Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Арасан"
ш (1 түзету) |
ш (1 түзету) |
||
| (басқа бір қатысуышының арадағы бір түзетуі көрсетілмеген) | |||
| Жол нөмірі 1: | Жол нөмірі 1: | ||
'''Арасан'''(моңғ. аршан – бұлақ), шипалы су – емдеуге қолданылатын жер асты су көздері. Суының темп-расына қарай жылы немесе субтермальді (20 – 37°С), термальді (37 – 42°С), ыстық немесе гипертермальді А. (42°С-тан жоғары) болып бөлінеді. Суының температурасына қарай жылы немесе субтермальды Арасан (20 – 37°С), термальды Арасан (37 – 42°С), ыстық немесе гипертермальды Арасан (42°С-тан жоғары) болып бөлінеді. Су жер қыртысының тереңіндегі жоғарғы температуралы тау жыныстарының арасынан өткен кезде ысып, [[тектоник]] жарықтар арқылы жер бетіне шығады. Арасан сулары негізінен [[жанартау]]лы жерлерде, [[артезиан]] алаптарында және тектоник. қозғалмалы аймақтарда пайда болады. Арасан сулары химиялық құрамына және шипалы қасиеттеріне қарай [[көмір қышқыл газ]]ды, [[күкірт сутек]]ті, құрамында [[темір]], [[күшәла]], [[марганец]], [[мыс]], [[алюминий]], органикалық заттар болатын сулар, [[бром]]ды, [[йод]]ты, [[радон]]ды және [[кремний]]лі сулар болып бірнеше топқа бөлінеді. Құрамында тұздар ерітіндісі аз болатын Арасан сулары асқазан ауруларын емдеуге, ішуге ([[Сарыағаш]], [[Аяққалқан]], [[Қорам]], т.б. минералды сулары), ал тұз ерітіндісі көп сулар [[сүйек]], [[буын]], [[жүйке жүйесі]] мен қан тамырлары сырқаттарын ([[Алмаарасан]], [[Арасанқапал]], [[Жаркентарасан]], т.б. минералды сулары) емдеуге пайдаланылады. Қазақстанның Арасан сулары емдік қасиеттері бойынша дүние жүзіндегі атақты шипалы сулардан ([[Нарзан]], [[Боржоми]], [[Есентуки]], т.б.) кем түспейді. «Арасан» термині Кавказдан Қиыр Шығысқа, Сібірден [[Тибет]]ке дейінгі халықтар тілінде жиі кездеседі. Шипалы суға байланысты жер-су, елді мекен, емдеу орындарының атауларын білдіретін бұл термин түрлі өзгерістерге ұшыраған: аршан, арашан, арасан, нарзан, назрань, арзни, т.б. | '''Арасан'''(моңғ. аршан – бұлақ), шипалы су – емдеуге қолданылатын жер асты су көздері. Суының темп-расына қарай жылы немесе субтермальді (20 – 37°С), термальді (37 – 42°С), ыстық немесе гипертермальді А. (42°С-тан жоғары) болып бөлінеді. Суының температурасына қарай жылы немесе субтермальды Арасан (20 – 37°С), термальды Арасан (37 – 42°С), ыстық немесе гипертермальды Арасан (42°С-тан жоғары) болып бөлінеді. Су жер қыртысының тереңіндегі жоғарғы температуралы тау жыныстарының арасынан өткен кезде ысып, [[тектоник]] жарықтар арқылы жер бетіне шығады. Арасан сулары негізінен [[жанартау]]лы жерлерде, [[артезиан]] алаптарында және тектоник. қозғалмалы аймақтарда пайда болады. Арасан сулары химиялық құрамына және шипалы қасиеттеріне қарай [[көмір қышқыл газ]]ды, [[күкірт сутек]]ті, құрамында [[темір]], [[күшәла]], [[марганец]], [[мыс]], [[алюминий]], органикалық заттар болатын сулар, [[бром]]ды, [[йод]]ты, [[радон]]ды және [[кремний]]лі сулар болып бірнеше топқа бөлінеді. Құрамында тұздар ерітіндісі аз болатын Арасан сулары асқазан ауруларын емдеуге, ішуге ([[Сарыағаш]], [[Аяққалқан]], [[Қорам]], т.б. минералды сулары), ал тұз ерітіндісі көп сулар [[сүйек]], [[буын]], [[жүйке жүйесі]] мен қан тамырлары сырқаттарын ([[Алмаарасан]], [[Арасанқапал]], [[Жаркентарасан]], т.б. минералды сулары) емдеуге пайдаланылады. Қазақстанның Арасан сулары емдік қасиеттері бойынша дүние жүзіндегі атақты шипалы сулардан ([[Нарзан]], [[Боржоми]], [[Есентуки]], т.б.) кем түспейді. «Арасан» термині Кавказдан Қиыр Шығысқа, Сібірден [[Тибет]]ке дейінгі халықтар тілінде жиі кездеседі. Шипалы суға байланысты жер-су, елді мекен, емдеу орындарының атауларын білдіретін бұл термин түрлі өзгерістерге ұшыраған: аршан, арашан, арасан, нарзан, назрань, арзни, т.б. | ||
<ref name=source1>[[Қазақ энциклопедиясы]] I том</ref> | <ref name=source1>[[Қазақ энциклопедиясы]] I том</ref> | ||
| − | == | + | == Тағы қараңыз == |
*[[Сарыағаш]] | *[[Сарыағаш]] | ||
*[[Минерал]] | *[[Минерал]] | ||
== Сыртқы сілтемелер == | == Сыртқы сілтемелер == | ||
| − | * [http://www.banchiki.ru/2/12.php/ Арасан] | + | * [http://www.banchiki.ru/2/12.php/ Арасан] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110624103613/http://www.banchiki.ru/2/12.php |date=2011-06-24 }} |
==Дереккөздер== | ==Дереккөздер== | ||
11:26, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі нұсқасы
Арасан(моңғ. аршан – бұлақ), шипалы су – емдеуге қолданылатын жер асты су көздері. Суының темп-расына қарай жылы немесе субтермальді (20 – 37°С), термальді (37 – 42°С), ыстық немесе гипертермальді А. (42°С-тан жоғары) болып бөлінеді. Суының температурасына қарай жылы немесе субтермальды Арасан (20 – 37°С), термальды Арасан (37 – 42°С), ыстық немесе гипертермальды Арасан (42°С-тан жоғары) болып бөлінеді. Су жер қыртысының тереңіндегі жоғарғы температуралы тау жыныстарының арасынан өткен кезде ысып, тектоник жарықтар арқылы жер бетіне шығады. Арасан сулары негізінен жанартаулы жерлерде, артезиан алаптарында және тектоник. қозғалмалы аймақтарда пайда болады. Арасан сулары химиялық құрамына және шипалы қасиеттеріне қарай көмір қышқыл газды, күкірт сутекті, құрамында темір, күшәла, марганец, мыс, алюминий, органикалық заттар болатын сулар, бромды, йодты, радонды және кремнийлі сулар болып бірнеше топқа бөлінеді. Құрамында тұздар ерітіндісі аз болатын Арасан сулары асқазан ауруларын емдеуге, ішуге (Сарыағаш, Аяққалқан, Қорам, т.б. минералды сулары), ал тұз ерітіндісі көп сулар сүйек, буын, жүйке жүйесі мен қан тамырлары сырқаттарын (Алмаарасан, Арасанқапал, Жаркентарасан, т.б. минералды сулары) емдеуге пайдаланылады. Қазақстанның Арасан сулары емдік қасиеттері бойынша дүние жүзіндегі атақты шипалы сулардан (Нарзан, Боржоми, Есентуки, т.б.) кем түспейді. «Арасан» термині Кавказдан Қиыр Шығысқа, Сібірден Тибетке дейінгі халықтар тілінде жиі кездеседі. Шипалы суға байланысты жер-су, елді мекен, емдеу орындарының атауларын білдіретін бұл термин түрлі өзгерістерге ұшыраған: аршан, арашан, арасан, нарзан, назрань, арзни, т.б. <ref name=source1>Қазақ энциклопедиясы I том</ref>
Тағы қараңыз
Сыртқы сілтемелер
Дереккөздер
<references/>
