Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Хамза Жұматов"
ш (1 түзету) |
(→Шығармалар) |
||
| Жол нөмірі 1: | Жол нөмірі 1: | ||
| − | '''Хамза Жұматов''' (15 | + | {{Ғалым |
| + | |Есімі = Хамза Жұматұлы Жұматов | ||
| + | |Шынайы есімі = | ||
| + | |Суреті = Жуматов портрет 1965 г..jpg | ||
| + | |Сурет ені = | ||
| + | |Сурет тақырыбы = | ||
| + | |Туған күні = 15.10.1912 | ||
| + | |Туған жері = Ақбеттау ауылы, [[Баянауыл ауданы]], [[Семей облысы (Ресей империясы)|Семей облысы]], [[Ресей империясы]] | ||
| + | |Қайтыс болған күні = 26.5.1972 | ||
| + | |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | ||
| + | |Азаматтығы = | ||
| + | |Ғылыми аясы = [[Вирусология|вирусология]], [[Эпидемиология|эпидемиология]] | ||
| + | |Жұмыс орны = | ||
| + | |Ғылыми дәрежесі = медицина ғылымдарының докторы | ||
| + | |Ғылыми атағы = ҚР ҰҒА корреспондент-мүшесі | ||
| + | |Альма-матер = | ||
| + | |Ғылыми жетекші = | ||
| + | |Атақты шәкірттері = | ||
| + | |Несімен белгілі = | ||
| + | |Марапаттары = {{Қазақ КСР-нің мемлекеттік сыйлық лауреаты|1974}} {{Құрмет Белгісі ордені}} {{Құрмет Белгісі ордені}} | ||
| + | |Қолтаңбасы = | ||
| + | |Қолтаңба ені = | ||
| + | |Сайты = | ||
| + | |Commons = Khamza Zhumatov | ||
| + | }} | ||
| + | '''Хамза Жұматов''' ([[15 қазан]] [[1912 жыл|1912]], Ақбеттау ауылы, [[Баянауыл ауданы]], [[Семей облысы (Ресей империясы)|Семей облысы]] – [[26 мамыр]] [[1972 жыл|1972]], [[Алматы]]) – ғалым, вирусолог-эпидемиолог, [[медицина]] ғылымдарының докторы (1954), [[профессор]] (1959), [[Қазақстан]] Ғылым Академиясының академигі (1967), Қазақстанның еңбек сіңірген ғылым қайраткері (1960). | ||
| − | == | + | == Өмірбаяны == |
| + | 1912 жылы 15 қазанда Ақбеттауда [[Жұмат Досқараев|Жұмат Досқараұлы]] отбасында дүниеге келген, алты жылдан кейін бауыры – [[Ғаббас Жұматұлы Жұматов|Ғаббас]] (1918-2018) дүниеге келді, [[Ұлы Отан соғысы|Екінші дүниежүзілік соғысқа]] қатысушы, Брест бекінісін қорғауға қатысқан. [[Орта жүз|Орта жүздегі]] [[Арғын]] тайпасының [[Сүйіндік (Орта жүз)|Сүйіндік]] руының Айдабол руынан шыққан. | ||
| + | |||
| + | Қазақ медицина институтын (қазіргі Қазақ ұлттық медицина университеті) бітірген (1937). 1937 – 44 жылдары Алматы мемл. медицина институтында (қазіргі Қазақ ұлттық медицина университетті) дәрігер-ординатор, аспирант, ассистент, доцент болды. 1944 – 47 жылдары Бүкілодақтық эксперименттік медицина институтында аға ғылым қызметкер, КСРО Медицина Ғылым Академиясының Вирусология институтының докторанты, 1947 – 50 жылы осы академияның Эксперименттік медицина институтында (Ленинград) аға ғылым қызметкер, 1951 – 72 жылы ҚазКСР Денсаулық сақтау министірінің Эпидемиология, микробиология және жұқпалы аурулар институтында (қазіргі Гигиена және эпидемиология ғылыми-зерттеу орталығы) ғылыми жетекші және Қазақстан Ғылым Академиясының Микробиология және вирусология ғылыми-зерттеу институтында лаборатория меңгерушісі болды. 1961 жылдан өмірінің соңына дейін КСРО Министрлер Кеңесі жанындағы Жоғары аттестациялық комиссиясының (ЖАК) мүшесі болды. Негізгі ғылыми еңбектері вирустардың молекулалық биологиясы мәселелерін зерттеуге арналған. Жұматовтың жетекшілігімен тұмау вирустарының штаммдары бөлініп алынып, жеке зерттелді. Ол тұмау вирустарынан, полиомиелит ауруларынан вакцина егу арқылы сақтанудың әдістерін ұсынды. Жұматов тұмау вирусын, адам және жануарларда ауру тудыратын вирустардың рибонуклеин қышқылдарын, жұқпалы гепатит ауруын, өсімдіктердің вирустық кеселдерін зерттеді. Жұматов 1-Халықаралық жұқпалы аурулары патологиясы конгресінде (Франция, Лион, 1956) француз тілінде, 1-Халықаралық Африка – Азия дәрігерлерінің конгресінде ([[Мысыр]], [[Каир]], 1964) баяндамалар жасады. Қазақстан Мемлекет сыйлығының лауреаты (1974). 2 рет «Құрмет Белгісі» орденімен және медальдермен марапатталған. Жұматовқа Гигиена және эпидемиология ғылыми-зерттеу орталығында ескерткіш тақта орнатылған.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref> | ||
| + | |||
| + | ==Шығармалары== | ||
* Инфекционный гепатит, А.-А., 1962; | * Инфекционный гепатит, А.-А., 1962; | ||
* Инфекционные рибонуклеиновые кислоты вирусов животных и человека, А.-А., 1967; | * Инфекционные рибонуклеиновые кислоты вирусов животных и человека, А.-А., 1967; | ||
| Жол нөмірі 13: | Жол нөмірі 43: | ||
{{Суретсіз мақала}} | {{Суретсіз мақала}} | ||
[[Санат:Тұлғалар]] | [[Санат:Тұлғалар]] | ||
| + | [[Санат:Баянауыл ауданында туғандар]] | ||
15:39, 2026 ж. мамырдың 28 кезіндегі түзету
Үлгі:Ғалым Хамза Жұматов (15 қазан 1912, Ақбеттау ауылы, Баянауыл ауданы, Семей облысы – 26 мамыр 1972, Алматы) – ғалым, вирусолог-эпидемиолог, медицина ғылымдарының докторы (1954), профессор (1959), Қазақстан Ғылым Академиясының академигі (1967), Қазақстанның еңбек сіңірген ғылым қайраткері (1960).
Өмірбаяны
1912 жылы 15 қазанда Ақбеттауда Жұмат Досқараұлы отбасында дүниеге келген, алты жылдан кейін бауыры – Ғаббас (1918-2018) дүниеге келді, Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысушы, Брест бекінісін қорғауға қатысқан. Орта жүздегі Арғын тайпасының Сүйіндік руының Айдабол руынан шыққан.
Қазақ медицина институтын (қазіргі Қазақ ұлттық медицина университеті) бітірген (1937). 1937 – 44 жылдары Алматы мемл. медицина институтында (қазіргі Қазақ ұлттық медицина университетті) дәрігер-ординатор, аспирант, ассистент, доцент болды. 1944 – 47 жылдары Бүкілодақтық эксперименттік медицина институтында аға ғылым қызметкер, КСРО Медицина Ғылым Академиясының Вирусология институтының докторанты, 1947 – 50 жылы осы академияның Эксперименттік медицина институтында (Ленинград) аға ғылым қызметкер, 1951 – 72 жылы ҚазКСР Денсаулық сақтау министірінің Эпидемиология, микробиология және жұқпалы аурулар институтында (қазіргі Гигиена және эпидемиология ғылыми-зерттеу орталығы) ғылыми жетекші және Қазақстан Ғылым Академиясының Микробиология және вирусология ғылыми-зерттеу институтында лаборатория меңгерушісі болды. 1961 жылдан өмірінің соңына дейін КСРО Министрлер Кеңесі жанындағы Жоғары аттестациялық комиссиясының (ЖАК) мүшесі болды. Негізгі ғылыми еңбектері вирустардың молекулалық биологиясы мәселелерін зерттеуге арналған. Жұматовтың жетекшілігімен тұмау вирустарының штаммдары бөлініп алынып, жеке зерттелді. Ол тұмау вирустарынан, полиомиелит ауруларынан вакцина егу арқылы сақтанудың әдістерін ұсынды. Жұматов тұмау вирусын, адам және жануарларда ауру тудыратын вирустардың рибонуклеин қышқылдарын, жұқпалы гепатит ауруын, өсімдіктердің вирустық кеселдерін зерттеді. Жұматов 1-Халықаралық жұқпалы аурулары патологиясы конгресінде (Франция, Лион, 1956) француз тілінде, 1-Халықаралық Африка – Азия дәрігерлерінің конгресінде (Мысыр, Каир, 1964) баяндамалар жасады. Қазақстан Мемлекет сыйлығының лауреаты (1974). 2 рет «Құрмет Белгісі» орденімен және медальдермен марапатталған. Жұматовқа Гигиена және эпидемиология ғылыми-зерттеу орталығында ескерткіш тақта орнатылған.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref>
Шығармалары
- Инфекционный гепатит, А.-А., 1962;
- Инфекционные рибонуклеиновые кислоты вирусов животных и человека, А.-А., 1967;
- Молекулярная биология миксовируса гриппа, А.-А., 1972.
Дереккөздер
<references/> Үлгі:Stub Үлгі:Wikify
