Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Омыртқа"
ш (clean up, replaced: Пайдаланылған әдебиеттер → Дереккөздер using AWB) |
ш (1 түзету) |
||
| (2 қатысушының арадағы 2 түзетуі көрсетілмеген) | |||
| Жол нөмірі 1: | Жол нөмірі 1: | ||
| − | [[File:brustwirbel oben.png|thumb| alt=A.| ''[[Кеуде омыртқасы]]''.]]'''Омыртқа''' (vertebraе) – тұлға тірек [[қаңқа]]сын құратын [[сүйек]]тердің бірі. Омыртқаның қалың да жалпақ біткен бөлігін денесі, [[жұлын]] орналасатын қуыс құратын артқы бөлігін [[доға]]сы деп атайды. Доғаның дара және жұп [[қанат]] | + | [[File:brustwirbel oben.png|thumb| alt=A.| ''[[Кеуде омыртқасы]]''.]] |
| + | '''Омыртқа''' (vertebraе) – тұлға тірек [[қаңқа]]сын құратын [[сүйек]]тердің бірі. Омыртқаның қалың да жалпақ біткен бөлігін денесі, [[жұлын]] орналасатын қуыс құратын артқы бөлігін [[доға]]сы деп атайды. Доғаның дара және жұп [[қанат|өсінділері]] (екеуі көлденең және төртеуі келесі Омыртқамен жалғасады) болады.<ref>Қазақ энциклопедиясы, 7 том 6 бөлім</ref> | ||
| + | |||
==Түрлері== | ==Түрлері== | ||
| − | Омыртқаның [[пішін]]і әр түрлі. Бірінші [[мойын]] Омыртқаны [[ауыз]] Омыртқа, екіншісін [[эпистрофей]] деп атайды. [[Кеуде]] Омыртқада қабырға басы бекитін ойықтар бар. Бел Омыртқаның көлденең қанаттары жалпақтау, ірілеу, бұл – қабырға [[рудимент]]і. Әр түрлі жануарлар Омыртқасының алдыңғы, артқы беті құрылысында айырмашылық болады. Балықтардың, кейбір [[қосмекенді]]лер мен [[бауырымен жорғалаушы]]лардың Омыртқа денесінің екі беті де ойыс (амфицельді), көпшілік қосмекенділер мен бауырымен жорғалаушылардың Омыртқасының алдыңғы беті ойыс (процельді), артқы беті кейбір жағдайларда ойыс (опистоцельді), [[құс]]тарда ер тәрізді (гетероцельді), ал [[сүтқоректі]]лердің Омыртқасы арасында [[шеміршек]] болады, осыған байланысты олардың Омыртқасы беттері жалпақ ойыс (платицельді) пішінді болып келеді. | + | Омыртқаның [[пішін]]і әр түрлі. Бірінші [[мойын]] Омыртқаны [[ауыз]] Омыртқа, екіншісін [[эпистрофей]] деп атайды. [[Кеуде]] Омыртқада қабырға басы бекитін ойықтар бар. Бел Омыртқаның көлденең қанаттары жалпақтау, ірілеу, бұл – қабырға [[рудимент]]і. Әр түрлі жануарлар Омыртқасының алдыңғы, артқы беті құрылысында айырмашылық болады. Балықтардың, кейбір [[қосмекенді]]лер мен [[бауырымен жорғалаушы]]лардың Омыртқа денесінің екі беті де ойыс (амфицельді), көпшілік қосмекенділер мен бауырымен жорғалаушылардың Омыртқасының алдыңғы беті ойыс (процельді), артқы беті кейбір жағдайларда ойыс (опистоцельді), [[құс]]тарда ер тәрізді (гетероцельді), ал [[сүтқоректі]]лердің Омыртқасы арасында [[шеміршек]] болады, осыған байланысты олардың Омыртқасы беттері жалпақ ойыс (платицельді) пішінді болып келеді.{{дереккөздер}} |
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
{{wikify}} | {{wikify}} | ||
| Жол нөмірі 18: | Жол нөмірі 12: | ||
{{stub}} | {{stub}} | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
11:40, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі нұсқасы
Омыртқа (vertebraе) – тұлға тірек қаңқасын құратын сүйектердің бірі. Омыртқаның қалың да жалпақ біткен бөлігін денесі, жұлын орналасатын қуыс құратын артқы бөлігін доғасы деп атайды. Доғаның дара және жұп өсінділері (екеуі көлденең және төртеуі келесі Омыртқамен жалғасады) болады.<ref>Қазақ энциклопедиясы, 7 том 6 бөлім</ref>
Түрлері
Омыртқаның пішіні әр түрлі. Бірінші мойын Омыртқаны ауыз Омыртқа, екіншісін эпистрофей деп атайды. Кеуде Омыртқада қабырға басы бекитін ойықтар бар. Бел Омыртқаның көлденең қанаттары жалпақтау, ірілеу, бұл – қабырға рудименті. Әр түрлі жануарлар Омыртқасының алдыңғы, артқы беті құрылысында айырмашылық болады. Балықтардың, кейбір қосмекенділер мен бауырымен жорғалаушылардың Омыртқа денесінің екі беті де ойыс (амфицельді), көпшілік қосмекенділер мен бауырымен жорғалаушылардың Омыртқасының алдыңғы беті ойыс (процельді), артқы беті кейбір жағдайларда ойыс (опистоцельді), құстарда ер тәрізді (гетероцельді), ал сүтқоректілердің Омыртқасы арасында шеміршек болады, осыған байланысты олардың Омыртқасы беттері жалпақ ойыс (платицельді) пішінді болып келеді.Үлгі:Дереккөздер
