Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Шолпан Иманбаева"

Қазақ Энциклопедиясы жобасынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
 
ш (1 түзету)
 
(2 қатысушының арадағы 2 түзетуі көрсетілмеген)
Жол нөмірі 1: Жол нөмірі 1:
−
[[Сурет:Sholpan i.jpg|thumb|right]]
+
{{Жазушы
−
'''Шолпан Иманбаева''' (1904, мамыр, [[Ақмола облысы]], [[Қорғалжын ауданы]], [[Майбалық ауылы]] – 18.9.1926, Ақмола) – қазақ ақыны.
+
| Есімі                = Шолпан Иманбаева
 +
| Шынайы есімі        =
 +
| Суреті              =
 +
| Ені                  =
 +
| Суреттің аты        =
 +
| Туған кездегі есімі  =
 +
| Лақап аты            =
 +
| Туған күні          = 1904
 +
| Туған жері          = Майбалық ауылы, [[Сабынды ауданы]], [[Ақмола уезі]], [[Ақмола облысы (Ресей империясы)|Ақмола облысы]], [[Ресей империясы]]
 +
| Қайтыс болған күні  = 18.9.1926
 +
| Қайтыс болған жері  = [[Астана|Ақмола]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]]
 +
| Азаматтығы          = {{Байрақ|Ресей империясы}}<br />{{Байрақ|Қазақ АКСР}}
 +
| Ұлты                =
 +
| Білімі              =
 +
| Мансабы              = ақын
 +
| Шығармашылық жылдары = 1923-1926
 +
| Бағыты              =
 +
| Жанры                =
 +
| Шығармалардың тілі  = қазақ
 +
| Дебюті              = «Жолаушы мен жұмыскер» (1923)
 +
| Марапаттары          =
 +
| Сыйлықтары          =
 +
| Қолтаңбасы          =
 +
| Сайты                =
 +
| Commons              =
 +
}}
 +
'''Шолпан Иманбаева''' (1904, Майбалық ауылы, [[Сабынды ауданы]], [[Ақмола уезі]], [[Ақмола облысы (Ресей империясы)|Ақмола облысы]], [[Ресей империясы]] – [[18 қыркүйек]] [[1926 жыл|1926]], [[Астана|Ақмола]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) – қазақ ақыны.
  
 
1923 жылы Ақмола қаласында сауат ашу курсында оқыған. Оны бітірген соң қаладағы балалар коммунасында тәрбиеші болып қызмет істейді. Осы кезден бастап шығармашылыққа ден қойып, өлкелік әйелдер курсында өз өлең-жырларын жиі оқып жүреді. “''Жолаушы мен жұмыскер''” деген алғашқы өлеңі 1923 жылы “Еңбекші қазақ” (қазіргі “[[Егемен Қазақстан газеті|Егемен Қазақстан]]”) газетінде жарияланды. Кейін “Қызыл Қазақстан”, “Әйел теңдігі” журналдары мен “Жас қайрат” газетінде саяси-әлеум. тақырыптағы өлеңдері жарық көрді. Шығармалары 1927 жылы “Таңдамалы өлеңдер” деген атпен [[Қызылорда]] қаласында басылып шықты. Иманбаева өз тұсындағы қазақ әйелдерінің мұң-мұқтажын, арман-тілегін жырлады (“Қоңыр қаз”, “Қазақ әйеліне”, “Жолдасыма”, “Апайға” т.б.), жастар мен ғылым-білім тақырыбына өлеңдер арнады (“Жеттік міне”, “Біздің Сәуле”, “Жас ініме”, “Жас қайратқа” және “Жастарға” т.б.), қоғамдағы ұнамсыз құбылыстарды өткір сынға алды (“Бұлбұл мен қарға”, “Зейнепке”, “Жәкең жаман сасады”). Иманбаева өлеңдері мазмұнының өткірлігімен, тілінің көркемдігімен ерекшеленеді.<ref>Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса  - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл</ref>
 
1923 жылы Ақмола қаласында сауат ашу курсында оқыған. Оны бітірген соң қаладағы балалар коммунасында тәрбиеші болып қызмет істейді. Осы кезден бастап шығармашылыққа ден қойып, өлкелік әйелдер курсында өз өлең-жырларын жиі оқып жүреді. “''Жолаушы мен жұмыскер''” деген алғашқы өлеңі 1923 жылы “Еңбекші қазақ” (қазіргі “[[Егемен Қазақстан газеті|Егемен Қазақстан]]”) газетінде жарияланды. Кейін “Қызыл Қазақстан”, “Әйел теңдігі” журналдары мен “Жас қайрат” газетінде саяси-әлеум. тақырыптағы өлеңдері жарық көрді. Шығармалары 1927 жылы “Таңдамалы өлеңдер” деген атпен [[Қызылорда]] қаласында басылып шықты. Иманбаева өз тұсындағы қазақ әйелдерінің мұң-мұқтажын, арман-тілегін жырлады (“Қоңыр қаз”, “Қазақ әйеліне”, “Жолдасыма”, “Апайға” т.б.), жастар мен ғылым-білім тақырыбына өлеңдер арнады (“Жеттік міне”, “Біздің Сәуле”, “Жас ініме”, “Жас қайратқа” және “Жастарға” т.б.), қоғамдағы ұнамсыз құбылыстарды өткір сынға алды (“Бұлбұл мен қарға”, “Зейнепке”, “Жәкең жаман сасады”). Иманбаева өлеңдері мазмұнының өткірлігімен, тілінің көркемдігімен ерекшеленеді.<ref>Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса  - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл</ref>
 +
 +
Астана қаласындағы орталық көшенің біріне Шолпан Иманбаева есімі берілген.
 +
 +
==Ол туралы естелік==
 +
Ақынның өмірі мен өлеңдері туралы алғашқы зерттеу еңбегін Нәзипа Құлжанова жазды. Ол ақын қайтыс болғанына жеті ай болғанда, 1927 жылдың наурыз айында «Әйел теңдігі» журналына «Ақын Шолпан» деген мақала жариялады. Онда Нәзипа: «Шолпан ақын еді. Көбіне әйел мұңын жырлады. Ойына алған сөзді еркін жазатын түрі бар еді. Тәлім-тәжірибесі аздығы өрісін кеңейттірмей келді. Ол кездері қазақ кітабы тіпті аз. Орыс жазушыларына тілі жетпей, Шолпанның ақындығы арманда кетті», деп өкінішін білдірген.
 +
==Өлеңдер жинағы==
 +
Сара Есова 1927 жылы «Әйел теңдігі» журналының редакторы болып қызмет істеп жүргенде ақынның еңбектерін жинақтап, алғы сөз жазып, Нәзипа Құлжанова екеуі «Таңдамалы өлеңдер» деген атпен Қызылорда қаласында кітап етіп бастырып, жарыққа шығарған. Сол кітапқа Сәкен Сейфуллин «Таныстыру» деп аталатын шағын ғана беташар мақаласында: «Үзілген қызғалдақ, қиылған көк шыбық қалды көміліп топырақ астында, Өзі өлсе де Шолпанның сөзі қалды артында» деп жазыпты. Ақын қыздың кітабы 1950 жылы екінші рет басылады және 1971 «Жазушы» баспасынан қайта басылып шығады.
 +
 +
== Естелік ==
 +
[[Қазақстанның халық жазушысы|Қазақ КСР халық жазушысы]] [[Дихан-Баба Әбілев|Дихан Әбілевтің]] «Шолпан» поэмасы қазақтың тұңғыш қыз-ақынына арналған<ref>{{кітап |авторы =|бөлімі = |бөлім сілтемесі = |тақырыбы = Қазақ КСР. Қысқаша энциклопедия|шынайы атауы = |сілтеме = |уикитека = |жауапты = Бас. ред. Р. Нұрғали|басылым = |орны = Алматы|баспасы = |жыл = 1991|томы = 4|беттері = 92|барлық беті = |сериясы = |isbn = 5-89800-023-2|тиражы = 31 300}}</ref>.
 +
 +
Алматы және [[Шолпан Иманбаева көшесі (Астана)|Астана]] қалаларында Шолпан атындағы көшелер бар.
 +
 
==Дереккөздер==
 
==Дереккөздер==
 
<references/>
 
<references/>
Жол нөмірі 10: Жол нөмірі 49:
 
{{wikify}}
 
{{wikify}}
  
−
[[Санат:Тұлғалар]]
 
 
[[Санат:Қазақстан жазушылары]]
 
[[Санат:Қазақстан жазушылары]]
−
[[Санат:Майбалық ауылы]]
+
[[Санат:Қорғалжын ауданында туғандар]]
−
[[Санат:1904 жылы туғандар]]
+
[[Санат:1926 жылы қайтыс болғандар]]
 +
[[Санат:Қазақстан ақындары]]

11:38, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі нұсқасы

Үлгі:Жазушы Шолпан Иманбаева (1904, Майбалық ауылы, Сабынды ауданы, Ақмола уезі, Ақмола облысы, Ресей империясы – 18 қыркүйек 1926, Ақмола, Қазақ АКСР, РКФСР, КСРО) – қазақ ақыны.

1923 жылы Ақмола қаласында сауат ашу курсында оқыған. Оны бітірген соң қаладағы балалар коммунасында тәрбиеші болып қызмет істейді. Осы кезден бастап шығармашылыққа ден қойып, өлкелік әйелдер курсында өз өлең-жырларын жиі оқып жүреді. “Жолаушы мен жұмыскер” деген алғашқы өлеңі 1923 жылы “Еңбекші қазақ” (қазіргі “Егемен Қазақстан”) газетінде жарияланды. Кейін “Қызыл Қазақстан”, “Әйел теңдігі” журналдары мен “Жас қайрат” газетінде саяси-әлеум. тақырыптағы өлеңдері жарық көрді. Шығармалары 1927 жылы “Таңдамалы өлеңдер” деген атпен Қызылорда қаласында басылып шықты. Иманбаева өз тұсындағы қазақ әйелдерінің мұң-мұқтажын, арман-тілегін жырлады (“Қоңыр қаз”, “Қазақ әйеліне”, “Жолдасыма”, “Апайға” т.б.), жастар мен ғылым-білім тақырыбына өлеңдер арнады (“Жеттік міне”, “Біздің Сәуле”, “Жас ініме”, “Жас қайратқа” және “Жастарға” т.б.), қоғамдағы ұнамсыз құбылыстарды өткір сынға алды (“Бұлбұл мен қарға”, “Зейнепке”, “Жәкең жаман сасады”). Иманбаева өлеңдері мазмұнының өткірлігімен, тілінің көркемдігімен ерекшеленеді.<ref>Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл</ref>

Астана қаласындағы орталық көшенің біріне Шолпан Иманбаева есімі берілген.

Ол туралы естелік

Ақынның өмірі мен өлеңдері туралы алғашқы зерттеу еңбегін Нәзипа Құлжанова жазды. Ол ақын қайтыс болғанына жеті ай болғанда, 1927 жылдың наурыз айында «Әйел теңдігі» журналына «Ақын Шолпан» деген мақала жариялады. Онда Нәзипа: «Шолпан ақын еді. Көбіне әйел мұңын жырлады. Ойына алған сөзді еркін жазатын түрі бар еді. Тәлім-тәжірибесі аздығы өрісін кеңейттірмей келді. Ол кездері қазақ кітабы тіпті аз. Орыс жазушыларына тілі жетпей, Шолпанның ақындығы арманда кетті», деп өкінішін білдірген.

Өлеңдер жинағы

Сара Есова 1927 жылы «Әйел теңдігі» журналының редакторы болып қызмет істеп жүргенде ақынның еңбектерін жинақтап, алғы сөз жазып, Нәзипа Құлжанова екеуі «Таңдамалы өлеңдер» деген атпен Қызылорда қаласында кітап етіп бастырып, жарыққа шығарған. Сол кітапқа Сәкен Сейфуллин «Таныстыру» деп аталатын шағын ғана беташар мақаласында: «Үзілген қызғалдақ, қиылған көк шыбық қалды көміліп топырақ астында, Өзі өлсе де Шолпанның сөзі қалды артында» деп жазыпты. Ақын қыздың кітабы 1950 жылы екінші рет басылады және 1971 «Жазушы» баспасынан қайта басылып шығады.

Естелік

Қазақ КСР халық жазушысы Дихан Әбілевтің «Шолпан» поэмасы қазақтың тұңғыш қыз-ақынына арналған<ref>Үлгі:Кітап</ref>.

Алматы және Астана қалаларында Шолпан атындағы көшелер бар.

Дереккөздер

<references/>

<references/>

Үлгі:Wikify

«https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=Шолпан_Иманбаева&oldid=122044» бетінен алынған