Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Бақыт Тұрсынұлы Сарбалаев"

Қазақ Энциклопедиясы жобасынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
 
ш (1 түзету)
 
(2 қатысушының арадағы 2 түзетуі көрсетілмеген)
Жол нөмірі 1: Жол нөмірі 1:
−
'''Бақыт Тұрсынұлы Сарбалаев ''' ([[18 мамыр]], [[1947 жыл]], [[Қызылорда облысы]] [[Жаңақорған ауданы]], «Қызылжұлдыз» кеңшары-ның «[[Жайылма (Қызылорда облысы)|Жайылма]]» ауылы) - әдебиет сыншысы, журналист.
+
'''Бақыт Тұрсынұлы Сарбалаев ''' ([[18 мамыр]], [[1947 жыл]], [[Қызылорда облысы]] [[Жаңақорған ауданы]], «Қызылжұлдыз» кеңшары-ның «[[Жайылма (Қызылорда облысы)|Жайылма]]» ауылы) — қазақ әдебиетінің сыншысы, халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының лауреаты. Қазақ әдеби сынының (әдебиеттану мен көркем сын) кәсіби бағытта орнығуына үлес қосқан қаламгер; поэзия, проза және әдеби процеске қатысты мақалаларымен танымал.
  
−
==Өмірбаяны==
+
== Өмірбаяны ==
−
* 1969 жылы [[Қызылорда мемлекеттік университеті|Қызылорда]]дағы Н.В.Гоголь атындағы педагогика институтын тамамдады.
+
1965 жылы Қызылордадағы Гоголь атындағы педагогикалық институттың (қазіргі Қорқыт ата атындағы Қызылорда университеті) филология факультетіне оқуға түсті. Мектеп кезінен өлең жазып, аудандық-облыстық, кейін республикалық басылымдарға шыға бастады. 1966 жылы «Лениншіл жас» газетінде «Өлең салмағы жүрекпен өлшенеді» атты тұңғыш сын мақаласы жарияланды. 1969 жылы Алматыда өткен жас қаламгерлердің тұңғыш кеңесіне қатысып, әдеби ортаға сыншы ретінде танылды<ref>{{Cite web|title=Бақыт Сарбалаұлы: Өзге ғылымдар маман жасаса, әдебиет адам жасайды|url=https://turkystan.kz/article/243778-ba-yt-sarbala-ly-zge-ylymdar-maman-zhasasa-debiet-adam-zhasaydy|date=24 мамыр, 2024}}</ref>.
−
* Туған ауылындағы мектепте бір жыл сабақ береді.
+
 
−
* 1970 жылы [[Алматы облысы]]ндағы [[Іле ауданы|Іле]] аудандық «Ильич жолы» газетіне жұмысқа орналасады.
+
=== Еңбек жолы ===
−
* Бүдан кейін республикалық «[[Қазақстан мұғалімі]]» газетінде төрт жыл қызмет атқарады.  
+
Институттан кейін бір жыл ауылда мұғалім болып (қазақ тілі мен әдебиеті, қосымша тарих және география) қызмет етті. 1970 жылдан Алматыға келіп, баспасөз саласында жұмыс істеді. Жазушылар одағы жүйесімен тығыз байланысты әдеби ортада белсенді болды. Қаламдас аға-буынның (Шерхан Мұртаза және т.б.) қолдауымен шығармашылыққа барынша ден қойды.
−
* 1974 — 1978 жж. «Лениншіл жас» (қазіргі «[[Жас Алаш (газет)|Жас Алаш]]») газетінің әдебиет пен өнер
+
 
−
* 1978 - 1982 жж. «[[Жалын (журнал)|Жалын]]» альманахының сын мен өнер бөлімінде жұмыс істейді.  
+
1970 жылы [[Алматы облысы]]ндағы [[Іле ауданы|Іле]] аудандық «Ильич жолы» газетіне жұмысқа орналасады.
−
* 1982 — 1986 жж. Қазақ КСР Мәдениет министрлігінің репертуарлық-редакциялық коллегиясында аға редактор
+
 
−
* 1986 — 1990 жж. «[[Қазақ әдебиеті (газет)|Қазақ әдебиеті]]» газеті редакциясының сын бөлімінде әдеби қызметкер болды.  
+
Бүдан кейін республикалық «[[Қазақстан мұғалімі]]» газетінде төрт жыл қызмет атқарады.
−
* 1990 жылдан ұлт газеті «[[Ана тілі (газет)|Ана тілі]]» газеті апталығы бас редакторының орынбасары  
+
 
−
* 1995 жылдан халықаралық «[[Қазақ елі (газет)|Қазақ елі]]» газетінің бас редакторы міндетін атқарды  
+
1974 — 1978 жж. «Лениншіл жас» (қазіргі «[[Жас Алаш (газет)|Жас Алаш]]») газетінің әдебиет пен өнер
−
* 2007 жылдан «[[Сын (журнал)|Сын]]» журналының Бас редакторы.
+
 
 +
1978 - 1982 жж. «[[Жалын (журнал)|Жалын]]» альманахының сын мен өнер бөлімінде жұмыс істейді.
 +
 
 +
1982 — 1986 жж. Қазақ КСР Мәдениет министрлігінің репертуарлық-редакциялық коллегиясында аға редактор
 +
 
 +
1986 — 1990 жж. «[[Қазақ әдебиеті (газет)|Қазақ әдебиеті]]» газеті редакциясының сын бөлімінде әдеби қызметкер болды.
 +
 
 +
1990 жылдан ұлт газеті «[[Ана тілі (газет)|Ана тілі]]» газеті апталығы бас редакторының орынбасары
 +
 
 +
1995 жылдан халықаралық «[[Қазақ елі (газет)|Қазақ елі]]» газетінің бас редакторы міндетін атқарды
 +
 
 +
2007 жылдан «[[Сын (журнал)|Сын]]» журналының Бас редакторы.
 +
 
 +
Сарбалаұлы әдебиетке көркемдік критериймен қарауды жақтайды: тақырыпты игеру, пішін мен мағынаның үйлесімі, авторлық интонация мен эстетикалық жинақтау — бағалаудың негізгі өлшемдері. «Жабық рецензия» дәстүрінде де (баспаға дейінгі аноним талдау) адал пікір айту қажеттігін баса айтады.
 +
 
 +
Оған ықпал еткен сыншы-жазушылар қатарында '''Әбіш Кекілбайұлы''', '''Асқар Сүлейменов''', '''Зейнолла Серікқалиұлы''', '''Мұхтар Мағауин''', '''Рымғали Нұрғали''' аталады. Классиктерге де, замандастарына да (қажет тұста) талапшыл пікір айтумен белгілі.
 +
 
 +
Әдебиеттің руханияттағы орнын «адам тәрбиелейтін» басты күш ретінде бағалайды: өзге ғылымдар маман даярласа, әдебиет пен тарих '''Адамды''' қалыптастырады деген қағиданы ұстанады. Тарихи тұлғалар мен оқиғаларды ұлттық мүдде өлшемімен талдауды жақтайды; кеңестік-посткеңестік идеологиялық штамптарды сын көзімен қайта қарауға үндейді.
  
 
==Шығармашылығы==
 
==Шығармашылығы==
Жол нөмірі 18: Жол нөмірі 35:
 
* 1981 жылы «Қызыл алма» әдеби-сын мақалаларының жинағы жарық көрді.
 
* 1981 жылы «Қызыл алма» әдеби-сын мақалаларының жинағы жарық көрді.
 
* «Ел мен Елбасы» атты кітаптары шықты. Жекелеген шығармалары орыс, өзбек, қырғыз, моңгол тілдеріне аударылған.
 
* «Ел мен Елбасы» атты кітаптары шықты. Жекелеген шығармалары орыс, өзбек, қырғыз, моңгол тілдеріне аударылған.
−
* Қызыл алма. Эсселер. «Жалын», 1981;
+
 
−
* Ақиқат алдында». Әдеби сын. «Жазушы», 1986;
+
* '''«Қызыл алма»''' — әдеби-сын мақалалар жинағы, «Жалын» баспасы, 1981.
 +
* '''«Ақиқат алдында»''' — «Жазушы» баспасы (кейін қытайдағы «Ұлттар» баспасынан да шыққан).
 +
* '''«Өткірдің жүзі»''' — қайта құру кезеңіндегі өткір сыни мақалалар жинағы; халықаралық '''«Алаш»''' әдеби сыйлығына ұсынылып, марапатталған.
 +
 
 
* Бейімбет Майлин, «Сенің сүйікті жазушың» сериясы. «Мектеп», 1989;
 
* Бейімбет Майлин, «Сенің сүйікті жазушың» сериясы. «Мектеп», 1989;
 
* Өткірдің жүзі. Әдеби сын. «Жазушы», 1991;
 
* Өткірдің жүзі. Әдеби сын. «Жазушы», 1991;
Жол нөмірі 27: Жол нөмірі 47:
 
* Бес мүшел. Әдеби сын. «Ан Арыс», 2009.
 
* Бес мүшел. Әдеби сын. «Ан Арыс», 2009.
  
−
==Қоғамдық қызметі==
+
=== Қоғамдық қызметі ===
 
* 1979 жылы Мәскеуде өткен жас жазушылардың бүкілодақтық VII кеңесіне қатысты.
 
* 1979 жылы Мәскеуде өткен жас жазушылардың бүкілодақтық VII кеңесіне қатысты.
 
* Халықаралық «Қазақ тілі» қоғамының Төралқа мүшесі
 
* Халықаралық «Қазақ тілі» қоғамының Төралқа мүшесі
Жол нөмірі 34: Жол нөмірі 54:
 
==Марапаттары==
 
==Марапаттары==
 
* Қазақстан Журналистер одағының (1992) сыйлығының лауреаты.
 
* Қазақстан Журналистер одағының (1992) сыйлығының лауреаты.
−
* Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының (1994) лауреаты.<ref>Қазақстан жазушылары: Анықтамалық – Алматы: “Ан Арыс” баспасы, 2009 жыл – 480 бет. ISBN 978-601-7130-43-5</ref></p>
+
* Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының (1994) лауреаты.<ref>Қазақстан жазушылары: Анықтамалық – Алматы: “Ан Арыс” баспасы, 2009 жыл – 480 бет. ISBN 978-601-7130-43-5</ref>
−
 
+
 
== Дереккөздер ==
 
== Дереккөздер ==
 
{{дереккөздер}}
 
{{дереккөздер}}
Жол нөмірі 45: Жол нөмірі 64:
 
[[Санат:Жаңақорған ауданында туғандар]]
 
[[Санат:Жаңақорған ауданында туғандар]]
 
[[Санат:Қазақстан жазушылары]]
 
[[Санат:Қазақстан жазушылары]]
−
[[Санат:Қызылорда мемлекеттік университеті түлектері]]
+
[[Санат:Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университеті түлектері]]
 
[[Санат:Қазақстан журналистері]]
 
[[Санат:Қазақстан журналистері]]
 
[[Санат:Қазақстан әдебиет сыншылары]]
 
[[Санат:Қазақстан әдебиет сыншылары]]
 
[[Санат:Қазақстан журналистер одағы сыйлығының иегерлері]]
 
[[Санат:Қазақстан журналистер одағы сыйлығының иегерлері]]
−
[[Санат:Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының иегерлері]]
+
[[Санат:Халықаралық Алаш әдеби сыйлығының иегерлері]]

11:38, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі нұсқасы

Бақыт Тұрсынұлы Сарбалаев (18 мамыр, 1947 жыл, Қызылорда облысы Жаңақорған ауданы, «Қызылжұлдыз» кеңшары-ның «Жайылма» ауылы) — қазақ әдебиетінің сыншысы, халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының лауреаты. Қазақ әдеби сынының (әдебиеттану мен көркем сын) кәсіби бағытта орнығуына үлес қосқан қаламгер; поэзия, проза және әдеби процеске қатысты мақалаларымен танымал.

Өмірбаяны

1965 жылы Қызылордадағы Гоголь атындағы педагогикалық институттың (қазіргі Қорқыт ата атындағы Қызылорда университеті) филология факультетіне оқуға түсті. Мектеп кезінен өлең жазып, аудандық-облыстық, кейін республикалық басылымдарға шыға бастады. 1966 жылы «Лениншіл жас» газетінде «Өлең салмағы жүрекпен өлшенеді» атты тұңғыш сын мақаласы жарияланды. 1969 жылы Алматыда өткен жас қаламгерлердің тұңғыш кеңесіне қатысып, әдеби ортаға сыншы ретінде танылды<ref>Үлгі:Cite web</ref>.

Еңбек жолы

Институттан кейін бір жыл ауылда мұғалім болып (қазақ тілі мен әдебиеті, қосымша тарих және география) қызмет етті. 1970 жылдан Алматыға келіп, баспасөз саласында жұмыс істеді. Жазушылар одағы жүйесімен тығыз байланысты әдеби ортада белсенді болды. Қаламдас аға-буынның (Шерхан Мұртаза және т.б.) қолдауымен шығармашылыққа барынша ден қойды.

1970 жылы Алматы облысындағы Іле аудандық «Ильич жолы» газетіне жұмысқа орналасады.

Бүдан кейін республикалық «Қазақстан мұғалімі» газетінде төрт жыл қызмет атқарады.

1974 — 1978 жж. «Лениншіл жас» (қазіргі «Жас Алаш») газетінің әдебиет пен өнер

1978 - 1982 жж. «Жалын» альманахының сын мен өнер бөлімінде жұмыс істейді.

1982 — 1986 жж. Қазақ КСР Мәдениет министрлігінің репертуарлық-редакциялық коллегиясында аға редактор

1986 — 1990 жж. «Қазақ әдебиеті» газеті редакциясының сын бөлімінде әдеби қызметкер болды.

1990 жылдан ұлт газеті «Ана тілі» газеті апталығы бас редакторының орынбасары

1995 жылдан халықаралық «Қазақ елі» газетінің бас редакторы міндетін атқарды

2007 жылдан «Сын» журналының Бас редакторы.

Сарбалаұлы әдебиетке көркемдік критериймен қарауды жақтайды: тақырыпты игеру, пішін мен мағынаның үйлесімі, авторлық интонация мен эстетикалық жинақтау — бағалаудың негізгі өлшемдері. «Жабық рецензия» дәстүрінде де (баспаға дейінгі аноним талдау) адал пікір айту қажеттігін баса айтады.

Оған ықпал еткен сыншы-жазушылар қатарында Әбіш Кекілбайұлы, Асқар Сүлейменов, Зейнолла Серікқалиұлы, Мұхтар Мағауин, Рымғали Нұрғали аталады. Классиктерге де, замандастарына да (қажет тұста) талапшыл пікір айтумен белгілі.

Әдебиеттің руханияттағы орнын «адам тәрбиелейтін» басты күш ретінде бағалайды: өзге ғылымдар маман даярласа, әдебиет пен тарих Адамды қалыптастырады деген қағиданы ұстанады. Тарихи тұлғалар мен оқиғаларды ұлттық мүдде өлшемімен талдауды жақтайды; кеңестік-посткеңестік идеологиялық штамптарды сын көзімен қайта қарауға үндейді.

Шығармашылығы

  • Алғашқы «Өлең салмағы жүрек-пен өлшенеді» атты сын мақаласы 1966 жылы «Лениншіл жас» газетінде жарық көрді.
  • 1981 жылы «Қызыл алма» әдеби-сын мақалаларының жинағы жарық көрді.
  • «Ел мен Елбасы» атты кітаптары шықты. Жекелеген шығармалары орыс, өзбек, қырғыз, моңгол тілдеріне аударылған.
  • «Қызыл алма» — әдеби-сын мақалалар жинағы, «Жалын» баспасы, 1981.
  • «Ақиқат алдында» — «Жазушы» баспасы (кейін қытайдағы «Ұлттар» баспасынан да шыққан).
  • «Өткірдің жүзі» — қайта құру кезеңіндегі өткір сыни мақалалар жинағы; халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығына ұсынылып, марапатталған.
  • Бейімбет Майлин, «Сенің сүйікті жазушың» сериясы. «Мектеп», 1989;
  • Өткірдің жүзі. Әдеби сын. «Жазушы», 1991;
  • Ілияс Жансүгіров. «Сенің сүйікті жазушың» сериясы. «Мектеп», 1992;
  • Нұрлан. Шығармашылық портрет. «Ан Арыс», 2007;
  • Жиырма бес. Әдеби сын. «Ан Арыс», 2008;
  • Бес мүшел. Әдеби сын. «Ан Арыс», 2009.

Қоғамдық қызметі

  • 1979 жылы Мәскеуде өткен жас жазушылардың бүкілодақтық VII кеңесіне қатысты.
  • Халықаралық «Қазақ тілі» қоғамының Төралқа мүшесі
  • Қазақстан Жазушылар одағы басқармасының хатшысы.

Марапаттары

  • Қазақстан Журналистер одағының (1992) сыйлығының лауреаты.
  • Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының (1994) лауреаты.<ref>Қазақстан жазушылары: Анықтамалық – Алматы: “Ан Арыс” баспасы, 2009 жыл – 480 бет. ISBN 978-601-7130-43-5</ref>

Дереккөздер

Үлгі:Дереккөздер

Үлгі:Bio-stub

«https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=Бақыт_Тұрсынұлы_Сарбалаев&oldid=120840» бетінен алынған