Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Сұлтанбет сұлтан"

Қазақ Энциклопедиясы жобасынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
(added text from Сұлтанбет)
ш (1 түзету)
 
(Оң жақ жоғарыда көрсетілген қатысушының (бір ғана қатысушының) арадағы бір түзетуі көрсетілмеген)
Жол нөмірі 1: Жол нөмірі 1:
 
[[Сурет:Сұлтанбет сұлтан.tif|thumb|right|200px|]]
 
[[Сурет:Сұлтанбет сұлтан.tif|thumb|right|200px|]]
−
'''Сұлтанбет сұлтан''' ('''Сұлтанмұхамед''', '''Сұлтанмәмет''') (1710 жылы, [[Түркістан]] төңірегі - 1790, қазіргі [[Павлодар облысы]]) - [[би]], мемлекет қайраткері, қазақ сұлтаны, дипломат, Абылай ханның немере ағасы.
+
'''Сұлтанбет сұлтан''' ([[1710 жыл]]ы - XVIII ғасырдың аяғы) - [[би]], [[Әбілмамбет хан]]ның жарлығымен қыпшақ ұлысының басшысы болды. [[Абылай хан]]ды Жоңғар шапқыншылығынан құтқаруға, сонымен қатар Жоңғарларға қарсы әскери күрестерге белсенді қатысты. Бос қалған Іле өзені үшін Қытай - Қазақ арасындағы аумақтық келіспеушілік шешуде ол өзін мәмілегер ретінде танытты. [[Абылай хан]]ның өлімінен кейін Сұлтанбет сұлтанға хан тағы ұсынылды, бірақ ол [[Уәли хан|Уәли]]ге жол берген.'<ref>''Қазақстан тарихы'''. Энциклопедиялық анықтамалық (толықтырылған 2 - басылым). - Алматы: "Аруна Ltd." ЖШС, 2010. - 786 б. ISBN 9965 - 26 - 175 - X</ref>
−
 
+
−
18 ғасырдың 1-жартысында Орта жүз ханы [[Әбілмамбет хан]]ның жарлығымен қыпшақ ұлысының басшысы болды. [[Абылай хан]]ды Жоңғар шапқыншылығынан құтқаруға, сонымен қатар Жоңғарларға қарсы әскери күрестерге белсенді қатысты. Бос қалған Іле өзені үшін Қытай - Қазақ арасындағы аумақтық келіспеушілік шешуде ол өзін мәмілегер ретінде танытты. [[Абылай хан]]ның өлімінен кейін Сұлтанбет сұлтанға хан тағы ұсынылды, бірақ ол [[Уәли хан|Уәли]]ге жол берген.'<ref>''Қазақстан тарихы'''. Энциклопедиялық анықтамалық (толықтырылған 2 - басылым). - Алматы: "Аруна Ltd." ЖШС, 2010. - 786 б. ISBN 9965 - 26 - 175 - X</ref>
+
−
 
+
−
Мәмілегерлік қабілеті мол Сұлтанбет кейде хандардың атынан [[Ресей]] ұлықтарына дала халқының мұң-мұқтажын айту үшін жиі барған. Абылай ханның жұмсауымен екі рет (1762 және 1767 жылы) [[Қытай]]ға елші болып барып, шекара мәселесін реттеген. Ертістің оң жағалауын орыс отаршыларынан сақтап қалуда зор еңбек етті. [[Ертіс]] бойын билеген Сұлтанбеттің беделі жоғары болғанын [[Ш.Уәлиханов]]тың «Орыс үкіметі шынайы ханның өзі тұрғанда да Орта жүз билеушілерінің ішінен Абылаймен, оның бауыры Сұлтанбетпен көбірек қарым-қатынас жасады» деп жазғанынан көруге болады. Ресей үкіметі оған арнап Ертіс өңіріндегі [[Төретұмсық]] деген жерде еуропалық үлгідегі сәулетті үй-жай салып берген. Оның 1762 жылы Ресей патшайымы [[Екатерина Патша]]мен және басқа да ықпалды орыс қайраткерлерімен жазысқан хаттары сақталған. Екатерина II өзінің таққа отыру рәсіміне орай шақырған санаулы қазақ билеушілерінің ішінде Сұлтанбет те болған. Абылай хан қайтыс болғаннан кейін мұрагерлікке ұсыныс жасалғанда, жасының ұлғайғанын ескеріп, орнын Абылайдың үлкен ұлы [[Уәли]]ге берген. Сұлтанбеттің он үш ұлы (кейбір деректерде он сегіз) болған. Олардың көбі (''Орыс, Иман, Жәңгір, Үкібай, Тортан, Шаншар'') кезінде Ертіс бойын мекендеген іргелі руларды билеп, сұлтан атанған. Осылардың ішіндегі танымалы, бәсентиін руының билеушісі - [[Орыс сұлтан]]. Ол Абылай хан мен Сұлтанбеттің тапсырмасы бойынша бірнеше рет Ресей және Қытаймен дипломат, келіссөздер жүргізген.<ref>А 31 Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет. ISBN 9965-893-73-Х</ref>
+
  
 
== Дереккөздер ==
 
== Дереккөздер ==
Жол нөмірі 10: Жол нөмірі 6:
  
 
[[Санат:1710 жылы туғандар]]
 
[[Санат:1710 жылы туғандар]]
−
[[Санат:Қазақ би-шешендері]]
+
[[Санат:Қазақ билері]]
 
[[Санат:Қазақ хандығы қайраткерлері]]
 
[[Санат:Қазақ хандығы қайраткерлері]]
 
[[Санат:Қайтыс болған жылы белгісіздер]]
 
[[Санат:Қайтыс болған жылы белгісіздер]]
 
[[Санат:Қазақ сұлтандары]]
 
[[Санат:Қазақ сұлтандары]]
−
[[Санат:Төрелер]]
 

00:10, 2026 ж. шілденің 13 кезіндегі нұсқасы

Сурет:Сұлтанбет сұлтан.tif

'Сұлтанбет сұлтан (1710 жылы - XVIII ғасырдың аяғы) - би, Әбілмамбет ханның жарлығымен қыпшақ ұлысының басшысы болды. Абылай ханды Жоңғар шапқыншылығынан құтқаруға, сонымен қатар Жоңғарларға қарсы әскери күрестерге белсенді қатысты. Бос қалған Іле өзені үшін Қытай - Қазақ арасындағы аумақтық келіспеушілік шешуде ол өзін мәмілегер ретінде танытты. Абылай ханның өлімінен кейін Сұлтанбет сұлтанға хан тағы ұсынылды, бірақ ол Уәлиге жол берген.'<ref>Қазақстан тарихы. Энциклопедиялық анықтамалық (толықтырылған 2 - басылым). - Алматы: "Аруна Ltd." ЖШС, 2010. - 786 б. ISBN 9965 - 26 - 175 - X</ref>

Дереккөздер

Үлгі:Дереккөздер

«https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=Сұлтанбет_сұлтан&oldid=138452» бетінен алынған