Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Сырмақ"
ш (1 түзету) |
ш («Тұрмыстық бұйымдар» деген санатты қосты (HotCat құралының көмегімен)) |
||
| Жол нөмірі 33: | Жол нөмірі 33: | ||
=== Сырып тігудің тәсілдері === | === Сырып тігудің тәсілдері === | ||
Сырмақ сырудың, яғни сырып тігудің негізгі үш тәсілі кеңінен тараған. Олар: ''қайып сыру'', ''тепшіп сыру'', ''қабып сыру''. Бұларды негізінен ''жіп салып сыру'' және ''жіп салмай сыру'' деп екі түрге топтастырады.<ref name="dmk.kz" /> | Сырмақ сырудың, яғни сырып тігудің негізгі үш тәсілі кеңінен тараған. Олар: ''қайып сыру'', ''тепшіп сыру'', ''қабып сыру''. Бұларды негізінен ''жіп салып сыру'' және ''жіп салмай сыру'' деп екі түрге топтастырады.<ref name="dmk.kz" /> | ||
| + | Сырмақ бес түрлі бөліктен, яғни екі басы, екі жаны және орта деп аталатын бөліктерден тұрады. Әдетте сырмақ жасауға арналған киізді қойдың күзде қырқыған күзем жүнінен басқан.<ref>Қазақтың этнографиялық категориялар, ұғымдар мен атауларының дәстүрлі жүйесі. Энциклопедия. 5-том. 302-бет. «Азия Арна» баспасы. Алматы, 2014. ISBN 978-601-7299-18-7</ref> | ||
== Тағы қараңыз == | == Тағы қараңыз == | ||
| Жол нөмірі 65: | Жол нөмірі 66: | ||
[[Санат:Қазақстан мәдениеті]] | [[Санат:Қазақстан мәдениеті]] | ||
| − | [[Санат: | + | [[Санат:Киіз кілемдері]] |
| − | [[Санат: | + | [[Санат:Тұрмыстық бұйымдар]] |
| − | + | ||
11:18, 2022 ж. ақпанның 6 кезіндегі түзету
Сырмақ (Үлгі:Lang-ky) — киізден жасалып, өрнектелген қазақ төсеніштері. Көбіне үйдің қабырғалары мен еденін сәндеу үшін қолданылатын қолдан жасалған, арнайы тоқу технологиялары бар бұйымдар.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref><ref name="БСЭ">Үлгі:Cite web</ref>
Мазмұны
Атауы
«Сырмақ» атауы оны дайындау әдісінен алынған. Қазақта «сыру» деген сөз арасын жиі етіп тігетін тігістің түрі, жиі етіп бастырып тігу дегенді білдіреді.<ref name="dmk.kz">Үлгі:Cite web</ref>
Тарихы
Алғашқы сырмақ пішінінің қалыптасуына қазақ елінің ежелгі тұрмысында кездесетін қарапайым жағдайлар себеп болған. Мысалы, көнерген киіздерді қабаттап төсеу, одан соң оны қобырай бермеу үшін қабаттап көктеу. Осындай жағдайдан бара-бара қабаттауды белгілі бір пішінге келтіріп, ықшамдап төсеп, көктеуді де бірте-бірте жиі тігістерге ауыстырып, одан әрі сыруға көшкен деп санауға болатын сияқты. Бұдан әрі басылған кесек киіздерден қалаған мөлшерде кесіп алып, оны қабаттап сырып, шағын төсеніштер жасала бастаған.<ref name="dmk.kz" />
Киіз үйдің негізгі бөлшектерінің бірі боп табылады.<ref name="БСЭ" />
Тоқу технологиясы
Арнайы басылған киізге басқа түсті киізден, матадан қиып дайындалған ою-өрнекті сырып тігу арқылы жасалады.<ref name="dmk.kz" />
Сырып тігудің тәсілдері
Сырмақ сырудың, яғни сырып тігудің негізгі үш тәсілі кеңінен тараған. Олар: қайып сыру, тепшіп сыру, қабып сыру. Бұларды негізінен жіп салып сыру және жіп салмай сыру деп екі түрге топтастырады.<ref name="dmk.kz" /> Сырмақ бес түрлі бөліктен, яғни екі басы, екі жаны және орта деп аталатын бөліктерден тұрады. Әдетте сырмақ жасауға арналған киізді қойдың күзде қырқыған күзем жүнінен басқан.<ref>Қазақтың этнографиялық категориялар, ұғымдар мен атауларының дәстүрлі жүйесі. Энциклопедия. 5-том. 302-бет. «Азия Арна» баспасы. Алматы, 2014. ISBN 978-601-7299-18-7</ref>
Тағы қараңыз
Кітаптар
Дереккөздер
<references/>
