Масаллы

Масаллы (Үлгі:Lang-az) — Әзербайжанның оңтүстік-шығысындағы қала, Масаллы ауданының әкімшілік орталығы.<ref>Үлгі:Citeweb</ref> Масаллы халқының саны 2026 жылғы мәліметтер бойынша 9 100 адамды құрады.<ref>Үлгі:Citeweb</ref>

Географиялық сипаттамасы

Масаллы қаласы Әзербайжанның оңтүстік-шығыс бөлігінде, Каспий теңізінің жағалауында, Ленкоран ойпатында, Вилашчай өзенінің аңғарының бір жағымен созылып жатыр. Жақын маңында Талыш таулары мен Хиркан ұлттық саябағы орналасқан. Бакуге дейінгі қашықтық 260 км.

Климаты субтропиктікке жақын, құрғақ мезгілде де жауын-шашын жеткілікті. Орташа жылдық температура 12,5°C, тамыз айы ең жылы ай (26°C дейін), ал қаңтар айы ең суық (-1,4°C дейін). Қысы жұмсақ және қысқа, жазы ыстық және ұзақ, ал көктем мен күз жылы, шуақты күндер көп.<ref>Үлгі:Citeweb</ref>

Тарихы

Масаллы — ежелгі қоныс. Ол орта ғасырларда пайда болған және әртүрлі уақытта әртүрлі аймақтық құрылымдардың құрамында болған. Бір теория бойынша, бұл аймақта Масал тайпасы өмір сүрген, ал Масалли олардың ең ірі қонысы болған. Басқа бір теория бойынша, қоныс ирандық талыш халқының мекені Мосул қаласынан шыққан адамдармен құрылған.

18 ғасырдың ортасынан бастап Масаллы Талыш (Ләнкәран) хандығының құрамына кірді. 1841 жылы ол Ресей империясына қосылып, Баку губернаторлығының Ләнкәран ауданының құрамына кірді. Кеңес өкіметі орнағаннан кейін Масаллы Әзірбайжан КСР-нің құрамына кірді, ал 1930 жылы Масаллы ауданының орталығы болды. 1960 жылы Масаллыға қала мәртебесі берілді.<ref>Үлгі:Citeweb</ref>

Экономикасы және инфрақұрылымы

Масаллыда құрылыс материалдары мен пластмасса өнеркәсібі жақсы дамыған. Сондай-ақ, тамақ өңдеу кәсіпорындары (нан-тоқаш, шарап зауыты және басқалары) бар. Қалада екі шарап зауыты, төрт шай фабрикасы және минералды су зауыты орналасқан. Айналасындағы аумақта жүзім шаруашылығы мен шарап жасау да жақсы дамыған. Қалада май-ірімшік зауыты, көкөніс консервілеу зауыты және темекі ашыту зауыты, сондай-ақ агроөнеркәсіптік кешен, ет өңдеу зауыты, сүт зауыты және иіру-тоқыма фабрикасы бар.

Орталықта, өзеннің жанында кеңес дәуіріндегі мәдениет сарайы орналасқан, оның алдында ақын Низамидің мүсіні бар. Қалада Олимпиадалық стадион, «Масаллы» футбол клубы орналасқан.

Көрікті жерлері

Қаланың сәулет ескерткіштеріне Жұма мешіті мен монша (екеуі де XIX ғасырда салынған) жатады. Қалада екі мұражай бар. Тарихи-этнографиялық мұражайда археологиялық және тарихи ескерткіштерге бай коллекциялар жинақталған. Екінші мұражай Әзербайжанның бұрынғы президенті Гейдар Әлиевке арналған. Истису атты әйгілі емдік бұлақ қаладан 15 шақырым жерде, Домбалов тауында орналасқан.<ref>Үлгі:Citeweb</ref>