Қарақабақ қалашығы
Үлгі:Көне қалашық Қарақабақ қалашығы — Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген ІІІ ғасыр мен VI ғасырдың басы және ІХ–Х ғасырлардағы көне қалашық орны.
Орналасқан жері
Түпқараған ауданы, Таушық ауылынан 17 км солтүстік-шығыс бағытта орналасқан.
Қалашық сипаты
Қалашық Маңғыстау МТМҚ ММ қызметкерлерімен есепке алынып, 2006 жылы зерттелген.
Қалашық үлкен үстірт бөлшегінің ауданы мен айналасын құрап, 50 га аумақтағы Қарабақ шатқалының сағасындағы Емді үстіртінің жоғары тұсында орналасқан.
Шатқалдың сағасы Қошақ шығанағының ең бір ыңғайлы, жайлы жері. Мойнақтың үстірт бөлшегі мен үстірттің түйісер тұсында табиғи терең ордың алдында 70 м созылған қамал қабырғаларының қалдықтары жал болып жатыр. Осы маңдағы 10 га жерде кішігірім үйіліп төбеленген тас құрылыс қаландылары бар. Оның арасындағы диаметрі жағынан ең үлкені 25 м. Қалашықтың барлық ауданында қол және шарықта жасалған қыш ыдыстардың сынықтары, жануарлардың сүйектерінің бөліктері, темір мен мыстың өңделген қалдықтары кездеседі. Қыш шарықта жасалған ыдыстардың кешені мүмкін хазар кезеңімен мерзімделеді.
Үстірт бөлшегінің батыс және солтүстік-шығыс жағында көтерілу үшін қашалған соқпақ байқалады. Шатқалдың батыс сағасының шетінде жекелеген бұзылған дөңгелектенген көптеген үйінді-үйіктер: мола, қоршаулары бар. Шатқалдан шыға берісте төрт бұрышты құрылыстардың ірге тастары шашылып жатыр. Шатқалдың сағасында кей аймақтарда орта ғасырларға жатқызылатын қыш ыдыстар кездеседі. Шатқалдың сол жақ қолтығындағы құздың арнасында тұщы бұлақ көзі бар. Осы жерде құздың жартастарында көптеген орта ғасырлық таңбалар, руналық таңба, белгілер және араб жазулары бедерленген. Суреттердің бір бөлігі бүлінген. Петроглифті тастар Қарабақ шатқалының сағаларында жиі кездеседі.
Ескерткіште археолологиялық зерттеулер жүргізілмеген. Алдын-ала қалашықты кешенінің мерзімделуі IX–X ғасырлар деп айтуға болады. Алайда, бұл жерден анағұрлым кейінгі уақыттың материалдары да жиі кездеседі.<ref>М19 Қазақстан Республикасының тарихи-мәдени ескерткіштерінің жинағы. Маңғыстау облысы. - Өскемен: AsT prime, 2012. - 600 бет. ISBN 978-601-06-2031-5</ref>
