Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Ханиса Қанышқызы Сәтпаева"

00:14, 2026 ж. шілденің 13 кезіндегі нұсқасы

Үлгі:Тексерілмеген мақала Үлгі:Ғалым

Ханиса Қанышқызы Сәтпаева (15 желтоқсан 1921, Қарсақпай, Жезқазған облысы, Ұлытау ауданы, Қазақ АКСР — 11 маусым 2016, Алматы, Қазақстан) — кеңестік және қазақстандық ғалым, медицина ғылымдарының докторы, Қазақ ұлттық медицина университетінің құрметті профессоры. Қаныш Сәтбаевтың үлкен баласы.

Өмірбаяны

Арғын тайпасының Сүйіндік руының Қаржас бөлімінен шыққан<ref>Үлгі:Кітап</ref>.

• 1921 жылы 15 желтоқсанда Қарсақпай жұмыс ауылы, Жезқазған облысында дүниеге келген.
• 1943 жылы – Қазақ мемлекеттік медициналық институтты үздік бітіріп, еңбек жолын сол институтта жалғастырды.
• 1945 жылы ақын Қайнекей Жармағамбетовпен тұрмыс құрған.
• 1974 жылдан 1991 жылдар аралығында – АММИ-дің қалыпты физиололгия кафедрасының меңгерушісі.
• 12 жыл бойы Емдеу ісі факультетінің деканы.
• 1995 жылы алғаш Қазақстанда медицина және педагогика ЖОО-на арналған «Адам физиологиясы» («Физиология человека»)[1] атты оқулық жарыққа шықты. (қайта басылып шығарылды).

Оның жетекшілігімен 3 докторлық және 8 кандидаттық диссертациялар қорғалды. Оның басшылығымен Қазақстан Республикасының барлық ЖОО-да валеология курсын енгізу бойынша үлкен істер атқарылды.

• 1999, 2007, 2009 жылдары жарық көрген валеологиядан қазақ және орыс тіліндегі бірінші типтік бағдарлама мен оқу-әдістемелік құралдың авторы. Орта мектептерге арналған валеология нұсқаулығының авторы.
• 2016 жылы 11 маусымда өмірден озды.<ref>

Ханиса Канышевна Сатпаева, некролог. inform.kz. Дата обращения 23 января 2017.</ref>

Отбасы

• Әкесі — Қаныш Сәтбаев (1899-1964) - Қазақ КСР Ғылым академиясының ұйымдастырушысы және тұңғыш президенті (1946-1952), геология-минералогия ғылымдарының докторы.
• Күйеуі — Қайнекей Жармағамбетов (1918-1974) - Қазақстан Бүкілодақтық лениндік коммунистік жастар одағының хатшысы (1941-1948), ақын, әдебиеттанушы.
• Ұлы — Нұрлан Жармағамбетов, Алматы қаласындағы Сатпаев атындағы мұражайдың директоры, филология ғылымдарының кандидаты.
• Ұлы — Әділ Жармағамбетов.
• Қызы — Алима Қайникейқызы Жармағамбетова[1], химия ғылымдарының доктор, профессор, Сокольский атындағы катализ және электрохимия институт директорының орынбасары.<ref>Философия рода Сатпаевых. baiterek.kz. Дата обращения 23 января 2017</ref>

Марапаттары

• Еңбек Қызыл Ту ордені
• Парасат ордені — ҚР Тәуелсіздігіне 20 жыл толуына орай және еліміздің дамуына орасан зор үлес қосқаны үшін
• «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі» үшін медалі
• И.П. Павлов атындағы медаль
• «Адам физиологиясы» оқулығы үшін А.Байтұрсынов атындағы медаль
• «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» медалі (2001)
• «Құрмет белгісі» медал
• «Қазақстан Республикасының ғылым еңбек сіңірген қайраткері»медалі (1981)
• «ССРО жоғары мектебінің үздігі» белгісі
• «Денсаулық сақтау ісінің үздігі» белгісі
• ҚазКСР Жоғарғы Кеңес Президиумының құрмет грамотасы, ҚазКСР және ҚР денсаулық сақтау министрлігінің Бүкілодақтық физиология қоғамының құрмет грамотасы.

Дереккөздері