Есмұхан Несіпбайұлы Обаев бетінің бастапқы мәтінін қарау

{{Жақында қайтыс болған}}
{{Кинематограф
| есімі                    = Есмұхан Несіпбайұлы Обаев 
| шынайы есімі             = 
| сурет                    = Есмұхан Обаев.png
| сурет атауы              = Обаев, 2011 жыл
| туған кездегі есімі      = 
| туған күні               = 23.06.1941
| туған жері               = [[Кеген (ауыл)|Кеген]], {{туғанжері|Кеген ауданы|Райымбек ауданында}}, [[Алматы облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
| қайтыс болған күні       = 16.04.2026 
| қайтыс болған жері       = 
| мамандығы                = {{hlist|[[Режиссёр|Театр режиссёрі]]|{{актер|Қазақстан}}|[[педагогика|театр педагогы]]|театр қайраткері|мәдениет қайраткері}}
| азаматтығы               = {{USSR}} (1941–1991)<br />{{KAZ}} (1991–2026)
| белсенді жылдары         = 1960–2026
| бағыты                   = {{hlist|[[Драма]]|[[мелодрама]]}}
| ұжымы                    = 
| марапаттары              = {{қатар
 | {{1 дәрежелі Барыс ордені}}
}}
{{қатар
 | {{2 дәрежелі Барыс ордені}}
 | {{Парасат ордені}}
 | {{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}}
}}
{{қатар
 | {{Астанаға 10 жыл медалі}}
 | {{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}}
 | {{ҚР Конституциясына 20 жыл}}
 | {{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}}
}}
{{қатар
 | {{Астанаға 20 жыл медалі}}
}}
{{қатар
 | {{Қазақ КСР халық әртісі}}
 | {{Қазақ КСР еңбек сіңірген өнер қайраткері}}
 | {{Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері}}
}}
| сайты                            =
}}
'''Есмұхан Несіпбайұлы Обаев''' ([[23 маусым]] [[1941]], [[Кеген (ауыл)|Кеген]], [[Кеген ауданы]], [[Алматы облысы]] – [[16 сәуір]] [[2026]])<ref name=":0">{{Cite web|url=https://kaz.tengrinews.kz/kazakhstan_news/kazakstannyin-halyik-arts-esmuhan-obaev-dunieden-ozdyi-373170/ |title=Қазақстанның халық әртісі Есмұхан Обаев дүниеден озды |lang=kk |work=Tengrinews.kz |date=2026-04-16 |accessdate=2026-04-16}}</ref> — кеңестік және қазақстандық [[актёр]], [[режиссёр|театр режиссёрі]], театр қайраткері, [[профессор]], [[Қазақ КСР халық әртісі]] (1988), Қазақ КСР Еңбек сіңірген өнер қайраткері (1975), «Тарлан» тәуелсіз платинды сыйлығының лауреаты, [[Барыс ордені|Барыс]], [[Парасат ордені|Парасат]] ордендерінің иегері, Қазақстанның мәдениет саласындағы мемлекеттік степендиясының лауреаты.

==Өмірбаяны==
Есмұхан Несіпбайұлы 1941 жылғы 23 маусымда [[Алматы облысы]]ның [[Кеген ауданы]]ндағы Кеген ауылында дүниеге келген. [[Ұлы жүз]]дің [[Албан руы|Албан]] тайпасынан шыққан.<ref>{{кітап
 |авторы         = Алмабеков Т.
 |бөлімі         = Албан ата энциклопедиялық шежіре.
 |бөлім сілтемесі  = 
 |тақырыбы         = 
 |шынайы атауы     = 
 |сілтеме          = https://emirsaba.org/pars_docs/refs/9/8452/8452.pdf
 |уикитека         = 
 |жауапты     = 
 |басылым     = 
 |орны        = Алматы
 |баспасы     = 
 |жыл         = 2003
 |томы        = 
 |беттері     = 
 |барлық беті    = 1352
 |сериясы      = 
 |isbn         = 9965-00-838-8
 |тиражы       = 
}}</ref>

1960–1964 жылдары ол [[Қазақ ұлттық консерваториясы]]ның театр факультетінің режиссерлік бөлімін үздік бітірген.

Обаев 2026 жылғы 16 сәуірде қайтыс болды.<ref name=":0" />

==Еңбек жолы==
* 1965–1967 жылдары ол [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры]]ның қоюшы–режиссері болып, «Жаяу Мұса» (З.Ақышев), «Боран» (Т.Ахтанов), «Көзілдірік» (Б.Майлин) қойылымдарында режиссерлік  қабілетін танытты. Жас режиссер шеберлігін шыңдай түсу үшін Қазақстанның Мәдениет министрлігі Коллегия алқасының шешімімен Мәскеудегі М.Горький атындағы академиялық театрына (МХАТ) екі жылдық жоғарғы курсқа жіберілді.
* 1968–1970 жылдары МХАТ-та КСРО халық артисттері  М.Н.Кедров  пен И.М.Раевскийден дәріс алып, олардың «Ревизор» (Н.Гоголь), «Сүйікті алдамшы» (А.Тур) қойылымдарына көмекші-режиссер болды;
* 1970–1972 жылдары  [[Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ Мемлекеттік Академиялық балалар мен жасөспірімдер театры]]нда қоюшы–режиссер болып, Б. Майлиннің «Шұға», С. Мұқановтың «Мөлдір махаббат», «Қашқар қызы», «Ботагөз», М.Кәрімнің «Ай тұтылған түн», Ә.Әлімжановтің «Махамбеттің жебесі», Қ.Мұхамеджановтың «Өзіме де сол керек», т.б. пьесаларды қойды.
* 1972–1992 жылдары [[Шығыс Қазақстан облыстық Абай атындағы Қазақ музыкалық-драмалық театры]]ның көркемдік жеткшісі болды. Бұл жиырма жыл Батыс, орыс, қазақ классиктерімен қатар, бүгінгі күн драматургтерінің  пьесса сахнаға шығарған айрықша кезеңі болды.
* 1992–1995 жылдары  [[Қазақ ұлттық өнер академиясы]]ның ректоры болды. Бұл басшылық қызыметінде жүріп, оқу орнының тәуелсіздік талаптарына сәйкес қайта жаңғыртуына үлкен үлесін қосты.
* 1995–2001 жылдары [[Қазақстан Республикасының Мәдениет министрлігі]]нің бірінші орынбасары, ҚР Мәдениет Комитеті төрағасының орынбасары лауазымды қызыметтерін атқарып, кәсібіи Қазақ өнерінің өркендеп, өсуіне үлкен үлесін қосты. 
* Германия, Үндістанда, Кореяда, Қытайда, Ресейде, Өзбекстанда, Қырғызстанда және тағы басқа алыс-жақын шетелдерде өткен қазақ өнері мен мәдениетінің күндерінің көркемдік жетекшісі болды;
* 2001–2013 жылдары [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры]]ның көркемдік–жетекшісі.  
* 2013 жылдан бастап [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры]]ның бас директорының кеңесшісі лауазымды қызыметін абыраймен атқарып келеді.

==Кәсіби шығармашылығы==
Н. Гогольдің «Үйлену», «Ревизор», М. Горькийдің «Шыңырау түбінде», У. Шекспирдің «Асауға – тұсау», Ғ. Фаизидің  «Башмағым», С. Құдаштың «Құдаша», У. Гаджибековтің «Аршын мал алан», О. Иоселианидің «Арбаң аман болсын», ұлттық  классикадан М. Әуезовтің «Абай», «Қарагөз», «Айман-Шолпан», «Еңлік-Кебек», «Дос – Бедел дос»,  Ғ. Мүсіреповтің «Қыз Жібек», «Ақан сері-Ақтоқты», «Қозы Көрпеш-Баян сұлу», С. Мұқановтың «Шоқан Уәлиханов» пьесаларын, Е. Рахмадиев, Ғ.Мүсіреповтің «Қайран, Майрасын», сондай-ақ, Т. Ахтанов, С. Шаймерденов, Қ. Мұхамеджанов, Ә. Тарази, С. Жүнісовтердің драмалық шығармаларымен қатар, драматургияға 1975–1990 жылдары келген жас буын өкілдері О. Бөкеевтің «Құлыным менің», «Зымырайды поездар», Д. Исабековтің «Әпке», «Перизат», Т. Нұрмағамбетовтің «Ескі үймен қоштасу», Н. Оразалиннің «Тас киіктер», Р. Сейсенбаевтың «Өзіңді ізде»,  «Қазбектің оралуы», «Түнгі диалог», Б. Мұқайдың «Сергелдең болған серілер»,  «Қош бол, ертегім!» пьесаларының тұңғыш қойылымдарын  сәтті жүзеге асырып, рухани айналымға түсірді.

Ұзақ жылғы режиссерлік қызметінде Абайдың 150 жылдығы, Жамбылдың 150 жылдығы, М.Әуезовтың 100 жылдығы және Түркістанның 1500 жылдығы, Тараздың 2000 жылдық  мерйтойларында ұлттық мерекелік қойылым топтарын басқарып, шығармашылық ізденістерін жоғарғы дәрежеде екеінін тағыда дәледеді.
Күләш Байсейітова атындағы Ұлттық опера балет театрында, облыстық көптеген қазақ және орыс, сондай-ақ, Орта азия театрларында  100-ден аса өзінің қойылымдарын қойды.

==Марапаттары==
Шығармашылық зор жетістіктері, кәсіби ұлттық өнерді дамытуға сіңірген еңбектері бағаланып:
* 1975 жылы Қазақ КСР Еңбек сіңірген өнер қайраткері құрметті атағы
* 1988 жылы [[Қазақ КСР халық әртісі]] құрметті атағы
* 1993 жылы «Өнертану ғылымының профессоры» ғылым атағы;
* 2004 жылы Театр өнеріне қосқан зор үлесі үшін «Бас Платинды Тарлан» сыйлығы
* 2007 жылы [[Парасат ордені]]
* 2011 жылы [[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалі]]
* 2014 жылы ҚР тұңғыш президентінің жарлығымен ІІ дәрежедегі [[Барыс ордені]]
* 2016 жылы [[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 25 жыл медалі]] және
* 2016 жылғы [[Елбасы|ҚР тұңғыш президенті — Елбасы]]ның мәдениет саласы бойынша мемлекеттік степендиясымен
марапатталды.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{DEFAULTSORT:Обаев, Есмұхан Несіпбайұлы}}
[[Санат:Қазақстан театр режиссёрлері]]
[[Санат:Өнертану докторлары]]
[[Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткерлері]]
[[Санат:Қазақстан халық әртістері]]
[[Санат:Тәуелсіз "Тарлан" сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Қазақстан театр педагогтары]]
[[Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары]]
[[Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері]]
[[Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясының профессорлары]]