Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Жанбек Торжанұлы"

Қазақ Энциклопедиясы жобасынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
ш
 
Жол нөмірі 1: Жол нөмірі 1:
 
'''Жанбек Торжанұлы'''. Кейбір шығармаларда '''Жәмбек''', '''Жәнбек''', '''Жәнібек''' деп те жазады. [[Тама]] тайпасының '''Жабал''' руынан. 1861 жылы дүниеге келіп, 1918 жылы дүниеден өткен. Жанбек тілі майда, ұтып сөйлейтін, сөзге шешен адам болған. Ол кісінің ел жадында сақталған қасиеті - әділдігі, қара қылды жарған билігі. Ақмолада совдеп құлаған жылы 57 жасында қайтыс болды <ref>Х.Абайділдин. "Жаңаарқа" энциклопедиялық жинағы</ref>
 
'''Жанбек Торжанұлы'''. Кейбір шығармаларда '''Жәмбек''', '''Жәнбек''', '''Жәнібек''' деп те жазады. [[Тама]] тайпасының '''Жабал''' руынан. 1861 жылы дүниеге келіп, 1918 жылы дүниеден өткен. Жанбек тілі майда, ұтып сөйлейтін, сөзге шешен адам болған. Ол кісінің ел жадында сақталған қасиеті - әділдігі, қара қылды жарған билігі. Ақмолада совдеп құлаған жылы 57 жасында қайтыс болды <ref>Х.Абайділдин. "Жаңаарқа" энциклопедиялық жинағы</ref>
  
Әкесі Торжан Тама руының атақты адамының бірі болған. Ол [[Мекке]]ге барып Торжан әжі аталады. Торжанұлы Жанбек жеті рет болыс болып сайланған. Жанбектің қыс қыстауы [[Шу (өзен)|Шу]] өзені бойындағы [[Тасты]] деген жерде болады. Тастының жанында ''Жанбектің ағаш үйі'' деген жер бар. Жаз жайлауы Арқадағы [[Жетіқоңыр]]да болған. [[Колчак Александр Васильевич|Адмирал Колчак]] Жанбекті хан деп атаған екен.<ref>С.Тәбірізұлы. Созақ өңірі. Дәуір баспасы, 2007 ж. ISBN 9965-749-84-1</ref>
+
Әкесі Торжан Тама руының атақты адамының бірі болған. Ол [[Мекке]]ге барып Торжан әжі аталады. Торжанұлы Жанбек жеті рет болыс болып сайланған. Жанбектің қыс қыстауы [[Шу (өзен)|Шу]] өзені бойындағы [[Тасты (Түркістан облысы)|Тасты]] деген жерде болады. Тастының жанында ''Жанбектің ағаш үйі'' деген жер бар. Жаз жайлауы Арқадағы [[Жетіқоңыр]]да болған. [[Колчак Александр Васильевич|Адмирал Колчак]] Жанбекті хан деп атаған екен.<ref>С.Тәбірізұлы. Созақ өңірі. Дәуір баспасы, 2007 ж. ISBN 9965-749-84-1</ref>
  
Жанбек [[Қарақыз]] болысының басқарушысы болған. Оған билікті [[Бегұлы Көшекұлы]] қолдан берген дейтін аңыз бар. Торжан тұқымындағы Қыстаубайұлы Нарымбеттің айтуына қарағанда Жанбек өте сұлу, ажарлы адам болған екен. Құлынның терісінен тігілген сырт киімі болады екен. Екі иығы құлынның қара жонымен әспеттеліп келіп, құлын құйрығымен шашақталып тігілген. Өзі жылы, өзі әсем тігілген [[жарғақ]] болған екен. Бір жиында тұрғанында бір әйел келіп Жанбекті көріп қалып, сұлулығына таң қалып ішегін тартқан екен. Сонда Жанбектің іші мұздап қоя берген екен. Сол жиыннан ауылына келгеннен соң қайтыс болып кетеді. Нарымбет «Жанбек ағай жас кетті ғой, көз тиіп» деп отырушы еді. Жанбектен кейін баласы Төленбек те болыс болған екен. Төленбектің әйелі Меруерт сұлуды бір кездері [[Сәкен Сейфуллин]] "теңдік әперемін" деп алып кеткені туралы аңызды барша қазақ баласы біледі.
+
Жанбек [[Қарақыз]] болысының басқарушысы болған. Оған билікті [[Бегұлы Көшекұлы]] қолдан берген дейтін аңыз бар. Торжан тұқымындағы Қыстаубайұлы Нарымбеттің айтуына қарағанда Жанбек өте сұлу, ажарлы адам болған екен. Құлынның терісінен тігілген сырт киімі болады екен. Екі иығы құлынның қара жонымен әспеттеліп келіп, құлын құйрығымен шашақталып тігілген. Өзі жылы, өзі әсем тігілген [[жарғақ]] болған екен. Бір жиында тұрғанында бір әйел келіп Жанбекті көріп қалып, сұлулығына таң қалып ішегін тартқан екен. Сонда Жанбектің іші мұздап қоя берген екен. Сол жиыннан ауылына келгеннен соң қайтыс болып кетеді. Нарымбет «Жанбек ағай жас кетті ғой, көз тиіп» деп отырушы еді. Жанбектен кейін баласы Төленбек те болыс болған екен.
 
Жанбектің мазары [[Қарағанды облысы]] [[Жаңаарқа ауданы]] '''Қызылжар темiржол станциясы'''нан оңтүстік-шығысқа қарай 46 шақырым жерде, [[Сарысу (өзен)|Сарысу өзенi]]нiң сол жақ жағасында. Қарағанды облысының жергiлiктi маңызы бар тарихи-мәдени ескерткiштерiнiң Мемлекеттiк тiзiмiнде 1300-тізімде жазылған. Арнайы мемлекеттік қорғауға алынған.<ref>Н.Рахымжанов, Жетіқоңыр:Жиделі және Жайылма</ref>
 
Жанбектің мазары [[Қарағанды облысы]] [[Жаңаарқа ауданы]] '''Қызылжар темiржол станциясы'''нан оңтүстік-шығысқа қарай 46 шақырым жерде, [[Сарысу (өзен)|Сарысу өзенi]]нiң сол жақ жағасында. Қарағанды облысының жергiлiктi маңызы бар тарихи-мәдени ескерткiштерiнiң Мемлекеттiк тiзiмiнде 1300-тізімде жазылған. Арнайы мемлекеттік қорғауға алынған.<ref>Н.Рахымжанов, Жетіқоңыр:Жиделі және Жайылма</ref>
 
[[Сурет:Жанбек болыс.jpeg|сүрмесіз|оңға]]
 
[[Сурет:Жанбек болыс.jpeg|сүрмесіз|оңға]]
 +
 
==Дереккөздер==
 
==Дереккөздер==
 
<references/>  
 
<references/>  
Жол нөмірі 11: Жол нөмірі 12:
 
[[Санат:1861 жылы туғандар]]
 
[[Санат:1861 жылы туғандар]]
 
[[Санат:1918 жылы қайтыс болғандар]]
 
[[Санат:1918 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:Қазақ билері]]
+
[[Санат:Қазақ би-шешендері]]

23:33, 2022 ж. желтоқсанның 21 кезіндегі түзету

Жанбек Торжанұлы. Кейбір шығармаларда Жәмбек, Жәнбек, Жәнібек деп те жазады. Тама тайпасының Жабал руынан. 1861 жылы дүниеге келіп, 1918 жылы дүниеден өткен. Жанбек тілі майда, ұтып сөйлейтін, сөзге шешен адам болған. Ол кісінің ел жадында сақталған қасиеті - әділдігі, қара қылды жарған билігі. Ақмолада совдеп құлаған жылы 57 жасында қайтыс болды <ref>Х.Абайділдин. "Жаңаарқа" энциклопедиялық жинағы</ref>

Әкесі Торжан Тама руының атақты адамының бірі болған. Ол Меккеге барып Торжан әжі аталады. Торжанұлы Жанбек жеті рет болыс болып сайланған. Жанбектің қыс қыстауы Шу өзені бойындағы Тасты деген жерде болады. Тастының жанында Жанбектің ағаш үйі деген жер бар. Жаз жайлауы Арқадағы Жетіқоңырда болған. Адмирал Колчак Жанбекті хан деп атаған екен.<ref>С.Тәбірізұлы. Созақ өңірі. Дәуір баспасы, 2007 ж. ISBN 9965-749-84-1</ref>

Жанбек Қарақыз болысының басқарушысы болған. Оған билікті Бегұлы Көшекұлы қолдан берген дейтін аңыз бар. Торжан тұқымындағы Қыстаубайұлы Нарымбеттің айтуына қарағанда Жанбек өте сұлу, ажарлы адам болған екен. Құлынның терісінен тігілген сырт киімі болады екен. Екі иығы құлынның қара жонымен әспеттеліп келіп, құлын құйрығымен шашақталып тігілген. Өзі жылы, өзі әсем тігілген жарғақ болған екен. Бір жиында тұрғанында бір әйел келіп Жанбекті көріп қалып, сұлулығына таң қалып ішегін тартқан екен. Сонда Жанбектің іші мұздап қоя берген екен. Сол жиыннан ауылына келгеннен соң қайтыс болып кетеді. Нарымбет «Жанбек ағай жас кетті ғой, көз тиіп» деп отырушы еді. Жанбектен кейін баласы Төленбек те болыс болған екен. Жанбектің мазары Қарағанды облысы Жаңаарқа ауданы Қызылжар темiржол станциясынан оңтүстік-шығысқа қарай 46 шақырым жерде, Сарысу өзенiнiң сол жақ жағасында. Қарағанды облысының жергiлiктi маңызы бар тарихи-мәдени ескерткiштерiнiң Мемлекеттiк тiзiмiнде 1300-тізімде жазылған. Арнайы мемлекеттік қорғауға алынған.<ref>Н.Рахымжанов, Жетіқоңыр:Жиделі және Жайылма</ref>

Дереккөздер

<references/>