Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Мұхаметсәлім Әбдірахманұлы Кәшімов"
Қазақ Энциклопедиясы жобасынан алынған мәлімет
ш (Оразбеков Ален (т) өңдемелерінен Kasymbot соңғы нұсқасына қайтарды) |
ш (1 түзету) |
||
| Жол нөмірі 1: | Жол нөмірі 1: | ||
| − | '''Мұхаметсәлім Әбдірахманұлы Кәшімов''' ([[1884 жыл|1884]], [[Ақмола облысы]], [[ | + | '''Мұхаметсәлім Әбдірахманұлы Кәшімов''' ([[1884 жыл|1884]], [[Ақмола облысы]], [[Еңбекшілдер ауданы]] – [[1935 жыл|1935]], [[Еңбекшілдер ауданы]]) – ақын, журналист. |
| + | |||
* Жас кезінде әкесінен, кейін молдадан оқып, хат таныған. Әкесіне еріп [[Мекке]]ге қажылыққа барып, “Бала қажы” атанған. Ол – бірнеше тәлім-тәрбиелік еңбектердің авторы. | * Жас кезінде әкесінен, кейін молдадан оқып, хат таныған. Әкесіне еріп [[Мекке]]ге қажылыққа барып, “Бала қажы” атанған. Ол – бірнеше тәлім-тәрбиелік еңбектердің авторы. | ||
| Жол нөмірі 5: | Жол нөмірі 6: | ||
* “Сабақ” (1907) | * “Сабақ” (1907) | ||
* “Насихат қазақия” (1908) | * “Насихат қазақия” (1908) | ||
| − | * “Ақыл кітабы” (1908), т.б. еңбектерінде қазақ балаларына оқу-білім, тәлім-тәрбие, тазалық, мәдениет мәселелері төңірегінде ақыл-кеңес, өнегелі тағлымдар ұсынады. | + | * “Ақыл кітабы” (1908), т.б. еңбектерінде қазақ балаларына оқу-білім, тәлім-тәрбие, тазалық, мәдениет мәселелері төңірегінде ақыл-кеңес, өнегелі тағлымдар ұсынады. |
| − | Ол шәкірт тәрбиесін ұлттық салт-дәстүрге негіздей жүргізуді, мұны имандылық пен адамгершіліктің сан-алуан көріністерімен ұштастырып отыруды уағыздайды. Оқытудың тәрбиелік жағына үлкен мән беріп: {{Дәйексөз|“Еш уақыт оқуға тәкаппарлық қылмаңыз. Оқу үйрену қандай жақсы болса да, көңілде бұзық ниет болса қадірі кемиді”}}, - дейді. Шәкірттерді аз сөйлеп, көп тыңдауға, жаман істен жиреніп, жақсы істен үйренуге шақырады. {{Дәйексөз|“Күні бойы істеген ісіңізді кешкісін ойланып, қайта қараңыз, ертеңгі ісіңізге жоспар құрыңыз. Ол әр күнгі ісіңізді көрсететін дәптер сияқты. Дәптерге жаман нәрсе жаздырмауға тырысыңыз”}} деп, адамның өзін-өзі тәрбиелеу ісіне ерекше мән береді. | + | Ол шәкірт тәрбиесін ұлттық салт-дәстүрге негіздей жүргізуді, мұны имандылық пен адамгершіліктің сан-алуан көріністерімен ұштастырып отыруды уағыздайды. Оқытудың тәрбиелік жағына үлкен мән беріп: {{Дәйексөз|“Еш уақыт оқуға тәкаппарлық қылмаңыз. Оқу үйрену қандай жақсы болса да, көңілде бұзық ниет болса қадірі кемиді”}}, - дейді. Шәкірттерді аз сөйлеп, көп тыңдауға, жаман істен жиреніп, жақсы істен үйренуге шақырады. {{Дәйексөз|“Күні бойы істеген ісіңізді кешкісін ойланып, қайта қараңыз, ертеңгі ісіңізге жоспар құрыңыз. Ол әр күнгі ісіңізді көрсететін дәптер сияқты. Дәптерге жаман нәрсе жаздырмауға тырысыңыз”}} деп, адамның өзін-өзі тәрбиелеу ісіне ерекше мән береді. |
Кәшімов ананың бала тәрбиесіндегі рөлін жоғары бағалап, қыздарды өз келісімінсіз жастай атастыруға қарсылық білдіріп, оларды мұсылманша оқытып, тәрбиелеуді жақтайды. | Кәшімов ананың бала тәрбиесіндегі рөлін жоғары бағалап, қыздарды өз келісімінсіз жастай атастыруға қарсылық білдіріп, оларды мұсылманша оқытып, тәрбиелеуді жақтайды. | ||
* “Сұлу қыз” (1909) өлеңдер жинағы | * “Сұлу қыз” (1909) өлеңдер жинағы | ||
| − | * “Мұңлы Мариям” (1914) романы жарық көрген. | + | * “Мұңлы Мариям” (1914) романы жарық көрген. |
1911 – 14 жылдары “[[Айқап]]” журналында қызмет істей жүріп, ел ішіндегі [[мектеп-медресе]]лердің жай-күйі, олардағы оқу-тәрбие істерінің барысы жайында ой қозғаса, Жетісу, қырғыз, қытай қазақтарын аралаған кезінде (1915 – 16) этнографиялық очерктер жазған. Онда елдің тұрмыс-салты, әдет-ғұрпымен бірге оқу-ағарту мәселелерін де сөз етіп, тәлімдік ой-пікірлерін ортаға салады.<ref>Жарықбаев Қ., Қалиев С., ''Қазақ тәлім-тәрбиесі'', Алматы, 1995</ref><ref>''Қазақтың тәлімдік ой-пікір антологиясы'', 2-том, Алматы, 1998.</ref> | 1911 – 14 жылдары “[[Айқап]]” журналында қызмет істей жүріп, ел ішіндегі [[мектеп-медресе]]лердің жай-күйі, олардағы оқу-тәрбие істерінің барысы жайында ой қозғаса, Жетісу, қырғыз, қытай қазақтарын аралаған кезінде (1915 – 16) этнографиялық очерктер жазған. Онда елдің тұрмыс-салты, әдет-ғұрпымен бірге оқу-ағарту мәселелерін де сөз етіп, тәлімдік ой-пікірлерін ортаға салады.<ref>Жарықбаев Қ., Қалиев С., ''Қазақ тәлім-тәрбиесі'', Алматы, 1995</ref><ref>''Қазақтың тәлімдік ой-пікір антологиясы'', 2-том, Алматы, 1998.</ref> | ||
| Жол нөмірі 19: | Жол нөмірі 20: | ||
[[Санат:1884 жылы туғандар]] | [[Санат:1884 жылы туғандар]] | ||
| − | [[Санат: | + | [[Санат:Еңбекшілдер ауданында туғандар]] |
[[Санат:1935 жылы қайтыс болғандар]] | [[Санат:1935 жылы қайтыс болғандар]] | ||
| − | [[Санат: | + | [[Санат:Еңбекшілдер ауданында қайтыс болғандар]] |
[[Санат:Қазақстан ақындары]] | [[Санат:Қазақстан ақындары]] | ||
[[Санат:Қазақстан журналистері]] | [[Санат:Қазақстан журналистері]] | ||
00:07, 2025 ж. сәуірдің 26 кезіндегі түзету
Мұхаметсәлім Әбдірахманұлы Кәшімов (1884, Ақмола облысы, Еңбекшілдер ауданы – 1935, Еңбекшілдер ауданы) – ақын, журналист.
- Жас кезінде әкесінен, кейін молдадан оқып, хат таныған. Әкесіне еріп Меккеге қажылыққа барып, “Бала қажы” атанған. Ол – бірнеше тәлім-тәрбиелік еңбектердің авторы.
- “Әдеп” (1907)
- “Сабақ” (1907)
- “Насихат қазақия” (1908)
- “Ақыл кітабы” (1908), т.б. еңбектерінде қазақ балаларына оқу-білім, тәлім-тәрбие, тазалық, мәдениет мәселелері төңірегінде ақыл-кеңес, өнегелі тағлымдар ұсынады.
Ол шәкірт тәрбиесін ұлттық салт-дәстүрге негіздей жүргізуді, мұны имандылық пен адамгершіліктің сан-алуан көріністерімен ұштастырып отыруды уағыздайды. Оқытудың тәрбиелік жағына үлкен мән беріп: Үлгі:Дәйексөз, - дейді. Шәкірттерді аз сөйлеп, көп тыңдауға, жаман істен жиреніп, жақсы істен үйренуге шақырады. Үлгі:Дәйексөз деп, адамның өзін-өзі тәрбиелеу ісіне ерекше мән береді.
Кәшімов ананың бала тәрбиесіндегі рөлін жоғары бағалап, қыздарды өз келісімінсіз жастай атастыруға қарсылық білдіріп, оларды мұсылманша оқытып, тәрбиелеуді жақтайды.
- “Сұлу қыз” (1909) өлеңдер жинағы
- “Мұңлы Мариям” (1914) романы жарық көрген.
1911 – 14 жылдары “Айқап” журналында қызмет істей жүріп, ел ішіндегі мектеп-медреселердің жай-күйі, олардағы оқу-тәрбие істерінің барысы жайында ой қозғаса, Жетісу, қырғыз, қытай қазақтарын аралаған кезінде (1915 – 16) этнографиялық очерктер жазған. Онда елдің тұрмыс-салты, әдет-ғұрпымен бірге оқу-ағарту мәселелерін де сөз етіп, тәлімдік ой-пікірлерін ортаға салады.<ref>Жарықбаев Қ., Қалиев С., Қазақ тәлім-тәрбиесі, Алматы, 1995</ref><ref>Қазақтың тәлімдік ой-пікір антологиясы, 2-том, Алматы, 1998.</ref>
