Чиатура
Чиатура (Үлгі:Lang-ka) — Грузиядағы қала, Имерети аймағы, Чиатура муниципалитетінің әкімшілік орталығы.<ref>Үлгі:Citeweb</ref> Чиатура қаласының халқы 2026 жылы 12 803 адамды құрады.<ref>Үлгі:Citeweb</ref>
Географиялық сипаттамасы
Ол Имерети аймағында, Үлкен Кавказдың етегінде, Квирила өзенінде, теңіз деңгейінен 149 м биіктікте орналасқан. Тбилисиге темір жол арқылы қашықтық 220 км. Теміржол стансасы Грузия темір жолының Зестапони-Сачхере желісінде орналасқан.
Чиатура қысы орташа суық және жазы салыстырмалы түрде құрғақ, ыстық. Ауаның орташа температурасы +14°C (қаңтарда +2,4°C, шілдеде +23,1°C), абсолютті минимум -20°C, ал жауын-шашынның ең көп мөлшері +42°C.
Тарихы
Чиатураның тарихы өте қысқа. Мұнда XIX ғасырдың соңында марганец табылып, шахталар көбейе бастады. 1921 жылы Чиатурада кен өндіру және өңдеу зауыты салынды. Сол жылы ауыл қала мәртебесін алды. Чиатура марганец өндірумен қатар мәрмәр мен кварц құмын да өндірді, құм-әк кірпіш зауыты, киім фабрикасы және шай фабрикасы болды.<ref>Үлгі:Citeweb</ref>
Экономикасы және инфрақұрылымы
Чиатура — кеңес дәуірінде дамыған типтік қала. Чиатураның ерекшелігі — марганец кені зауыты мен қаланың «таулы» аудандарын «ойпатты» тұрғын аудандармен байланыстыратын аспалы жол. Аспалы жол тек өнеркәсіптік мақсаттарда ғана емес, сонымен қатар муниципалдық көлік қызметі ретінде де қолданылады.<ref>Үлгі:Citeweb</ref>
Чиатура — Закавказьедегі марганец өндіру және өңдеудің ең маңызды орталықтарының бірі. Қаланың негізгі кәсіпорны - 3500 адам жұмыс істейтін Чиатура марганец кен орны. Чиатура ферроқорытпа зауытына марганец концентратын жеткізеді. Қазіргі уақытта Чиатурада өндірілетін марганец Грузияның жалпы экспортының маңызды құрамдас бөлігі болып табылады. Ғимарат қаптамасы үшін ең жақсы материал болып табылатын жоғары сапалы кварц құмы қала маңында өндіріледі. Ашық карьерде қызыл, қызғылт және сұр мәрмәрді өңдейтін Салити мәрмәр кен орны орналасқан.
Қалада Тбилиси мемлекеттік университеті мен Грузия техникалық университетінің филиалдары, байланыс факультеті, жаңа техниктер станциясы және Чиатура тау-кен металлургия мектебі бар. Қалада сондай-ақ тоғыз мемлекеттік мектеп, бір мектеп-интернат, бір жекеменшік мектеп, бір теологиялық мектеп, бір гимназия, үш спорт мектебі, үш музыка мектебі, екі көркемсурет мектебі және 13 балабақша бар.
Қалада медициналық мекемелер бар: қалалық емхана, санаторий-профилакторий, амбулаториялық емхана, Чиатура-Сачхере аймағының мүгедектері мен қарттарына арналған медициналық оңалту орталығы, 5 стоматологиялық кабинет, балалар емханасы, перзентхана, психоневрологиялық клиника, массаж орталығы, туберкулезге қарсы диспансер, 3 ескі және бір жаңа көпфункционалды.
Чиатурада «Чиатура» футбол клубы бар. Сондай-ақ, онда футбол, регби, баскетбол, теннис, бокс, дзюдо, күрес, грек-рим күресі, жүзу, каратэ және жеңіл атлетика мектептері бар. Қалада 11 700 көрерменге арналған орталық стадион және 2500 көрерменге арналған қосалқы стадион бар.
