Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Саңғыл би"
ш (1 түзету) |
|||
| Жол нөмірі 1: | Жол нөмірі 1: | ||
| − | '''Саңғыл би''' | + | [[Сурет:Саңғыл би кесенесі.jpg|thumb|right|200px|Саңғыл би кесенесі]] |
| + | '''Саңғыл би''' (XII–XIII) — әулие, қоғам қайраткері, әйгілі би. | ||
| − | + | [[Қоңырат]] тайпасынан шыққан. Түрік-моңғол шежірелерінде саңғыл руының ұраны “Мүлкаман” болуына қарап, кейбір зерттеушілер Саңғыл биді [[Мүлкаман батыр]]дың шөбересі деп тұжырымдайды. Тарихи деректер, орыс және қазақ тіліндегі зерттеулер, шежірелер, сондай-ақ халық арасында ауызша айтылатын аңыздарға қарағанда, ол [[1206 жыл]]ғы құрылтайда Шыңғысты ақкиізге көтеріп хан сайлаған қоғам қайраткерлерінің бірі болып саналады. Саңғыл би [[Шыңғыс хан]]ның [[Хорезм]]ге жорығына қатысқан. Жорықтан кейін өзінің қол астындағы қоңыраттармен [[Сыр бойы]]нда, яғни [[Жошы ұлысы]]нда қалған. | |
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | {{ | + | Түркітанушы [[Николай Александрович Аристов|Н.А. Аристовтың]] монографиясында Саңғыл би турасында маңызды мәліметтер берілген. [[Шәкәрім Құдайбердіұлы|Ш.Құдайбердіұлының]] шежіресінде бидің аты Сенгеле деп айтылады. Би есімі профессор [[Ақжан Жақсыбекұлы Машанов|А.Машановтың]], жазушы [[Қойшығара Салғарин|Қ.Салғариннің]] еңбектерінде Саңғыл би, Саңғылұлы деп көрсетіліп, ғұмыры мен қоғамдық қызметі нақты да молырақ қамтылған.<ref>Қазақ Энциклопедиясы, 7 том</ref><ref>"Оңтүстік Қазақстан Энциклопедиясы"</ref><ref>Аристов Н.А., Заметки об этническом составе тюркских племен и народностей и сведения об их численности, СПб., 1897</ref><ref>Құдайбердіұлы Ш., Түрік, қырғыз, қазақ һәм хандар шежіресі, А., 1991</ref><ref>Тарихи тұғыр, А., 1998; Көне де жаңа Созақ, А., 2004.</ref> |
| + | |||
| + | == Дереккөздер == | ||
| + | {{дереккөздер}} | ||
{{Суретсіз мақала}} | {{Суретсіз мақала}} | ||
| − | [[Санат: | + | [[Санат:Қазақ би-шешендері]] |
| − | [[Санат: | + | [[Санат:Шыңғыс хан]] |
| − | + | [[Санат:Моңғол империясы тұлғалары]] | |
| − | + | ||
| − | + | ||
16:20, 2024 ж. тамыздың 20 кезіндегі түзету
Саңғыл би (XII–XIII) — әулие, қоғам қайраткері, әйгілі би.
Қоңырат тайпасынан шыққан. Түрік-моңғол шежірелерінде саңғыл руының ұраны “Мүлкаман” болуына қарап, кейбір зерттеушілер Саңғыл биді Мүлкаман батырдың шөбересі деп тұжырымдайды. Тарихи деректер, орыс және қазақ тіліндегі зерттеулер, шежірелер, сондай-ақ халық арасында ауызша айтылатын аңыздарға қарағанда, ол 1206 жылғы құрылтайда Шыңғысты ақкиізге көтеріп хан сайлаған қоғам қайраткерлерінің бірі болып саналады. Саңғыл би Шыңғыс ханның Хорезмге жорығына қатысқан. Жорықтан кейін өзінің қол астындағы қоңыраттармен Сыр бойында, яғни Жошы ұлысында қалған.
Түркітанушы Н.А. Аристовтың монографиясында Саңғыл би турасында маңызды мәліметтер берілген. Ш.Құдайбердіұлының шежіресінде бидің аты Сенгеле деп айтылады. Би есімі профессор А.Машановтың, жазушы Қ.Салғариннің еңбектерінде Саңғыл би, Саңғылұлы деп көрсетіліп, ғұмыры мен қоғамдық қызметі нақты да молырақ қамтылған.<ref>Қазақ Энциклопедиясы, 7 том</ref><ref>"Оңтүстік Қазақстан Энциклопедиясы"</ref><ref>Аристов Н.А., Заметки об этническом составе тюркских племен и народностей и сведения об их численности, СПб., 1897</ref><ref>Құдайбердіұлы Ш., Түрік, қырғыз, қазақ һәм хандар шежіресі, А., 1991</ref><ref>Тарихи тұғыр, А., 1998; Көне де жаңа Созақ, А., 2004.</ref>
