Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Қарнақ"
ш (1 түзету) |
ш (1 түзету) |
||
| (2 қатысушының арадағы 13 түзетуі көрсетілмеген) | |||
| Жол нөмірі 1: | Жол нөмірі 1: | ||
| − | + | {{Көне қалашық | |
| − | + | |Атауы = Қарнақ қалашығы | |
| − | == | + | |сурет = |
| − | + | |өлшемі = | |
| + | |Сурет атауы = | ||
| + | |Мәртебесі = Түркістан облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіші | ||
| + | |Мемлекет = | ||
| + | |Қазіргі жері = {{KAZ}}, [[Түркістан облысы]] | ||
| + | |Қалануы = ХІІІ-ХVIII ғасырлар | ||
| + | |Қалаушы = | ||
| + | |Деректерде атала бастады = | ||
| + | |Басқаша атаулары = | ||
| + | |Халық саны = | ||
| + | |Қиралды = | ||
| + | |Қиралу себебі = | ||
| + | |Орналасуы = | ||
| + | |lat_dir = N |lat_deg = 43|lat_min = 30|lat_sec =26 | ||
| + | |lon_dir = E |lon_deg = 68|lon_min = 20|lon_sec =42 | ||
| + | |region = | ||
| + | |CoordScale = | ||
| + | |Позициялық карта 1 = Қазақстан | ||
| + | |ПозКарта 1 ені = | ||
| + | |crosses180 = | ||
| + | |Облыс картасы = | ||
| + | |Ортаққордағы санаты = | ||
| + | }} | ||
| + | '''Қарнақ''' – орта ғасырдан белгілі қала орны, [[Түркістан облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі]]не енген археология ескерткіші. | ||
| − | + | == Орналасқан жері == | |
| + | [[Кентау қалалық әкімдігі]]не қарасты [[Қарнақ (Түркістан облысы)|Қарнақ]] ауылының оңтүстік шетінде орналасқан. | ||
| − | + | == Зерттелуі == | |
| + | Қала орнын [[1974 жыл|1974]] жылы [[Оңтүстік Қазақстан археологиялық экспедициясы]] (жетекшісі [[Александр Натанович Бернштам|А.Н. Бернштам]]), [[1986 жыл|1986]] жылы Қазақстанның тарихи және мәдени ескерткіштері жинағының экспедедициясы (жетекшісі [[Карл Молдахметұлы Байпақов|К.М. Байпақов]]) зерттеген.<br> | ||
| + | Археологтар Г.И. Пацевич, Е.И. Агеева Қарнақты Шагилджан, Ишкент аталды деп жорамалдайды (Ишкент орналасқан Қаратаудың бөктері X ғасырда қимақтардың мекені болған). А.Н. Бернштамның жүргізген зерттеуі Қарнақтың [[Әмір Темір |Әмір Темір әулеті]] тұсында (XIII-XV ғасырлар) салынғанын анықтаған. | ||
| − | [[ | + | == Сипаты == |
| + | Қазіргі орны төртбұрыштанып келген топырақ дуалмен қоршалған, іргелері: солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 100 м және солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа карай 150 м, биіктігі 1-1,5 м. Ішкі солтүстік-шығыс бөлігінде биіктігі 6 м төбе түріндегі қамалдың пішіні байқалады, оның табанының көлемі 60x70 м, кіре беріс қақпасы оңтүстік-батыс іргесінің орта шенінде.<br> | ||
| + | Қарнақ — қазақ хандықтары дәуірінде (XV-XVIII ғасырлар) маңызды рөл атқарған қалалардың бірі. Онда ежелден [[мыс]], [[шойын]] қорыту, [[қорғасын]] балқыту, оқ-дәрі жасау кәсібі дамыған. Түркістандағы [[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]]не арналып жасалған атақты [[Тайқазан]] XIV ғасырда Қарнақта құйылған. Ресей патшалығының Қазақ хандығына жіберген елшілері Ф. Скибин мен М. Трошин қазақтардың оқ-дәрілік қорғасынды Қарнақ қаласында балқытқанын атап көрсетеді. Қарнақта медресе болған. Медреселерде көптеген қазақ зиялылары оқыған. Солардың ішінде ақындар [[Шортанбай Қанайұлы]], [[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]], [[Молда Мұса Байзақұлы]], т.б. болған.<ref>Отырар. Энциклопедия. – Алматы. «Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2</ref> | ||
| + | == Дереккөздер == | ||
| + | {{дереккөздер}} | ||
| − | {{ | + | {{Қазақстанның көне қалалары}} |
| + | |||
| + | [[Санат:Қазақстан көне қалалары]] | ||
| + | [[Санат:Түркістан облысы географиясы]] | ||
| + | [[Санат:Түркістан облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері]] | ||
| + | [[Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері]] | ||
00:12, 2026 ж. шілденің 13 кезіндегі нұсқасы
Үлгі:Көне қалашық Қарнақ – орта ғасырдан белгілі қала орны, Түркістан облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археология ескерткіші.
Орналасқан жері
Кентау қалалық әкімдігіне қарасты Қарнақ ауылының оңтүстік шетінде орналасқан.
Зерттелуі
Қала орнын 1974 жылы Оңтүстік Қазақстан археологиялық экспедициясы (жетекшісі А.Н. Бернштам), 1986 жылы Қазақстанның тарихи және мәдени ескерткіштері жинағының экспедедициясы (жетекшісі К.М. Байпақов) зерттеген.
Археологтар Г.И. Пацевич, Е.И. Агеева Қарнақты Шагилджан, Ишкент аталды деп жорамалдайды (Ишкент орналасқан Қаратаудың бөктері X ғасырда қимақтардың мекені болған). А.Н. Бернштамның жүргізген зерттеуі Қарнақтың Әмір Темір әулеті тұсында (XIII-XV ғасырлар) салынғанын анықтаған.
Сипаты
Қазіргі орны төртбұрыштанып келген топырақ дуалмен қоршалған, іргелері: солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 100 м және солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа карай 150 м, биіктігі 1-1,5 м. Ішкі солтүстік-шығыс бөлігінде биіктігі 6 м төбе түріндегі қамалдың пішіні байқалады, оның табанының көлемі 60x70 м, кіре беріс қақпасы оңтүстік-батыс іргесінің орта шенінде.
Қарнақ — қазақ хандықтары дәуірінде (XV-XVIII ғасырлар) маңызды рөл атқарған қалалардың бірі. Онда ежелден мыс, шойын қорыту, қорғасын балқыту, оқ-дәрі жасау кәсібі дамыған. Түркістандағы Қожа Ахмет Ясауи кесенесіне арналып жасалған атақты Тайқазан XIV ғасырда Қарнақта құйылған. Ресей патшалығының Қазақ хандығына жіберген елшілері Ф. Скибин мен М. Трошин қазақтардың оқ-дәрілік қорғасынды Қарнақ қаласында балқытқанын атап көрсетеді. Қарнақта медресе болған. Медреселерде көптеген қазақ зиялылары оқыған. Солардың ішінде ақындар Шортанбай Қанайұлы, Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы, Молда Мұса Байзақұлы, т.б. болған.<ref>Отырар. Энциклопедия. – Алматы. «Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2</ref>
