Жалқаулық

Жалқаулық — адамның жұмысқа, оқуға, міндетке мойымайтын еріншек, бойкүйез мінезі. Қазақ дәстүрінде еңбекқорлықтың қарсылысы ретінде мақал-мәтелдерде («Жалқауға мал жуымас», «Жалқау – өзіне жау») сынап, ұрпаққа тыйым салады.

Жалқаулық қоғамдағы орны

Жалқаулық – адамзаттың ежелден келе жатқан жаман әдеті. Қазақ халқы бұл кемшілікті еңбеккерліктің қарсылысы деп бағалап, мақал-мәтелдермен сынадым: «Жалқауға мал жуымас», «Жалқау тек жатар, ырысы қашар». Бұл сөздердің терең мағынасы бар: еңбексіз адам өзінің болашағын өзі құртады. Абай Құнанбайұлы еріншектікті «күллі өнердің дұшпаны» деп атаса, Шәкәрім Құдайбердіұлы оны құрдымға жетелейтін дерт санапты. Қазақ дәстүрінде еңбек – өмірдің негізі. Ауыл шаруашылығында, мал шаруашылығында таң атпай еңбек ету әрбір отбасының міндеті болды. Жалқаулыққа орын болмады, себебі ол отбасылық бірлікті, рулық тәртіпті бұзады. Дана халқымыз «Еріншек дүниеден құр қалады» деп ескерткен. Бұл – ұрпаққа берілетін тәрбиелік сабақ.

Қазіргі қоғамда жалқаулық жаңа түрде көрініс береді. Смартфон, әлеуметтік желілер уақытты босқа өткізуге мүмкіндік береді. Жастар мақсат қойғанымен, оны жүзеге асыруға ерінеді. Нәтижесінде кедейлік, надандық, өкініш қалады. Еңбек адамды жетілдіретін құрал, ал жалқаулық тоқтататын кедергі. Дәстүрлер арқылы жалқаулықты тыйымдау қоғамдық бірлікті нығайтты. Мақал- мәтелдер, ақын сөздері ұрпаққа жігер сіңірді. «Еңбек – қуаныш, жалқаулық айрылмас азап» деген сөз бүгінгі күнге де өзекті. Сондықтан әр адам өзінің бойындағы осы жаман әдеттен арылып, еңбекке ден қойса, жеке және қоғамдық өмір гүлденеді.<ref>first=0.A. |title=ЕҢБЕКҚОРЛЫҚ// ЖАЛҚАУЛЫҚ КОНЦЕПТІЛЕРІНІҢ ВЕРБАЛДЫЗАЦИЯСЫ ҚАЗАҚ ФОЛЬКЛОРЫНДА |url=https://bulletin-

philology.ablaikhan.kz/index.php/j1/ar ticle/download/1154/311/5033

|journal=Филология және лингвистика |volume=2 |year=2016 |pages=45-47}} [web:68]

Үлгі:Cite web [web:108]

Үлгі:Cite web</ref>

Дереккөздер

first=0.A. |title=ЕҢБЕКҚОРЛЫҚ// ЖАЛҚАУЛЫҚ КОНЦЕПТІЛЕРІНІҢ ВЕРБАЛДЫЗАЦИЯСЫ ҚАЗАҚ ФОЛЬКЛОРЫНДА |url=https://bulletin-<ref>Благоловина</ref>

philology.ablaikhan.kz/index.php/j1/ar ticle/download/1154/311/5033<ref>Philology ablaikhan. kz</ref>

|journal=Филология және лингвистика |volume=2 |year=2016 |pages=45-47}}<ref>Филология және линнвистика</ref>