы|Қызылорда облыс]]тық гәзеті|date=2018-02-09|accessdate=2023-09-08}}</ref>

2018-2019 жылдары Тамара Дүйсенова [[Аманат (партия)|Нұр Отан]] партиясының хатшысы болды. 2019 жылдың наурызынан [[Аманат (партия)|Нұр Отан]] партиясы саяси кеңесінің мүшесі және 2020 жылдың желтоқсанында партия атынан [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]] депутаттығына үміткер болды.<ref name="zakonkz" />

2019-2020 жылдары Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігіне қарайтын Еңбек ресурстарын дамыту орталығын басқарып, сол уақытта Президентке штаттан тыс кеңесші болды.

2020-2022 жылдары Президенттің көмекшісі бола жүріп, Президент Әкімшілігінің Өтініштерді қарауды бақылау бөлімінің меңгерушісі қызметін қоса атқарды.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-respublikasy-prezidentinin-komekshisi-duysenova-tamara-bosymbekkyzy-2413952 Дүйсенова Тамара Босымбекқызы]</ref>

2022 жылдың 11 сәуірінде Тамара Босымбекқызы [[Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі|Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі]] қызметіне қайта тағайындалды.<ref name="informburo" /> Министр қызметін атқарып жатқан кезінде, 2023 жылдың 8 маусымында [[Қазақстан премьер-министрі|премьер-министр]] [[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]]тың орынбасары болып тағайындалып, [[Алтай Сейдірұлы Көлгінов|Алтай Көлгінов]]тің ізбасары болды.<ref>{{Cite web|url=https://informburo.kz/kaz/newskaz/tamara-duisenova-premer-ministrdin-orynbasary-bolyp-tagaiyndaldy|title=Тамара Дүйсенова премьер-министрдің орынбасары болып тағайындалды|lang=kk|publisher=informburo|date=2023-06-08|accessdate=2023-09-08}}</ref> ЕХӘҚ министрі ретіндегі қызметін Дүйсенова 2023 жылдың 2 қыркүйегінде аяқтады,<ref>{{Cite web|url=https://www.inform.kz/kz/svetlana-zhakypova-enbek-zhane-halykty-aleumettik-korgau-ministri-boldy_a4107502|title=Светлана Жақыпова Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі болды|lang=kk|publisher=[[kazinform]]|author=ҚАПАЛБАЕВА, Жанат|date=2023-09-02|accessdate=2023-09-08}}</ref> бірақ премьер орынбасары болуын жалғастыра берді.<ref>{{Cite web|url=https://azattyq-ruhy.kz/news/60110-tamara-duisenova-ukimet-basshysynyn-orynbasary-boldy|title=Тамара Дүйсенова Үкімет басшысының орынбасары болды|lang=kk|publisher=Азаттық рухы|date=2023-09-02|accessdate=2023-09-08}}</ref>

2025 жылы 14 ақпанда Премьер-министрдің орынбасары лауазымынан босатылып, Президент көмекшісі болып тағайындалды.<ref>{{Cite web|url=https://www.akorda.kz/kz/tb-duysenova-turaly-1414415|title=Т.Б. Дүйсенова туралы|lang=kk|publisher=Азаттық рухы|date=2025-02-14|accessdate=2025-02-14}}</ref> 2025 жылы 25 қыркүйекте лауазымынан босатылды.<ref>{{Cite web|url=https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlygymen-tamara-bosymbekkyzy-duysenova-kazakstan-respublikasy-prezidentinin-komekshisi-lauazymynan-bosatyldy-258343|title=Мемлекет басшысының Жарлығымен Тамара Босымбекқызы Дүйсенова Қазақстан Республикасы Президентінің көмекшісі лауазымынан босатылды|lang=kk|publisher=Азаттық рухы|date=2025-09-25|accessdate=2025-09-25}}</ref>

2025 жылдың аяғында [[Аманат (партия)|«Аманат»]] партиясына қарасты Саяси менеджмент академиясының директоры болып тағайындалды.

== Өз өмірі ==
Тамара Дүйсенова [[Қазақ тілі|қазақ]], [[Орыс тілі|орыс]], [[Ағылшын тілі|ағылшын]], [[Неміс тілі|неміс]] және [[Өзбек тілі|өзбек]] тілдерін меңгерген.<ref name="zakonkz" />

Тамара Дүйсенова әкесінің «азан шақыртқан» және шынайы есімі Қасым екенін және әкесінің есімі Қасымқызы деп жазылса дұрыс көретінін айтып кеткен. Дүйсенованың сөзінше қазақтың дәстүрлік себебінен құжатта әкесінің аты Босымбек деп жазылып қалған.<ref>{{Cite web|url=https://kaz.nur.kz/society/1063514-tamara-duysenova-akesininh-aty-nege-ek/|title=Тамара Дүйсенова әкесінің аты неге екі түрлі жазылатынын түсіндірді|lang=kk|publisher=NUR.kz|date=2016-03-04|accessdate=2023-09-08}}</ref>

== Марапаттары ==
Тамара Дүйсенованың марапаттар тізімі:<ref name="zakonkz" />
* [[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалі|Қазақстан тәуелсіздігіне 10 жыл медалі]] (2001);
* [[Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалі]] (2005);
* [[Құрмет ордені]] (2010);<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref>
* 3-дәрежелі [[Барыс ордені]] (2024).<ref>{{Cite web|url= https://informburo.kz/kaz/newskaz/respublika-kuni-qarsanynda-galymdar-mugalimder-qutqarusylar-men-ondiris-uzdikteri-marapattaldy |title= Республика күні қарсаңында ғалымдар, мұғалімдер, құтқарушылар мен өндіріс үздіктері марапатталды |lang= kk |work= informburo.kz |date= 2024-10-23 |accessdate= 2024-10-23}}</ref>

== Қосымша ақпарат ==
{{Notelist}}

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Олжас Бектеновтің министрлер кабинеті}}
{{Әлихан Смайыловтың министрлер кабинеті}}
{{Бақытжан Сағынтаевтың министрлер кабинеті}}

[[Санат:Қазақстан саясаткерлері]]
[[Санат:Қазақстан экономистері]]
[[Санат:Саясаттағы Қазақстан әйелдері]]
[[Санат:Қазақстан денсаулық сақтау министрлері]]
[[Санат:Қазақстан еңбек министрлері]]
[[Санат:Қазақстан премьер-министрінің орынбасарлары]]