Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Тимур Санжарұлы Сегізбаев"

Қазақ Энциклопедиясы жобасынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
ш (1 түзету)
(→‎Өмірбаяны)
Жол нөмірі 1: Жол нөмірі 1:
−
'''Темір Санжарұлы Сегізбаев''' (12.01.1941 ж.т., Алматы), футболдан спорт шебері ([[1963]]), [[ҚазКСР]]- інің ЕСЖ-сы (1972). Сегізбаев 1957ж. Рига қаласында еткен мектеп оқушыларының 9-Бүкілодақтық спартакиадасына алғаш рет қатысып, шеберлік керсетті. 1960 жылдан жоғары топтағы "[[Қайрат ФК|Қайрат]]" футбол командасында ойнап, жоғары топта 167 рет жасыл алаңға шықты. Сегізбаев кептеген халықаралық жолдастық кездесулерге қатысты. Сегізбаев -"Қайрат" футбол командасының жаттықтырушысы (1969) және аға жаттықтырушысы болды (1976).<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>
+
{{Футболшы
 +
  |есімі                    = Тимур Сегізбаев
 +
|толық аты                  = Тимур Санжарұлы Сегізбаев
 +
|сурет                =
 +
|сурет ені                    =
 +
|описание изображения        =
 +
|туған күні              = 12.5.1941
 +
|туған жері              = {{туғанжері|Семей|Семейде}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ ССР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 +
|қайтыс болған күні              = 15.12.2017
 +
|қайтыс болған жері              = {{қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, Қазақстан
 +
|азаматтығы                = {{Flagicon|КСРО}} [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]], {{Flagicon|Қазақстан}} [[Қазақстан]]
 +
|бойы                      =
 +
|салмағы                      =
 +
|позиция                    = жартылай қорғаушы
 +
|қазіргі клуб              = ''карьерасын аяқтады''
 +
|клубтары                      = {{футбол карьерасы
 +
|1958—1960| {{ту|КСРО}} [[Жігер (футбол клубы)|Мелиоратор]]| ? (?)
 +
|1960—1970|{{Flagicon|КСРО}} [[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]]|212 (19)}}
 +
|бапкер клубтары            = {{футбол карьерасы
 +
|1971|{{Flagicon|КСРО}} Автомобилист|
 +
|1971—1972|{{Flagicon|КСРО}} [[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]]|
 +
|1973—1979|{{Flagicon|КСРО}} [[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]]|
 +
|1979—1982|{{Flagicon|Йемен}} [[Йемен Ұлттық футбол құрамасы|Йемен]]|
 +
|1983|{{Flagicon|КСРО}} [[Қайсар (футбол клубы)|Мелиоратор]]|
 +
|1986—1988|{{Flagicon|КСРО}} [[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]]|}}
 +
}}
 +
'''Темір Санжарұлы Сегізбаев''' (12 мамыр 1941, [[Семей]] — 15 желтоқсан 2017) — КСРО-лық футболшы, шабуылшы, футболдан спорт шебері ([[1963 жыл|1963]]), [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қаз КСР]]-інің еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1972).
  
 +
== Өмірбаяны ==
 +
[[Жетіру]] тайпасының [[Жағалбайлы (ру)|Жағалбайлы]] руынан шыққан.<ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/reel/DAlVoTjqta-/?igsh=NWRhOGg4ZWU0djk4|title=Instagram|website=www.instagram.com|access-date=2024-10-10}}</ref>
 +
=== Футболшы ===
 +
1957 жылы [[Рига]] қаласында өткен мектеп оқушыларының 9-Бүкілодақтық спартакиадасына алғаш рет қатысып, шеберлік керсетті. Бір жылдан соң "[[Жігер (футбол клубы)|Мелиоратор]]" (Шымкент) клубына қабылданды. Ол кезде "Мелиоратор" КСРО Б класында ойнайтын. Бірақ екі жылдан соң тұңғыш рет [[Футболдан КСРО чемпионаты 1960|А класында]] ойнауға мүмкіндік алды. Темір 1960 жылы "[[Қайрат (футбол клубы)|Қайратқа]]" ауысты, ал "Қайрат" қазақстандық клубтар арасында бірінші боп жоғары лигаға жолдама алды.
  
 +
КСРО жоғары лигасындағы тұңғыш ойынын 14 мамырда "[[Динамо (футбол клубы, Минск)|Беларусь]]" клубына қарсы өткізді. Ойынның 18, 80 минуттарында екі гол соғып, клубтың жоғары лигадағы тұңғыш жеңісіне үлкен үлес қосты. Бірақ бұл маусымда одан артық гол соқпады, себебі, 19 жасар футболшы алаңға жиі шыға бермеді, тек алты ойында ғана 90 минут түгел ойнады.
  
−
1941 жылы 12 мамырда [[Семей|Семей қаласында]] туған. [[Қазақ]].
+
1961 жылғы КСРО чемпионаты да сәтті бола қоймады. 13 кездесуде бір гол да соққан жоқ. Қайраттықтар сапындағы келесі голын тек 1963 жылы 25 маусымда "Торпедо" (Мәскеу) қақпасына соқты, бұл ойында команда 1:0 есебімен жеңіске жетті.
  
−
Әкесі - Сегізбаев Санжар Бақтыбайұлы, марқұм. Анасы - Сегізбаева Жібек Тұржанқызы, марқұм.
+
Темірдің өміріндегі маңызды ойындардың бірі 1964 жылы 28 тамызда Мәскеуде "[[Спартак (футбол клубы, Мәскеу)|Спартакқа]]" қарсы өтті. Әрине, бұл ойында маңызды бір жүлделердің тағдыры шешілген жоқ, есесіне Темір соққан екі гол командаға жеңіс әперді. Алғашқы голы керемет траекториямен ұшып барып қақпаға енді (көз көргендер осы голды 1988 жылғы Еуропа чемпионатындағы [[Марко ван Бастен]]нің [[Ринат Файзрахманұлы Дасаев|Дасаев]] қорғаған қақпаға соққан голына ұқсатады). Сол ойыннан соң "Қайрат" клубының бейресми "Тимур және оның командасы" атты лақап аты пайда болды. Темір әлі күнге дейін "[[Лужники (стадион)|Лужникиде]]" екі гол соққан жалғыз қазақ футболшысы<ref>https://yvision.kz/post/207855</ref>.
  
−
Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтын бітірген (1962), жаттықтырушы-оқытушы.
+
1969 жылы 21 қазанда "Уралмашқа" қарсы ойында "Қайрат" сапындағы соңғы ойынын өткізді. Келесі жылы Темір футболшы карьерасын аяқтады.
  
−
«Т. Сегізбаев өмірінің он күні» кітабының авторы, «Қашан өзімізде Пеле болады?» кітабының бірлескен авторы.
+
=== Бапкер ===
 +
1971 жылы "[[Қайсар (футбол клубы)|Автомобилист]]" клубын жаттықтырды. 1972 жылы "Шахтердің" тізгінін ұстады.
  
−
Орыс, қазақ және ағылшын (ауызекі) тілдерін біледі.
+
1986 жылғы маусым барысында [[Леонид Константинович Остроушко|Леонид Остроушконың]] орнына екінші рет "Қайраттың" бас жаттықтырушысы болды. Остроушконың шектен тыс қаталдығынан шаршаған футболшылар екінші айналымда тіпті жақсы ойнады, маусым қорытындысында жетінші орынға табан тіреді, бұл клуб тарихындағы ең үздік нәтиже. 1988 жылы клуб ойыны қайта нашарлап кетті де енді керісінше орнын Остроушкоға босатты.
  
−
КОКП мүшесі (1968-1990).
+
Сол жылы бапкерлік карьерасына нүкте қойды.
  
−
1955 жылдан - футболдан ҚазКСР жасөспірімдер құрамасының ойыншысы. 1959 жылы Жастардың футбол мектептері арасындағы одақ біріншілігіндегі ҚазКСР құрамасы құрамында ойын көрсетті ([[Воронеж]]). 1960 жылдан - «[[Қайрат ФК|Қайрат]]» футбол командасының шабуылшысы ([[Алматы]]).
+
2017 жылы 15 желтоқсанда 76 жасында өмірден өтті.
  
−
1970 жылдан - «Автомобилші» командасының аға жаттықтырушысы ([[Қызылорда]]). 1971 жылдан - «[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер]]» командасының аға жаттықтырушысы ([[Қарағанды]]). 1973 жылдан - «Қайрат» командасының жаттықтырушысы, 1976 жылдан - бас жаттықтырушысы (Алматы). 1982 жылдан - КСРО олимпиадалық құрамасы жастар құрамының бас жаттықтырушысы. 1983 жылдан - «АХЛИ» футбол клубының бас жаттықтырушысы (Абьян, Йемен), [[Йемен]] ХДР жеке құрамасының жетекшісі. 1987 жылдан - «Қайрат» командасының бас жаттықтырушысы (Апматы). 1989 жылдан - Қаз КСР Спорткомитеті футбол бөлімінің бастығы.
+
== Марапаттары ==
  
−
1989 жылдан - ҚазКСР Футбол ассоциациясының және Футбол одағының вице-президенті, президенті, бас хатшысы (ҚР).
+
=== КСРО ===
 +
* КСРО спорт шебері (1963)
 +
* Қазақ КСР және Қазақстанның еңбек сіңірген спорт шебері (1974).
  
−
2006 жылдан - зейнеткерлік демалыста.
+
=== Қазақстан ===
 +
* ҚР Ұлттық Олимпиадалық комитетінің ордені (2011).
 +
* «Отан» ордені (2016).
  
−
КСРО, ТМД және ҚР футбол федерациялары атқарушы комитеттерінің мүшесі.
+
== Ескерткіштер ==
  
−
Футболдан КСРО Оқушылары спартакиадасының екі жарысына қатысушы ([[Рига]], 1957; [[Тбилиси]], 1958). Футболдан [[КСРО]] чемпионаттарында 168 матч өткізіп, 13 гол соққан.
+
* 2001 жылы Б.Галиская-Мусина "Сегізбаевтың 10 күні мен күллі ғұмыры" атты кітабы шықты.
 +
* 2010 жылы Сегізбаев жайлы деректі фильм түсірілді.
 +
* 2014 жылы "Қайрат" жасөпірімдер футбол академиясына Темір Санжарұлының есімі берілді.
  
−
Спорт шебері (1963). Футболдан КСРО Еңбексіңірген спорт шебері (1973). ҚазКСР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1973). ҚР Еңбек сіңірген спорт қайраткері.
+
== Дереккөздер ==
−
 
+
{{дереккөздер}}
−
Оның атындағы сыйлыққа Ақмола облысы Зеренді қаласында (1998 жылдан бері), Қызылорда облысында (1972-1973; 2008 жылдан бері) футболдан халықаралық турнирлер өтіп тұрады.
+
−
 
+
−
Ресей футболының дамуына сіңірген еңбегі үшін Ресей президентінің Б. Ельциннің қүттықтау жеделхаты (1998); ҚР Президентінің алғыс хаты табыс етілген (2001).
+
−
 
+
−
Әскери атағы - запастағы лейтенант.
+
−
 
+
−
Діни көзқарасы -барлық дінге бірдей құрметпен қараймын.
+
−
 
+
−
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - [[Қонаев|Д.А. Қонаев]].
+
−
 
+
−
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Республиканың қалыптасу кезеңіндегі даму қарқыны үлкен қарымды жарқын, демократиялық, тұрақты болашақтан үміт күттіреді. Спорттың инфрақұрылымын сапалы түрде дамыту қажет, бұл біздің үлкен де елеулі жеңістерге жетуімізге мүмкіндік береді».
+
−
 
+
−
Үйленген. Жұбайы - Сегізбаева Клара Абдоллақызы (1939 жылы туған), зейнеткер. Қыздары - Айгүл (1962 жылы туған), қаржыгер; Жанна (1971 жылы туған), экономист; Лаура (1978 жылы туған), экономист. Немерелері - Санжар, Әлихан; Индира, Рената.<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалықаласы Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref>
+
−
 
+
−
==Дереккөздер==
+
−
<references/>
+
−
 
+
−
{{wikify}}
+
  
 +
== Сілтемелер ==
 +
*[https://footballfacts.ru/person/25729-segizbaevtimursanzharovich Профилі]
 
{{Суретсіз мақала}}
 
{{Суретсіз мақала}}
  
−
[[Санат:Тұлғалар]]
+
[[Санат:12 мамырда туғандар]]
−
[[Санат:Спорт]]
+
[[Санат:15 желтоқсанда қайтыс болғандар]]
 +
[[Санат:КСРО футболшылары]]
 +
[[Санат:Қайрат ФК ойыншылары]]
 +
[[Санат:КСРО футбол жаттықтырушылары]]
 +
[[Санат:Шахтер Қарағанды ФК жаттықтырушылары]]
 +
[[Санат:Қайсар ФК жаттықтырушылары]]
 +
[[Санат:Қайрат ФК жаттықтырушылары]]
 +
[[Санат:КСРО спорт шеберлері]]
 +
[[Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген жаттықтырушылар]]
 +
[[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушылары]]
 +
[[Санат:КОКП мүшелері]]
 +
[[Санат:Аманат партиясының мүшелері]]
 +
[[Санат:Йемен Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары]]
  
  
 
{{Bio-stub}}
 
{{Bio-stub}}

23:12, 2024 ж. қазанның 10 кезіндегі түзету

Үлгі:Футболшы Темір Санжарұлы Сегізбаев (12 мамыр 1941, Семей — 15 желтоқсан 2017) — КСРО-лық футболшы, шабуылшы, футболдан спорт шебері (1963), Қаз КСР-інің еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1972).

Өмірбаяны

Жетіру тайпасының Жағалбайлы руынан шыққан.<ref>Үлгі:Cite web</ref>

Футболшы

1957 жылы Рига қаласында өткен мектеп оқушыларының 9-Бүкілодақтық спартакиадасына алғаш рет қатысып, шеберлік керсетті. Бір жылдан соң "Мелиоратор" (Шымкент) клубына қабылданды. Ол кезде "Мелиоратор" КСРО Б класында ойнайтын. Бірақ екі жылдан соң тұңғыш рет А класында ойнауға мүмкіндік алды. Темір 1960 жылы "Қайратқа" ауысты, ал "Қайрат" қазақстандық клубтар арасында бірінші боп жоғары лигаға жолдама алды.

КСРО жоғары лигасындағы тұңғыш ойынын 14 мамырда "Беларусь" клубына қарсы өткізді. Ойынның 18, 80 минуттарында екі гол соғып, клубтың жоғары лигадағы тұңғыш жеңісіне үлкен үлес қосты. Бірақ бұл маусымда одан артық гол соқпады, себебі, 19 жасар футболшы алаңға жиі шыға бермеді, тек алты ойында ғана 90 минут түгел ойнады.

1961 жылғы КСРО чемпионаты да сәтті бола қоймады. 13 кездесуде бір гол да соққан жоқ. Қайраттықтар сапындағы келесі голын тек 1963 жылы 25 маусымда "Торпедо" (Мәскеу) қақпасына соқты, бұл ойында команда 1:0 есебімен жеңіске жетті.

Темірдің өміріндегі маңызды ойындардың бірі 1964 жылы 28 тамызда Мәскеуде "Спартакқа" қарсы өтті. Әрине, бұл ойында маңызды бір жүлделердің тағдыры шешілген жоқ, есесіне Темір соққан екі гол командаға жеңіс әперді. Алғашқы голы керемет траекториямен ұшып барып қақпаға енді (көз көргендер осы голды 1988 жылғы Еуропа чемпионатындағы Марко ван Бастеннің Дасаев қорғаған қақпаға соққан голына ұқсатады). Сол ойыннан соң "Қайрат" клубының бейресми "Тимур және оның командасы" атты лақап аты пайда болды. Темір әлі күнге дейін "Лужникиде" екі гол соққан жалғыз қазақ футболшысы<ref>https://yvision.kz/post/207855</ref>.

1969 жылы 21 қазанда "Уралмашқа" қарсы ойында "Қайрат" сапындағы соңғы ойынын өткізді. Келесі жылы Темір футболшы карьерасын аяқтады.

Бапкер

1971 жылы "Автомобилист" клубын жаттықтырды. 1972 жылы "Шахтердің" тізгінін ұстады.

1986 жылғы маусым барысында Леонид Остроушконың орнына екінші рет "Қайраттың" бас жаттықтырушысы болды. Остроушконың шектен тыс қаталдығынан шаршаған футболшылар екінші айналымда тіпті жақсы ойнады, маусым қорытындысында жетінші орынға табан тіреді, бұл клуб тарихындағы ең үздік нәтиже. 1988 жылы клуб ойыны қайта нашарлап кетті де енді керісінше орнын Остроушкоға босатты.

Сол жылы бапкерлік карьерасына нүкте қойды.

2017 жылы 15 желтоқсанда 76 жасында өмірден өтті.

Марапаттары

КСРО

  • КСРО спорт шебері (1963)
  • Қазақ КСР және Қазақстанның еңбек сіңірген спорт шебері (1974).

Қазақстан

  • ҚР Ұлттық Олимпиадалық комитетінің ордені (2011).
  • «Отан» ордені (2016).

Ескерткіштер

  • 2001 жылы Б.Галиская-Мусина "Сегізбаевтың 10 күні мен күллі ғұмыры" атты кітабы шықты.
  • 2010 жылы Сегізбаев жайлы деректі фильм түсірілді.
  • 2014 жылы "Қайрат" жасөпірімдер футбол академиясына Темір Санжарұлының есімі берілді.

Дереккөздер

Үлгі:Дереккөздер

Сілтемелер

Үлгі:Суретсіз мақалаҮлгі:Bio-stub

«https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=Тимур_Санжарұлы_Сегізбаев&oldid=100187» бетінен алынған