Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Семей облысы (Қазақстан)"

Қазақ Энциклопедиясы жобасынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
ш (1 түзету)
ш (1 түзету)
 
(басқа бір қатысуышының арадағы бір түзетуі көрсетілмеген)
Жол нөмірі 1: Жол нөмірі 1:
 
{{мағына|Семей облысы}}
 
{{мағына|Семей облысы}}
 +
{{Әкімшілік бірлік
 +
|Түс1            = {{түс|Қазақстан}}
 +
|Қазақша атауы  = Семей облысы
 +
|Шынайы атауы    =
 +
|Суреті          =
 +
|Сурет атауы    =
 +
|Елтаңба        =
 +
|Ту              =
 +
|Елтаңбаның ені  =
 +
|Тудың ені      =
 +
|Елтаңбаның аты  =
 +
|Тудың аты      =
 +
|Ел              = [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 +
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
 +
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec =
 +
  |region        =
 +
  |type          =
 +
  |деңгей        =
 +
  |CoordScale    = 
 +
|Әнұраны        =
 +
|Статусы        = Облыс
 +
|Кіреді          = [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Қазақстан]]
 +
  |Әкімшілік құрылыстың түрі      =
 +
|Кіреді1        =
 +
  |Әкімшілік құрылыстың түрі1      =
 +
|Кіреді2        =
 +
  |Әкімшілік құрылыстың түрі2      =
 +
|Енеді          = 15 аудан
 +
  |Төменгі әкімшілік құрылыстың түрі  =
 +
|Астанасы        = [[Семей]]
 +
  |Астана түрі    =
 +
|Ірі қаласы      =
 +
|Ірі қалалары    =
 +
|Құрылды        = [[14 қазан]] [[1939 жыл|1939]]
 +
|Таратылған уақыты      = [[3 мамыр]] [[1997 жыл|1997]]
 +
|Басшысы                = [[Кешірім Бозтаев|Бозтаев Кешірім Бозтайұлы]]
 +
  |Басшының түрі        = Облыстық партия комитетінің бірінші хатшысы
 +
|Басшысы2              = [[Ғалымжан Баділжанұлы Жақиянов|Жақиянов Ғалымжан Баділжанұлы]]
 +
  |Басшының түрі2        = Облыс әкімі
 +
|ЖІӨ                    =
 +
  |ЖІӨ жылы              =
 +
  |ЖІӨ жан басына шаққанда      =
 +
  |ЖІӨ бойынша орны              =
 +
  |Жан басына шаққанда ЖІӨ орны  =
 +
|Тілі                          =
 +
|Тілдері                        =
 +
|Тұрғыны                        = 838 324
 +
  |Санақ жылы                    = 1989
 +
  |Пайызы                        =
 +
  |Халық саны бойынша орны      =
 +
  |Тығыздығы                    =
 +
  |Тығыздығы бойынша орны        =
 +
  |Ұлттық құрамы                =
 +
  |Конфессиялық құрамы          =
 +
|Жер аумағы                    = 179 600
 +
  |Жер аумағының пайызы          =
 +
  |Жер аумағы бойынша орны      =
 +
|Максималды биіктігі            =
 +
|Орташа биіктігі                =
 +
|Минималды биіктігі            =
 +
|Карта                          = Semipalatinsk Region in Kazakhstan.svg
 +
  |Карта ені                    =
 +
|Әкімшілік бірліктің картасы    =
 +
  |Әкімшілік бірлік картасының ені  =
 +
|Уақыт белдеуі                  =
 +
|Аббревиатура                  =
 +
|ISO                            =
 +
|Сандық идентификаторы          =
 +
  |Идентификатор түрі            =
 +
|Сандық идентификаторы2        =
 +
  |Идентификатор түрі2          =
 +
|Сандық идентификаторы3        =
 +
  |Идентификатор түрі3          =
 +
|FIPS                          =
 +
|Телефон коды                  =
 +
|Пошта индекстері              =
 +
|Интернет-үйшігі                =
 +
|Автомобиль коды                =
 +
|Сайты                          =
 +
  |Сайт тілі                    =
 +
|Commons санаты                =
 +
|Кірістірме                    =
 +
|Түсініктемелер                =
 +
}}
  
−
'''Семей облысы''' — [[Қазақ КСР]] (1939-1991) және [[Қазақстан|Қазақстан Республикасы]]ның (1991-1997) құрамында болған әкімшілік бірлік. Әкімшілік орталығы — [[Семей]] қаласы.
+
'''Семей облысы''' — [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] (1939-1991) және [[Қазақстан|Қазақстан Республикасы]]ның (1991-1997) құрамында болған әкімшілік бірлік. Әкімшілік орталығы — [[Семей]] қаласы.
  
 
== Тарихы ==
 
== Тарихы ==
 +
[[Сурет:Kazakhstan 1959 ru.svg|thumb|right|300px|1959 жылғы Қазақ КСР-нің әкімшілік бөліністер картасы]]
 +
[[Семей облысы (Ресей империясы)|Ресей империясының Семей облысы]] 1854 жылы құрылды. 1920 жылы облыс Семей губерниясы болып қайта құрылды. Кейін Қазақ КСР құрамында  1939 жылы облыс құрылған кезде оның құрамына Семей қаласы мен [[Абыралы ауданы|Абыралы]], [[Ақсуат ауданы|Ақсуат]], [[Аягөз ауданы|Аягөз]], [[Бородулиха ауданы|Белағаш]], [[Жаңасемей ауданы|Жаңасемей]], [[Жарма ауданы|Жарма]], [[Көкпекті ауданы|Көкпекті]], [[Мақаншы ауданы|Мақаншы]], [[Жаңа Шүлбі ауданы|Жаңа Шүлбі]], [[Үржар ауданы|Үржар]], [[Абай ауданы (Абай облысы)|Шыңғыстау]], [[Шұбартау ауданы|Шұбартау]] аудандары кірді.
  
−
[[Семей облысы (Ресей империясы)|Ресей империясының Семей облысы]] 1854 жылы құрылды. 1920 жылы облыс Семей губерниясы болып жаңадан түзілді. Кейін Қазақ КСР құрамында 1939 ж. қайта құрылды. Қазақстан Республикасы үкіметінің елді мекендерді ірілендіру саясатына байланысты 1997 ж. сәуірде Семей облысы орталығы [[Өскемен]] қаласы болып белгіленген [[Шығыс Қазақстан облысы]]мен біріктірілді.
+
1939 жылдың соңында [[Шар ауданы]] құрылды.
 +
 
 +
1940 жылы Шыңғыстау ауданы Абай ауданы болып өзгертілді.
 +
 
 +
1944 жылы Белағаш ауданы Бородулиха болып өзгертілді. [[Жаңа Покров ауданы]] құрылды.
 +
 
 +
1953 жылы Абаев ауданы Абай болып өзгертілді.
 +
 
 +
1955 жылы Абыралы ауданы таратылды.
 +
 
 +
1957 жылы Жаңасемей ауданы таратылды.
 +
 
 +
1959 жылы [[Бесқарағай ауданы]] [[Павлодар облысы]]нан Семей облысына берілді.
 +
 
 +
1962 жылы Бородулиха ауданы таратылды.
 +
 
 +
1963 жылы бұрынғы аудандардың орнына Абай, Аягөз, Бесқарағай, Бородулиха, Жарма, Көкпекті және Үржар ауылдық аудандары құрылды. Шар өндірістік ауданы да құрылды. Аягөз облыстық бағыныстағы қалаға айналды.
 +
 
 +
1964 жылы Шар өндірістік ауданы таратылды. Ақсуат және Шұбартау аудандары құрылды.
 +
 
 +
1966 жылы Жаңасемей ауданы, 1969 жылы Мақаншы ауданы, 1970 жылы Жаңа Шүлбі ауданы, 1972 жылы Шар ауданы, 1980 жылы Таскескен ауданы, 1990 жылы Абыралы ауданы құрылды.
 +
 
 +
1996 жылы Жаңасемей және Таскескен аудандары таратылды.
 +
 
 +
1997 жылы Жаңа Шүлбі ауданы таратылды.
 +
 
 +
1997 жылы 3 мамырда Семей облысы таратылып, оның бүкіл аумағы Шығыс Қазақстан облысына берілді<ref>{{кітап |авторы =|бөлімі = |бөлім сілтемесі = |тақырыбы = Семей облысының әкімшілік-аумақтық құрылымының тарихы бойынша анықтамалық|шынайы атауы = |сілтеме = |уикитека = |жауапты = |басылым = |орны = Семей|баспасы = |жыл = 2006|томы = |беттері =|барлық беті = |сериясы = |isbn = |тиражы = }}</ref>.
 +
2022 жылғы 8 маусымда Абай облысы болып қайтадан бөлініп шықты.
  
 
== Халқы ==
 
== Халқы ==
  
−
Халқы 757 мың (1975).  
+
Халқы 757 мың (1975).
  
 
== Әкімшілік бөлінуі ==
 
== Әкімшілік бөлінуі ==
 +
[[Сурет:Kazakhstan 1959 ru.svg|thumb|right|300px|1959 жылғы Қазақ КСР-нің әкімшілік бөліністер картасы]]
 +
1989 жылы Семей облысының құрамына 1 облыстық бағыныстағы [[Семей]] қаласы мен 14 аудан кірді:
 +
 +
{| class="wikitable"
 +
|-
 +
! №
 +
! Аудан
 +
! Орталығы
 +
! Тұрғындары <br>([[1989 жыл|1989]]), адам
 +
|-
 +
| 1
 +
| [[Семей қалалық әкімдігі|Семей қалалық кеңесі]]
 +
| [[Семей]]
 +
| style="text-align:right" |335 112
 +
|-
 +
| 2
 +
| [[Абай ауданы (Абай облысы)|Абай]]
 +
| [[Қарауыл (Абай ауданы)|Қарауыл]]
 +
| style="text-align:right" |27 080
 +
|-
 +
| 3
 +
| [[Ақсуат ауданы|Ақсуат]]
 +
| [[Ақсуат (Абай облысы)|Ақсуат]]
 +
| style="text-align:right" |33 100
 +
|-
 +
| 4
 +
| [[Аягөз ауданы|Аягөз]]
 +
| [[Аягөз]]
 +
| style="text-align:right" |68 117
 +
|-
 +
| 5
 +
| [[Бесқарағай ауданы|Бесқарағай]]
 +
| [[Бесқарағай (Абай облысы)|Үлкен Владимировка]]
 +
| style="text-align:right" |32 959
 +
|-
 +
| 6
 +
| [[Бородулиха ауданы|Бородулиха]]
 +
| [[Бородулиха]]
 +
| style="text-align:right" |38 609
 +
|-
 +
| 7
 +
| [[Жаңасемей ауданы|Жаңасемей]]
 +
| [[Семей]]
 +
| style="text-align:right" |40 716
 +
|-
 +
| 8
 +
| [[Жарма ауданы|Жарма]]
 +
| [[Қалбатау|Георгиевка]]
 +
| style="text-align:right" |42 786
 +
|-
 +
| 9
 +
| [[Көкпекті ауданы|Көкпекті]]
 +
| [[Көкпекті (Абай облысы)|Көкпекті]]
 +
| style="text-align:right" |32 808
 +
|-
 +
| 10
 +
| [[Мақаншы ауданы|Мақаншы]]
 +
| [[Мақаншы]]
 +
| style="text-align:right" |43 141
 +
|-
 +
| 11
 +
| [[Жаңа Шүлбі ауданы|Жаңа Шүлбі]]
 +
| [[Жаңа Шүлбі]]
 +
| style="text-align:right" |16 977
 +
|-
 +
| 12
 +
| [[Таскескен ауданы|Таскескен]]
 +
| [[Таскескен (Абай облысы)|Таскескен]]
 +
| style="text-align:right" |32 065
 +
|-
 +
| 13
 +
| [[Үржар ауданы|Үржар]]
 +
| [[Үржар (ауыл)|Үржар]]
 +
| style="text-align:right" |45 564
 +
|-
 +
| 14
 +
| [[Шар ауданы|Шар]]
 +
| [[Шар (қала)|Шар]]
 +
| style="text-align:right" |31 812
 +
|-
 +
| 15
 +
| [[Шұбартау ауданы|Шұбартау]]
 +
| [[Баршатас]]
 +
| style="text-align:right" |17 478
 +
|}
 +
 +
== [[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі|Әкімдері]] ==
 +
# [[Кешірім Бозтаев]] (ең бірінші)<br>[[Найман]], [[Қаракерей]], Сыбан
 +
# [[Ғалымжан Баділжанұлы Жақиянов]] (1995—1997) [[Найман]], [[Терістаңбалы]]
 +
# [[Виталий Леонидович Метте]] (наурыз — 17 сәуір 1997)
 +
# Вячеслав Федорович Чернов<ref>[http://personize.ru/view/8161 Чернов Вячеслав Федорович - биография - кто такой Чернов Вячеслав Федорович?<!-- Заголовок добавлен ботом -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160504124609/http://personize.ru/view/8161 |date=2016-05-04 }}</ref> (1992—1995)
  
−
13 ауданға бөлінді. Жері 179,6 мың км<sup>2</sup>.
+
== Тағы қараңыз ==
 +
* [[Қазақстан Компартиясы Семей облыстық комитеті]]
  
 
== Дереккөздер ==
 
== Дереккөздер ==
Жол нөмірі 20: Жол нөмірі 225:
 
{{бастама}}
 
{{бастама}}
  
−
[[Санат:Қазақстанның тарихи облыстары]][[Санат:Қазақ КСР]]
+
[[Санат:Қазақстан тарихи облыстары]]
 +
[[Санат:Қазақ КСР]]

00:02, 2026 ж. шілденің 13 кезіндегі нұсқасы

Үлгі:Мағына Үлгі:Әкімшілік бірлік

Семей облысы — Қазақ КСР (1939-1991) және Қазақстан Республикасының (1991-1997) құрамында болған әкімшілік бірлік. Әкімшілік орталығы — Семей қаласы.

Тарихы

Сурет:Kazakhstan 1959 ru.svg
1959 жылғы Қазақ КСР-нің әкімшілік бөліністер картасы

Ресей империясының Семей облысы 1854 жылы құрылды. 1920 жылы облыс Семей губерниясы болып қайта құрылды. Кейін Қазақ КСР құрамында 1939 жылы облыс құрылған кезде оның құрамына Семей қаласы мен Абыралы, Ақсуат, Аягөз, Белағаш, Жаңасемей, Жарма, Көкпекті, Мақаншы, Жаңа Шүлбі, Үржар, Шыңғыстау, Шұбартау аудандары кірді.

1939 жылдың соңында Шар ауданы құрылды.

1940 жылы Шыңғыстау ауданы Абай ауданы болып өзгертілді.

1944 жылы Белағаш ауданы Бородулиха болып өзгертілді. Жаңа Покров ауданы құрылды.

1953 жылы Абаев ауданы Абай болып өзгертілді.

1955 жылы Абыралы ауданы таратылды.

1957 жылы Жаңасемей ауданы таратылды.

1959 жылы Бесқарағай ауданы Павлодар облысынан Семей облысына берілді.

1962 жылы Бородулиха ауданы таратылды.

1963 жылы бұрынғы аудандардың орнына Абай, Аягөз, Бесқарағай, Бородулиха, Жарма, Көкпекті және Үржар ауылдық аудандары құрылды. Шар өндірістік ауданы да құрылды. Аягөз облыстық бағыныстағы қалаға айналды.

1964 жылы Шар өндірістік ауданы таратылды. Ақсуат және Шұбартау аудандары құрылды.

1966 жылы Жаңасемей ауданы, 1969 жылы Мақаншы ауданы, 1970 жылы Жаңа Шүлбі ауданы, 1972 жылы Шар ауданы, 1980 жылы Таскескен ауданы, 1990 жылы Абыралы ауданы құрылды.

1996 жылы Жаңасемей және Таскескен аудандары таратылды.

1997 жылы Жаңа Шүлбі ауданы таратылды.

1997 жылы 3 мамырда Семей облысы таратылып, оның бүкіл аумағы Шығыс Қазақстан облысына берілді<ref>Үлгі:Кітап</ref>. 2022 жылғы 8 маусымда Абай облысы болып қайтадан бөлініп шықты.

Халқы

Халқы 757 мың (1975).

Әкімшілік бөлінуі

Сурет:Kazakhstan 1959 ru.svg
1959 жылғы Қазақ КСР-нің әкімшілік бөліністер картасы

1989 жылы Семей облысының құрамына 1 облыстық бағыныстағы Семей қаласы мен 14 аудан кірді:

№ Аудан Орталығы Тұрғындары
(1989), адам
1 Семей қалалық кеңесі Семей 335 112
2 Абай Қарауыл 27 080
3 Ақсуат Ақсуат 33 100
4 Аягөз Аягөз 68 117
5 Бесқарағай Үлкен Владимировка 32 959
6 Бородулиха Бородулиха 38 609
7 Жаңасемей Семей 40 716
8 Жарма Георгиевка 42 786
9 Көкпекті Көкпекті 32 808
10 Мақаншы Мақаншы 43 141
11 Жаңа Шүлбі Жаңа Шүлбі 16 977
12 Таскескен Таскескен 32 065
13 Үржар Үржар 45 564
14 Шар Шар 31 812
15 Шұбартау Баршатас 17 478

Әкімдері

  1. Кешірім Бозтаев (ең бірінші)
    Найман, Қаракерей, Сыбан
  2. Ғалымжан Баділжанұлы Жақиянов (1995—1997) Найман, Терістаңбалы
  3. Виталий Леонидович Метте (наурыз — 17 сәуір 1997)
  4. Вячеслав Федорович Чернов<ref>Чернов Вячеслав Федорович - биография - кто такой Чернов Вячеслав Федорович? Үлгі:Webarchive</ref> (1992—1995)

Тағы қараңыз

Дереккөздер

Үлгі:Дереккөздер

Үлгі:Бастама

«https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=Семей_облысы_(Қазақстан)&oldid=134129» бетінен алынған