Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Жаңаайдар обасы"
ш («Ұлытау облысы географиясы» деген санатты қосты (HotCat құралының көмегімен)) |
ш (1 түзету) |
(айырмашылығы жоқ)
| |
19:47, 2026 ж. шілденің 12 кезіндегі нұсқасы
Жаңаайдар обасы – ерте темір дәуірлерінен сақталған ескерткіштер.
Орналасқан жері
Ұлытау облысы Ұлытау ауданы Қаракеңгір өзенінің бойында, Жаңайдар қыстағынан оңтүстікке қарай 350 км жерде орналасқан.
Сипаты
1961 жылы Орталық Қазақстан археологиялық экспедициясы (жетекшісі Ә. Оразбаев) тапқан.
Тасмола мәдениеті кезінде салынған ғұрыптық ескерткішке жатады (б.з.б. VII-VI ғасырлар). Негізгі оба тастан үйілген, диаметрі 8 м, биіктігі 0,6 м. Осы обадай шығысқа қарай тастан жасалған тұрқы ұзын, енсіз, жіңішке екі жол немесе "мұртты" обалар жалғасады. Солтүстік жолдың ұзындығы 95 м, оңтүстігі 102 м, бұлардың жалпақтығы орта есеппен 1,7 м. Обадан 2 қыш ыдыстың сынықтары, аттың тістері және ат әбзелдерінің бірнеше қола қапсырмалары табылған. Жолдардың (немесе "мүрттардың") кезінде күрделі құрылыстар болғаны анықталды. Бұлар екі қатар етіліп қырынан қойылған кішірек тақтатастардан үстін жауып ерекше дәліздер түрінде жасаған деген пікір бар. Дәліздердің екі шеті тастан дөңгелете өріп шығарған оба іспеттес кішігірім қүрылыстармен шектелген, ал ұзына бойы 1,5 м сайын көлденең тақтатастармен бөлініп қойылған.
Жаңаайдар обасы жерлеу ескерткіштеріне жатпайды. Обадан жылқы сүйектерінің шығуы және ұзын жолдардың шығысқа қаратылғаны кешеннің шығып келе жатқан күнге табыну дәстүріне және мұнымен тікелей сабақтас құрбандыққа жылқы шалу ғұрпына байланысты тұрғызылғанын байқаймыз.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref>
