Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Достан Тәңірбергенұлы"
Қазақ Энциклопедиясы жобасынан алынған мәлімет
ш (1 түзету) |
|||
| Жол нөмірі 1: | Жол нөмірі 1: | ||
| − | '''Достан Тәңірбергенұлы''' (шамамен 1757, [[Ақтөбе облысы]] [[Шалқар ауданы]] | + | '''Достан Тәңірбергенұлы''' (шамамен [[1757]], [[Ақтөбе облысы]] [[Шалқар ауданы]]— 19 ғасырдың 30-жылдары) — [[би]]. [[Кіші жүз]]ді құрайтын [[Алшын]] тайпасынан тараған [[Шекті]] руынан шыққан. Ноғайлының атақты әмірі Тілеу Айтұлының ұрпағы. |
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | {{ | + | Достан дәулетті, бай адам болған. И.Ф. Бларамбергтің 1852 жылы [[Санкт-Петербург]]те шыққан “[[Кіші жүздің жері]]” деген еңбегінде: {{Дәйексөз|“Қырғыз-қайсақтардың байлығының ең басты бұлағы [[мал шаруашылығы]]нда ...Шектінің Тілеуінен шыққан Достан биде 7000 жылқы, 2500 түйе, 4000 сиыр, 40 000 қой бар. Достан қырғыз-қайсақ даласындағы ең бай адам әрі мырза. Оның әулеті сол байлығы арқылы ерекше орынға ие болған. Достанның 32 ұлы, 11 әйелі бар. Әр әйелі бір-бір ауыл. Әр ауылда 20 — 25 шаңырақ бар. Олар 1000 — 1100 жанды топтастырады. Достанның көзінің тірісінде оның ауылдары, балалары мен шөберелерінен тұратын сақадай сай қаруланған 100 атты жасақ шығаратын болған. Олардың бәрі дәулетті...”}} деп жазған. |
| + | Халық оны “отыз ұлды Достан” деп атаған. Достан [[Сырым Датұлы]] бастаған ұлт-азаттық қозғалысқа қатысқан. Ол 1786 жылы Сырым батыр шекті еліне келгенде көтерілісшілердің қажетіне 400 сәйгүлік берген. 1787 жылы старшиналыққа ұсынылады. Сол жылдың қарашасында [[Орынбор генерал-губернаторы]] О.А. Игельстром [[Екатерина II]]-ге жазған хатында: {{Дәйексөз|“Кіші жүздегі үш Орданың әрбірінен бір-бір аса беделді қырғыз-қайсақтарды старшиналыққа ұсынамын. Атап айтқанда, [[Әлімұлы]] ордасынан 3 аға старшина: [[төртқара]]дан — [[Қаракөбек би]], [[шөмекей]]ден — [[Сарымалай би]], [[шектід]]ен Достан би...”}} деп көрсетілген. | ||
| − | + | 1797 жылы Достан, [[Көтібар Бәсенұлы|Көтібар]] бастаған [[шекті]] руының 100 адамы [[Ресей]]дің отарлық саясатын жүргізуші Есімді өлтіріп, ордасын талқандаған. Достан — [[Арынғазы сұлтан]]ды қолдап, оны айдаудан босату туралы және [[Кіші жүз]] ханы ретінде мойындау жөнінде [[Ресей]] патшасы [[Александр І]]-ге жолдаған хатқа 389 ел азаматтарының қатарында қол қойғандардың бірі.<ref>Қазақ энцклопедиясы</ref> | |
| − | + | == Дереккөздер == | |
| + | {{дереккөздер}} | ||
| + | {{Суретсіз мақала}} | ||
| − | + | [[Санат:1757 жылы туғандар]] | |
| + | [[Санат:Шалқар ауданында туғандар]] | ||
| + | [[Санат:1830 жж. қайтыс болғандар]] | ||
| + | [[Санат:Қазақ би-шешендері]] | ||
| + | [[Санат:Ұлт-азаттық қозғалыстар қатысушылары]] | ||
| + | [[Санат:Қазақ байлары]] | ||
20:45, 2026 ж. қаңтардың 13 кезіндегі түзету
Достан Тәңірбергенұлы (шамамен 1757, Ақтөбе облысы Шалқар ауданы— 19 ғасырдың 30-жылдары) — би. Кіші жүзді құрайтын Алшын тайпасынан тараған Шекті руынан шыққан. Ноғайлының атақты әмірі Тілеу Айтұлының ұрпағы.
Достан дәулетті, бай адам болған. И.Ф. Бларамбергтің 1852 жылы Санкт-Петербургте шыққан “Кіші жүздің жері” деген еңбегінде: Үлгі:Дәйексөз деп жазған. Халық оны “отыз ұлды Достан” деп атаған. Достан Сырым Датұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалысқа қатысқан. Ол 1786 жылы Сырым батыр шекті еліне келгенде көтерілісшілердің қажетіне 400 сәйгүлік берген. 1787 жылы старшиналыққа ұсынылады. Сол жылдың қарашасында Орынбор генерал-губернаторы О.А. Игельстром Екатерина II-ге жазған хатында: Үлгі:Дәйексөз деп көрсетілген.
1797 жылы Достан, Көтібар бастаған шекті руының 100 адамы Ресейдің отарлық саясатын жүргізуші Есімді өлтіріп, ордасын талқандаған. Достан — Арынғазы сұлтанды қолдап, оны айдаудан босату туралы және Кіші жүз ханы ретінде мойындау жөнінде Ресей патшасы Александр І-ге жолдаған хатқа 389 ел азаматтарының қатарында қол қойғандардың бірі.<ref>Қазақ энцклопедиясы</ref>
