Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Жетітөбе (оба)"

Қазақ Энциклопедиясы жобасынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
ш (1 түзету)
Жол нөмірі 1: Жол нөмірі 1:
'''Жетітөбе''' — ежелгі дәуірлерден [[Жамбыл облысы]] аумағында сақталған [[обалар]] тобының атауы. Бірінші тобы [[Жуалы ауданы]]нда орналасқан. Мұнда диаметрі 8 м-ден 100 м-ге дейін жететін, биіктігі 0,5 — 12 м 20 оба табылған. Екінші тобы [[Байзақ ауданы]]нда. 19 обаның диаметрі 5 — 37 м, биіктігі 0,2 — 4 м. Обалар тас және ұсақ қиыршық араластыра топырақтан тұрғызылған. Жетітөбе — 2 қорымынан көлемі шағын 2 [[оба]] зерттелді. Мүрделерді шұңқыр қабірлерде шалқасынан жатқыза, бастары солтүстік-батысқа қаратыла жерленген. Мұндағы бір қабірден мүрденің бас жағына қойылған үш қыш құмыра табылды. Жерлеу ғұрпы, обалардың құрылысы мен заттай табылған деректерге сүйеніп Жетітөбе обаларын б. з. б. 5 — 4 ғ-ларға жатқызуға болады. Ескерткіштер ежелгі [[сақ]] тайпаларының мұралары болып табылады. Әсіресе, Жетітөбе-1 қорымында кездесіп отырған аса үлкен обалар сақ қауымында орын алған [[әлеуметтік жіктеу]] процесінің тереңге барғанын, тайпалар арасында билеуші [[ақсүйек]]тер тобының қалыптасқанын көрсетеді.
+
[[Сурет:Жетітөбе қорымы.jpg|thumb|right|250px|Жетітөбе қорымы.]]
==Дереккөздер:==
+
'''Жетітөбе қорымы''' [[Жамбыл облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі]]не енген археология ескерткіші. Ескерткіш туралы алғашқы мәліметтер ХІХ ғасыр аяғына жатады және сол кезеңдерде шығыс тізбектегі «патша» обаларының біреуі.
Қазақ ұлттық энциклопедиясы
+
{{Суретсіз мақала}}
+
  
{{wikify}}
+
==Географиялық орны==
 +
Қорым [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]] [[Ақбұлым]] ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 5 шақырым жерде, [[Қаратау жотасы (Тянь-Шань)|Қаратау жотасы]]ның солтүстік баурайындағы тау алды белдеуінде орналасқан.
  
[[Санат:Қазақстан тарихы]]
+
==Сипаттамасы==
[[Санат:Тарих]]
+
«Жетітөбе қорымы» [[ерте темір дәуірі]] [[археология]]лық ескерткішінде қазба жұмыстары кезінде табылған алтыннан жасалған бұйым сынықтары, [[сақтар|сақ]] дәуіріндегі металл өңдеудің жоғарғы дәрежеде дамығандығын көрсетеді. Тиграхауда сақтары Жетісу, Тянь-Шань таулары, Сырдарияның орта ағысын мекендеген. Жетісу алқабы олардың жиі қоныстанған орталығы болған. Шошақ бөрікті сақтар осы күнгі Ташкент аймағында, Солтүстік Қырғызстан, Оңтүстік Қазақстан және Жетісу жерінде өмір сүрген.
  
 +
Отырықшы мал шаруашылығымен сақтардың аз ғана бөлігі айналысты. Негізінен [[Оңтүстік Қазақстан]]да Талас, Шу өзендерінің бойларында дамыды. Сақтар сондай-ақ егіншілікпен айналысты. Сақ заманында кен ісі мен руда шикізатын өңдеу өткен дәуірмен салыстырғанда едәуір ілгеріледі. Одақты сақ көсемдерінің кеңесі сайлаған патшалар биледі.Тайпа көсемдерін тайпа мүшелері сайлады. Сақ қоғамында мүлік теңсіздігі таптың айырмашылықтарға ұласа бастайтын деңгейге жетті. «Жетітөбе қорымы» – соның бірден-бір дәлелі. «Патшалар қорымы» саналатын обаларда сақ билеушілері жерленгендігі олардың алтынмен апталған киімдерінен белгілі болып отыр.<ref>Қазақстанның өңірлік қасиетті нысандары. — Астана: Фолиант, 2017. — 504 б.</ref>
  
{{stub}}
+
== Дереккөздер ==
 +
{{дереккөздер}}
 +
 
 +
[[Санат:Қазақстан обалары]]
 +
[[Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері]]
 +
[[Санат:Жамбыл облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері]]

15:06, 2025 ж. қыркүйектің 30 кезіндегі түзету

Сурет:Жетітөбе қорымы.jpg
Жетітөбе қорымы.

Жетітөбе қорымыЖамбыл облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археология ескерткіші. Ескерткіш туралы алғашқы мәліметтер ХІХ ғасыр аяғына жатады және сол кезеңдерде шығыс тізбектегі «патша» обаларының біреуі.

Географиялық орны

Қорым Жамбыл ауданы Ақбұлым ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 5 шақырым жерде, Қаратау жотасының солтүстік баурайындағы тау алды белдеуінде орналасқан.

Сипаттамасы

«Жетітөбе қорымы» ерте темір дәуірі археологиялық ескерткішінде қазба жұмыстары кезінде табылған алтыннан жасалған бұйым сынықтары, сақ дәуіріндегі металл өңдеудің жоғарғы дәрежеде дамығандығын көрсетеді. Тиграхауда сақтары Жетісу, Тянь-Шань таулары, Сырдарияның орта ағысын мекендеген. Жетісу алқабы олардың жиі қоныстанған орталығы болған. Шошақ бөрікті сақтар осы күнгі Ташкент аймағында, Солтүстік Қырғызстан, Оңтүстік Қазақстан және Жетісу жерінде өмір сүрген.

Отырықшы мал шаруашылығымен сақтардың аз ғана бөлігі айналысты. Негізінен Оңтүстік Қазақстанда Талас, Шу өзендерінің бойларында дамыды. Сақтар сондай-ақ егіншілікпен айналысты. Сақ заманында кен ісі мен руда шикізатын өңдеу өткен дәуірмен салыстырғанда едәуір ілгеріледі. Одақты сақ көсемдерінің кеңесі сайлаған патшалар биледі.Тайпа көсемдерін тайпа мүшелері сайлады. Сақ қоғамында мүлік теңсіздігі таптың айырмашылықтарға ұласа бастайтын деңгейге жетті. «Жетітөбе қорымы» – соның бірден-бір дәлелі. «Патшалар қорымы» саналатын обаларда сақ билеушілері жерленгендігі олардың алтынмен апталған киімдерінен белгілі болып отыр.<ref>Қазақстанның өңірлік қасиетті нысандары. — Астана: Фолиант, 2017. — 504 б.</ref>

Дереккөздер

Үлгі:Дереккөздер