Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Қыз алып қашу"

Қазақ Энциклопедиясы жобасынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
ш (1 түзету)
(Кездебасы сөздерін кезде басы деп өңдедім)
Жол нөмірі 1: Жол нөмірі 1:
'''Қыз алып қашу''' - [[үйлену]] ғұрпының бір түрі.  
+
[[Сурет:Rape of the Sabine Women Romanelli decoration Louvre.jpg|thumb|Д. Ф. Романелли — Сабин қыздарын алып қашуы (фрагмент), 1655–1658 жылдары. [[Лувр]]]]
 +
'''Қыз алып қашу''' — [[Кавказ]]да, [[Қырғызстан]]да, [[Қазақстан]]да<ref>{{мақала|авторы=Муминов, А.|тақырыбы=Кража невест – часть реального Казахстана, - эксперты|сілтеме=http://www.kursiv.kz/news/obshestvo/krazha_nevest_chast_realnogo_kazakhstana_eksperty_367/|баспасы=Курсив|жыл=12 июня 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180621015712/https://www.kursiv.kz/news/obshestvo/krazha_nevest_chast_realnogo_kazakhstana_eksperty_367/|archivedate=2018-06-21}}</ref>, [[Эфиопия]]да және осындай әдет-ғұрыптар сақталған басқа елдерде кең таралған қалыңдықтарды ұрлау және мәжбүрлеп үйлену тәжірибесі. Бүгінгі таңда әлемнің көптеген елдерінде бұл заңды неке емес, қылмыс болып саналады<ref>{{cite web|url=http://adilet.zan.kz/kaz/docs/K1400000226#z125|title=Қазақстан Республикасының Кодексі 2014 жылғы 3 шiлдедегі № 226-V ҚРЗ.|accessdate=2016-01-28}}</ref>.
  
Дәстүрлі қазақ қоғамында кейде жол-жоралғы жасап, [[қалың мал]] беруге шамасы келмейтін жігіттің ұнатқан қызын өзара келісімнен кейін алып қашуы орын алған. Екі жастың ата-аналары арасында келісім болмаған және қызды өз еркінен тыс алып қашқан жағдайда жігіт жағы ара ағайын мен билер кеңесінің шешімі бойынша айып төлеуге тиіс болды. Алайда екі жақ өзара келісе алмай Қыз алып қашудың соңы үлкен жанжалға ұласатын кездер аз болмаған. Сондықтан қазақ қоғамы “[[Жер дауы]] мен жесір дауына” жол бермей, ел арасының ынтымағы мен тыныштығын сақтауға ұмтылған.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, I том</ref>
+
Халқымыздың дәстүрінде бұрын екі жас құда түсу жолымен, яғни әке таңдауы мен келісімі арқылы қосылған. Дегенмен кейбір жігіттер өзінің сүйген қызын алып қашу арқылы қосылған кездері де болған. Кейде оның арты үлкен жесір дауына айналған, өйткені ол кезде басы бос қыз бола бермеген. Олар ерте айттырылатын.
  
Кейбір жігіттер өз сүйген қызын алып қашады. Тарихтан белгілі болғандай, Қалқаман Мамырды, Кебек Еңлікті алып қашып қосылған. Қыз алып қашудың түрлері көп. Мысалы, бірін-бірі сүйген жігіт пен қыз қашып кетіп қосылады. Ал кейбір жігіттер қыздың келісіміне қарамай, зорлықпен алып қашады.
+
== Қосымша мәлімет ==
 +
Тарихтан белгілі болғандай, Қалқаман Мамырды, Кебек Еңлікті алып қашып қосылған. Әрине, оның арты қайғыға ұласқаны белгілі. Абайдың інісі, Құнанбайдың оқыған ұлы Халиолла Өскенбаев (1849-1870) өзінің сүйген қызын алып қашқан, бірақ қатал заман шешімі оларды қайта айырып жіберді.<ref>Қазақ халқының салт-дәстүрлері. - Алматы: "Алматыкітап баспасы" ЖШС, 2014 жыл</ref>
  
 
== Дереккөздер ==
 
== Дереккөздер ==
<references/>
+
{{дереккөздер}}
  
{{stub}}
 
  
 
[[Санат:Қазақ салт-дәстүрлері]]
 
[[Санат:Қазақ салт-дәстүрлері]]
 
[[Санат:Отбасы]]
 
[[Санат:Отбасы]]

20:27, 2024 ж. мамырдың 26 кезіндегі түзету

Сурет:Rape of the Sabine Women Romanelli decoration Louvre.jpg
Д. Ф. Романелли — Сабин қыздарын алып қашуы (фрагмент), 1655–1658 жылдары. Лувр

Қыз алып қашуКавказда, Қырғызстанда, Қазақстанда<ref>Үлгі:Мақала</ref>, Эфиопияда және осындай әдет-ғұрыптар сақталған басқа елдерде кең таралған қалыңдықтарды ұрлау және мәжбүрлеп үйлену тәжірибесі. Бүгінгі таңда әлемнің көптеген елдерінде бұл заңды неке емес, қылмыс болып саналады<ref>Үлгі:Cite web</ref>.

Халқымыздың дәстүрінде бұрын екі жас құда түсу жолымен, яғни әке таңдауы мен келісімі арқылы қосылған. Дегенмен кейбір жігіттер өзінің сүйген қызын алып қашу арқылы қосылған кездері де болған. Кейде оның арты үлкен жесір дауына айналған, өйткені ол кезде басы бос қыз бола бермеген. Олар ерте айттырылатын.

Қосымша мәлімет

Тарихтан белгілі болғандай, Қалқаман Мамырды, Кебек Еңлікті алып қашып қосылған. Әрине, оның арты қайғыға ұласқаны белгілі. Абайдың інісі, Құнанбайдың оқыған ұлы Халиолла Өскенбаев (1849-1870) өзінің сүйген қызын алып қашқан, бірақ қатал заман шешімі оларды қайта айырып жіберді.<ref>Қазақ халқының салт-дәстүрлері. - Алматы: "Алматыкітап баспасы" ЖШС, 2014 жыл</ref>

Дереккөздер

Үлгі:Дереккөздер