Айдаркен

Қазақ Энциклопедиясы жобасынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу

Үлгі:Елді мекен

Айдаркен (Үлгі:Lang-ky) — Қырғызстанның Баткен облысы, Қадамжай ауданындағы қала. 2025 жылдың 1 қазанындағы жағдай бойынша Айдаркен қаласының халқы 11 759 адамды құрады.<ref>Үлгі:Citeweb</ref>

Географиялық сипаттама

Ол Ақ-Су өзенінің бір саласынан пайда болған тау жазығында (биіктігі шамамен 2000 метр) орналасқан. Бассейн Алай жотасының тауларымен қоршалған. Ферғана алқабынан шығатын жол Айдаркенге апарады, ол жерден Каннибадамға қарай жалғасады. Аудан орталығы Айдаркеннен шығысқа қарай 45 шақырым жерде орналасқан.

Тарихы

Қаланың құрылған күні 1941 жыл болып саналады. Сол кезде 1920 жылдары табылған сынап кен орнының жанында Хайдарқан жұмысшылар қонысының құрылысы басталды. Хайдарқан қырғыз тілінде «үлкен кеніш» дегенді білдіреді. Дегенмен, кеніш игерілмес бұрын да осы жерде аттас қырғыз малшыларының қонысы болған. 2016 жылы қоныстың атауы Айдаркең болып өзгертілді, ал алты жылдан кейін оған қала мәртебесі берілді.<ref>Үлгі:Citeweb</ref>

Экономикасы және инфрақұрылымы

«Айдаркен сынап зауыты» АҚ жұмыс істейді. Қалада үш мемлекеттік мектеп (қырғыз, орыс және тәжік тілдерінде), музыка мектебі, төрт кітапхана, аурухана, отбасылық медициналық орталық, дәріхана және мәдени орталық бар. Қала маңында сынап кені өндіріледі.

Көрнекі орындары

Айдаркен Сел-Үңкүр үңгірімен әйгілі. 1985 жылы сол жерден Орталық Азиядағы адам қызметінің ең көне іздері табылды. Тас құралдар мен адам бас сүйектері 1-1,5 миллион жыл бұрынғы кезеңге жатады. Сел-Үңкүр қазір туризм нысаны болып табылады.

Дереккөздер

Үлгі:Дереккөздер